ดอกเบี้ยทบต้นคืออะไร
ดอกเบี้ยทบต้นคือการนำดอกเบี้ยที่ได้รับไปรวมกับเงินต้น งวดถัดไปดอกเบี้ยจึงคิดจากยอดที่ใหญ่ขึ้น คือคิดทั้งจากเงินต้นเดิมและจากดอกเบี้ยที่สะสมไว้แล้ว
ดอกเบี้ยเชิงเดียวต่างออกไป เพราะคิดจากเงินต้นเดิมเท่านั้น ดอกเบี้ยแต่ละงวดจึงเท่ากันตลอด ส่วนดอกเบี้ยทบต้นจะได้ดอกเบี้ยต่องวดเพิ่มขึ้นทุกงวด ยิ่งเวลาผ่านไปนาน ช่องว่างระหว่างทั้งสองแบบก็ยิ่งกว้าง
ศัพท์ที่ใช้ในหน้านี้:
- เงินต้น คือเงินก้อนที่ฝากหรือลงทุนตอนเริ่มต้น
- อัตราดอกเบี้ยต่อปี คืออัตราที่ประกาศเป็นเปอร์เซ็นต์ต่อปี
- งวดทบต้น คือช่วงเวลาที่นำดอกเบี้ยไปรวมกับเงินต้น เช่น รายเดือน หรือรายปี
- มูลค่าในอนาคต คือยอดเงินเมื่อสิ้นระยะเวลาที่คำนวณ
ถ้ายังไม่คุ้นกับการคิดดอกเบี้ยของธนาคาร อ่านพื้นฐานได้ที่ ดอกเบี้ยเงินฝาก
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
คำนวณดอกเบี้ยทบต้น
ใส่เงินต้น อัตราดอกเบี้ยต่อปี ระยะเวลา และเงินที่เติมทุกเดือน เครื่องมือจะแสดงการเติบโตของเงินออมทีละช่วง
| ปีที่ | เงินที่คุณใส่เข้าไป | ยอดคงเหลือ |
|---|---|---|
| 1 | 110,000 | 113,952 |
| 2 | 170,000 | 181,177 |
| 3 | 230,000 | 251,840 |
| 4 | 290,000 | 326,119 |
| 5 | 350,000 | 404,198 |
| 6 | 410,000 | 486,272 |
| 7 | 470,000 | 572,545 |
| 8 | 530,000 | 663,232 |
| 9 | 590,000 | 758,558 |
| 10 | 650,000 | 858,762 |
เครื่องมือนี้ใช้เพื่อเข้าใจกลไก ไม่ใช่การคาดการณ์ อัตราที่ใส่ควรมาจากแหล่งทางการหรือจากประกาศของธนาคาร พร้อมวันที่ของข้อมูล เพราะอัตราเปลี่ยนได้ ภาพรวมดอกเบี้ยในไทยดูได้ที่ ดอกเบี้ยและเศรษฐกิจไทย
สูตรดอกเบี้ยทบต้น
สูตรดอกเบี้ยทบต้นเขียนด้วยตัวแปรได้ดังนี้:
FV = PV × gᴺ
- PV คือเงินต้น
- FV คือมูลค่าในอนาคต
- g คือตัวคูณต่องวด ได้จากยอดเงินหลังได้ดอกเบี้ยของงวด หารด้วยยอดก่อนได้ดอกเบี้ย
- N คือจำนวนงวดทั้งหมด เท่ากับจำนวนปีคูณจำนวนครั้งที่ทบต้นในปี
อัตราต่องวดหาได้จากอัตราต่อปีหารด้วยจำนวนครั้งที่ทบต้นในปี ตัวอย่างเช่น ถ้าทบต้นรายเดือน ให้หารอัตราต่อปีด้วยจำนวนเดือนในปี
สิ่งที่ควรสังเกตคือ N อยู่ในตำแหน่งเลขชี้กำลัง ระยะเวลาจึงมีผลต่อผลลัพธ์มากกว่าที่หลายคนคาด การเริ่มเร็วขึ้นหรือถือไว้นานขึ้นทำให้ผลต่างโตแบบเร่งตัว ไม่ได้เพิ่มเป็นเส้นตรง
ความถี่ของการทบต้น
เมื่ออัตราต่อปีเท่ากัน ถ้าทบต้นถี่ขึ้น เช่น รายวันแทนรายปี ผลตอบแทนจริงต่อปีจะสูงขึ้นเล็กน้อย เพราะดอกเบี้ยเริ่มได้ดอกเบี้ยของตัวเองเร็วขึ้น
แต่ส่วนต่างนี้มีขีดจำกัด เมื่อเปลี่ยนจากรายเดือนเป็นรายวัน ผลจะเพิ่มขึ้นน้อยมาก ปัจจัยที่สำคัญกว่าคืออัตราดอกเบี้ย ระยะเวลา และเงินที่เติมเข้าไป
เวลาเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ อย่าดูแค่อัตราที่ประกาศ ให้ดูอัตราผลตอบแทนที่แท้จริงต่อปีซึ่งรวมผลของการทบต้นไว้แล้ว รายละเอียดอยู่ที่ ดอกเบี้ยแท้จริง APR APY
การเติมเงินเป็นประจำ
ในชีวิตจริง คนส่วนใหญ่ไม่ได้ฝากก้อนเดียวแล้วรอ แต่เติมเงินทุกเดือน เงินแต่ละก้อนที่เติมจะเริ่มทบต้นนับจากวันที่เข้าบัญชี ก้อนที่เติมก่อนจึงทบต้นนานกว่าก้อนที่เติมทีหลัง
ประเด็นที่มีผลต่อการคำนวณ:
- จังหวะการเติม การเติมต้นงวดได้ดอกเบี้ยของงวดนั้นด้วย ส่วนการเติมปลายงวดยังไม่ได้ ผลรวมจึงต่างกันเล็กน้อย
- ความสม่ำเสมอ ในช่วงแรก การเติมเงินเป็นประจำมักมีผลต่อยอดรวมมากกว่าดอกเบี้ย เมื่อเวลาผ่านไปนาน ส่วนที่มาจากดอกเบี้ยจะค่อยๆ มีสัดส่วนมากขึ้น
- การถอนกลางทาง เงินที่ถอนออกจะหยุดทบต้นทันที และดอกเบี้ยที่เงินก้อนนั้นจะได้ในอนาคตก็หายไปด้วย
ก่อนตั้งเป้าออมระยะยาว ควรมี เงินสำรองฉุกเฉิน แยกไว้ก่อน จะได้ไม่ต้องถอนเงินที่กำลังทบต้นออกมาใช้
กฎลัดประมาณเวลาที่เงินเพิ่มเท่าตัว
กฎลัดนี้ใช้ตอบคำถามว่า ถ้าได้อัตรานี้ต่อปี เงินจะเพิ่มเท่าตัวในกี่ปี วิธีคือนำค่าคงที่ของกฎหารด้วยอัตราดอกเบี้ยต่อปีที่เขียนเป็นเปอร์เซ็นต์ ผลที่ได้คือจำนวนปีโดยประมาณ
วิธีที่แม่นยำคือแก้สมการ gᴺ เท่ากับการเพิ่มเท่าตัว แล้วหา N ด้วยลอการิทึม กฎลัดให้ค่าใกล้เคียงเมื่ออัตราอยู่ในช่วงปกติของเงินฝากและการลงทุนทั่วไป แต่จะคลาดมากขึ้นเมื่ออัตราสูงหรือต่ำมาก
กรอกช่องที่ว่างอยู่เพื่อดูผลลัพธ์
| อัตราต่อปี, % | จำนวนปีที่เงินเพิ่มเป็นสองเท่า (กฎ 72) | จำนวนปีที่แน่นอน |
|---|---|---|
| 1% | 72 | 69.66 |
| 2% | 36 | 35 |
| 3% | 24 | 23.45 |
| 4% | 18 | 17.67 |
| 6% | 12 | 11.9 |
| 8% | 9 | 9.01 |
| 10% | 7.2 | 7.27 |
| 12% | 6 | 6.12 |
| 15% | 4.8 | 4.96 |
| 20% | 3.6 | 3.8 |
กฎ 72: จำนวนปี ≈ 72 / อัตราผลตอบแทน ค่าที่แน่นอน: ln 2 / ln(1 + อัตราผลตอบแทน) โดยคิดดอกเบี้ยทบต้นรายปี
เครื่องมือนี้แสดงผลจากทั้งกฎลัดและสูตรที่แม่นยำคู่กัน จะได้เห็นว่าคลาดกันแค่ไหนที่อัตราที่คุณใส่
กฎเดียวกันนี้ใช้กลับด้านได้ด้วย ถ้าใส่อัตราเงินเฟ้อ จะได้เวลาโดยประมาณที่อำนาจซื้อของเงินสดลดลงอย่างชัดเจน อ่านต่อที่ เงินเฟ้อกับเงินออม
ดอกเบี้ยทบต้นที่ทำงานกับคุณ
ดอกเบี้ยทบต้นไม่ได้ทำงานแค่กับเงินออม หนี้ก็ทบต้นเหมือนกัน
- หนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อ ยอดค้างที่ไม่ได้ชำระจะถูกคิดดอกเบี้ยต่อ ยิ่งค้างนาน ภาระยิ่งโตเร็ว ดูกลไกได้ที่ ดอกเบี้ยบัตรเครดิต และ โปะเงินกู้ก่อนกำหนด
- ค่าธรรมเนียมการลงทุน ค่าธรรมเนียมรายปีที่ดูเล็กก็ทบต้นเช่นกัน เพราะลดฐานเงินที่จะเติบโตในทุกปี
- ผลขาดทุนจากการเทรด การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจ (การยืมกำลังซื้อจากโบรกเกอร์) ทำให้เสียเงินได้เร็ว และการขาดทุนต้องใช้ผลกำไรในสัดส่วนที่สูงกว่าเพื่อกลับมาที่ทุนเดิม ผลตอบแทนจากการเทรดไม่แน่นอนและไม่ได้ทบต้นแบบดอกเบี้ยเงินฝาก ดูเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
ข้อจำกัดของการคำนวณ
ผลจากสูตรและเครื่องคำนวณมีสมมติฐานว่าอัตราคงที่ตลอดระยะเวลา ในความเป็นจริง ดอกเบี้ยเงินฝากเปลี่ยนตามนโยบายและตามธนาคาร ผลตอบแทนของหุ้นหรือกองทุนขึ้นลงทุกปีและอาจติดลบได้ ส่วนภาษีและเงินเฟ้อก็ลดผลตอบแทนที่แท้จริงลงได้
ให้ใช้ผลการคำนวณเพื่อเปรียบเทียบสถานการณ์ เช่น ออมเพิ่มอีกเท่าไร หรือเริ่มเร็วขึ้นต่างกันแค่ไหน ไม่ใช่เพื่อถือเป็นคำสัญญาของผลตอบแทน เครื่องมืออื่นดูได้ที่ เครื่องคำนวณและจำลอง
คำถามที่พบบ่อย
ดอกเบี้ยทบต้นคืออะไรแบบสั้นๆ
คือการคิดดอกเบี้ยจากเงินต้นรวมกับดอกเบี้ยที่สะสมไว้แล้ว ดอกเบี้ยแต่ละงวดจึงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
สูตรดอกเบี้ยทบต้นใช้อะไรบ้าง
ใช้เงินต้น อัตราต่องวด และจำนวนงวด มูลค่าในอนาคตเท่ากับเงินต้นคูณตัวคูณต่องวดยกกำลังจำนวนงวด
ทบต้นรายวันดีกว่ารายเดือนมากไหม
ผลจริงต่อปีสูงขึ้นเล็กน้อยเท่านั้น อัตราดอกเบี้ย ระยะเวลา และเงินที่เติมมีผลมากกว่า
กฎลัดเรื่องเงินเพิ่มเท่าตัวแม่นแค่ไหน
ใกล้เคียงเมื่ออัตราอยู่ในช่วงปกติ แต่คลาดมากขึ้นเมื่ออัตราสูงหรือต่ำมาก เครื่องมือบนหน้านี้แสดงทั้งกฎลัดและสูตรที่แม่นยำให้เทียบกัน
ควรใช้อัตราดอกเบี้ยเท่าไรในการคำนวณ
ใช้อัตราจากประกาศของธนาคารหรือแหล่งทางการที่ระบุวันที่ และตรวจซ้ำเป็นระยะ เพราะอัตราเปลี่ยนได้
ผลขาดทุนทบต้นได้ไหม
ได้ ทั้งหนี้ ค่าธรรมเนียม และการขาดทุนจากการลงทุนหรือการเทรดสะสมผลกันได้ โดยเฉพาะการเทรดที่ใช้เลเวอเรจ ซึ่งเสียเงินได้เร็ว
