CFD และฟอเร็กซ์เป็นตราสารที่ซับซ้อน และมีความเสี่ยงสูงที่จะสูญเสียเงินอย่างรวดเร็วเนื่องจาก leverage เทรดเดอร์รายย่อยส่วนใหญ่ขาดทุน ควรเทรดด้วยเงินที่คุณสามารถยอมรับการสูญเสียได้เท่านั้น และต้องแน่ใจว่าคุณเข้าใจวิธีการทำงานของผลิตภัณฑ์เหล่านี้. การเปิดเผยความเสี่ยง

ระบอบอัตราแลกเปลี่ยน: แต่ละแบบทำงานอย่างไร

หน้านี้อธิบายระบอบอัตราแลกเปลี่ยนแต่ละแบบ กลไกที่ธนาคารกลางใช้ ตัวอย่างประเทศ และลักษณะที่ราคามักเคลื่อนไหวในแต่ละระบอบ

ทีมบรรณาธิการ Extrade Thailand ·

ในหน้านี้
  1. ระบอบอัตราแลกเปลี่ยนคืออะไร
  2. เปรียบเทียบระบอบหลัก
  3. อัตราแลกเปลี่ยนลอยตัว (floating exchange rate)
  4. ลอยตัวแบบมีการจัดการ (managed float)
  5. กรอบ ตะกร้า และ crawling peg
  6. ตรึงค่าแบบแข็ง (fixed peg)
  7. Currency board
  8. การใช้ดอลลาร์ (dollarisation)
  9. ระบอบกับความเสี่ยงของเทรดเดอร์
  10. ข้อควรรู้ด้านกฎหมายในไทย
  11. คำถามที่พบบ่อย

ระบอบอัตราแลกเปลี่ยนคืออะไร

ระบอบอัตราแลกเปลี่ยน (exchange rate regime) คือกติกาที่ประเทศใช้กำหนดว่าค่าเงินของตนจะถูกกำหนดอย่างไร อาจปล่อยให้ตลาดกำหนดเอง ให้ธนาคารกลางคอยดูแล หรือผูกไว้กับสกุลเงินอื่น

ระบอบจะกำหนดว่าธนาคารกลางมีเครื่องมืออะไรเหลือให้ใช้ เพราะไม่มีประเทศใดมีสิ่งเหล่านี้ได้ครบพร้อมกัน:

ประเทศที่ตรึงค่าเงินและเปิดรับเงินทุนเสรีต้องยอมให้ดอกเบี้ยของตนเคลื่อนตามประเทศที่ตนผูกค่าเงินไว้ ประเทศที่ต้องการนโยบายดอกเบี้ยอิสระและเงินทุนเสรีต้องยอมให้ค่าเงินลอยตัว ส่วนประเทศที่อยากได้ทั้งค่าเงินคงที่และดอกเบี้ยอิสระมักต้องใช้ การควบคุมเงินทุน

ลอยตัวเสรีลอยตัวแบบมีการจัดการกรอบตรึงค่าแบบคืบคลานตรึงค่าคงที่การลดค่าเงิน
ระบบอัตราแลกเปลี่ยน: ตลาดกำหนดอัตรา ธนาคารกลางช่วยปรับให้นิ่ง กำกับไปตามเส้นทางที่วางไว้ หรือตรึงไว้จนกว่าจะมีการลดค่าเงิน รูปทรงจำลองเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่ข้อมูลตลาดจริง

เปรียบเทียบระบอบหลัก

ระบอบ ใครกำหนดค่าเงิน เครื่องมือหลัก ตัวอย่าง
ลอยตัวเสรี (free float) ตลาด ดอกเบี้ยนโยบาย ดอลลาร์สหรัฐ ยูโร เยน ปอนด์ ดอลลาร์ออสเตรเลีย
ลอยตัวแบบมีการจัดการ (managed float) ตลาด โดยธนาคารกลางดูแลความผันผวน ดอกเบี้ย และการซื้อขายเงินตราต่างประเทศ บาทไทย รูปีอินเดีย
ผูกกับตะกร้าหรือกรอบ ธนาคารกลางกำหนดกรอบ ตลาดเคลื่อนในกรอบ การบริหารกรอบและความชันของกรอบ ดอลลาร์สิงคโปร์ หยวนจีน (อ้างอิงค่ากลางรายวัน)
Crawling peg ธนาคารกลางปรับค่ากลางทีละน้อยตามกติกา การปรับค่ากลางเป็นระยะ ใช้ในบางประเทศที่มีเงินเฟ้อสูงกว่าคู่ค้า
ตรึงค่าแบบแข็ง (hard peg) ธนาคารกลางประกาศค่าคงที่ ทุนสำรอง และดอกเบี้ยที่เดินตามประเทศแม่ ริยาลซาอุดีอาระเบีย ดีแรห์มสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โครนเดนมาร์ก (ผูกกับยูโร)
Currency board กฎหมายผูกปริมาณเงินกับทุนสำรอง การแปลงเงินอัตโนมัติ ดอลลาร์ฮ่องกง
ใช้เงินต่างประเทศ (dollarisation) ไม่มีเงินสกุลท้องถิ่น ไม่มีนโยบายการเงินของตนเอง เอกวาดอร์ ปานามา เอลซัลวาดอร์ (ใช้ดอลลาร์) มอนเตเนโกร (ใช้ยูโร)

การจัดประเภทข้างต้นเป็นแบบทั่วไป สิ่งที่ประเทศประกาศกับสิ่งที่ทำจริงอาจต่างกัน ควรอ่านแถลงการณ์ของธนาคารกลางแต่ละแห่งประกอบ

อัตราแลกเปลี่ยนลอยตัว (floating exchange rate)

ใน floating exchange rate ค่าเงินถูกกำหนดจากอุปสงค์และอุปทานในตลาด ธนาคารกลางไม่ตั้งเป้าระดับค่าเงิน แต่ใช้ดอกเบี้ยนโยบายดูแลเงินเฟ้อ ค่าเงินจึงเป็นผลลัพธ์ ไม่ใช่เป้าหมาย

ราคามักตอบสนองต่อ:

ความผันผวนเกิดได้ตลอด แต่มักกระจุกในช่วงประกาศผลการประชุมธนาคารกลางและข่าวเศรษฐกิจสำคัญ วันที่ประชุมให้ดูจากปฏิทินทางการของธนาคารกลางแต่ละแห่ง และ ปฏิทินเศรษฐกิจ

ลอยตัวแบบมีการจัดการ (managed float)

ค่าเงินยังเคลื่อนตามตลาด แต่ธนาคารกลางเข้าซื้อขายเงินตราต่างประเทศเพื่อลดความผันผวนที่มากเกินไป โดยไม่ประกาศระดับเป้าหมายตายตัว ค่าเงินบาทอยู่ในกลุ่มนี้ หลังจากไทยเลิกระบบผูกค่าเงินกับตะกร้าเงินในช่วงวิกฤตต้มยำกุ้ง

สิ่งที่ตลาดมักเห็น:

รายละเอียดวิธีเข้าดูแลอยู่ที่ การแทรกแซงค่าเงิน ส่วนอัตราอ้างอิงของบาทดูที่ อัตราแลกเปลี่ยน ธปท.

กรอบ ตะกร้า และ crawling peg

บางประเทศผูกค่าเงินกับตะกร้าสกุลเงินคู่ค้า แล้วให้เคลื่อนในกรอบ ธนาคารกลางสิงคโปร์ใช้อัตราแลกเปลี่ยนเป็นเครื่องมือหลักแทนดอกเบี้ย และปรับความชันหรือความกว้างของกรอบในการประกาศนโยบายตามกำหนดการ

ธนาคารกลางจีนประกาศค่ากลางของหยวนทุกวันทำการ และให้ราคาตลาดเคลื่อนในกรอบรอบค่ากลางนั้น ตลาดจึงอ่านค่ากลางเป็นสัญญาณนโยบาย ดูเพิ่มที่ ธนาคารกลางจีน PBoC

Crawling peg คือการตรึงค่าแต่ปรับค่ากลางทีละเล็กน้อยเป็นระยะ มักใช้ชดเชยเงินเฟ้อที่สูงกว่าคู่ค้า ราคาจึงเคลื่อนไปในทิศทางที่ค่อนข้างคาดได้ แต่ความเสี่ยงอยู่ที่การเปลี่ยนกติกากะทันหัน

ตรึงค่าแบบแข็ง (fixed peg)

ใน fixed peg ธนาคารกลางประกาศอัตราคงที่หรือกรอบแคบมากเทียบกับสกุลหลัก แล้วพร้อมซื้อขายไม่จำกัดที่ระดับนั้นด้วยทุนสำรอง ดอกเบี้ยในประเทศต้องเดินตามประเทศแม่ เช่น หลายประเทศในอ่าวอาหรับปรับดอกเบี้ยตาม ธนาคารกลางสหรัฐ Fed เดนมาร์กผูกโครนกับยูโรและดำเนินนโยบายสอดคล้องกับ ECB

พฤติกรรมตลาดที่พบบ่อย:

Currency board

Currency board เข้มกว่าการตรึงค่าทั่วไป เพราะกฎหมายกำหนดให้เงินที่ออกใช้ทุกหน่วยมีทุนสำรองต่างประเทศหนุน และแปลงได้ที่อัตราคงที่ ฮ่องกงใช้ระบบนี้กับดอลลาร์สหรัฐ โดยกำหนดกรอบแคบและเข้าซื้อขายอัตโนมัติเมื่อราคาแตะขอบ

เมื่อมีเงินไหลออก ระบบจะดึงสภาพคล่องออกจากระบบธนาคาร ดอกเบี้ยระหว่างธนาคารจึงสูงขึ้นแทนที่ค่าเงินจะอ่อน ตลาดจึงดูดอกเบี้ยระยะสั้นและยอดเงินในระบบธนาคารเป็นตัวชี้แรงกดดัน

การใช้ดอลลาร์ (dollarisation)

บางประเทศเลิกใช้สกุลเงินของตนและใช้ดอลลาร์สหรัฐหรือยูโรแทน จึงไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนของตนเองให้ซื้อขาย ไม่มีความเสี่ยงค่าเงินอ่อนลงกะทันหัน แต่ก็ไม่มีนโยบายการเงินของตนและไม่มีผู้ให้กู้แหล่งสุดท้ายที่พิมพ์เงินได้ ภาวะการเงินในประเทศเหล่านี้ขึ้นกับนโยบายของ Fed หรือ ECB และราคาพันธบัตรรัฐบาลจะสะท้อนความเสี่ยงของประเทศแทนค่าเงิน ดูเพิ่มที่ อันดับเครดิตประเทศ

ระบอบกับความเสี่ยงของเทรดเดอร์

คู่เงินที่ถูกตรึงค่าดูเงียบ แต่ความเสี่ยงไม่ได้หายไป เมื่อระบอบเปลี่ยน ราคาอาจกระโดดข้ามระดับคำสั่งตัดขาดทุน คำสั่งอาจถูกปิดที่ราคาแย่กว่าที่ตั้งไว้มาก

การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว และอาจเสียเงินมากกว่าที่คาด ทุกระบอบ อ่านวิธีจำกัดความเสี่ยงที่ การบริหารความเสี่ยง

ข้อมูลอัตราแลกเปลี่ยนให้ดึงจากแหล่งทางการ สำหรับเงินบาทมี BOT API (ระบบใหม่ตั้งแต่ 17.09.2025): มี Developer Portal และ Gateway ต้องมีบัญชีและส่งโทเคนใน Authorization Header ครอบคลุมอัตราแลกเปลี่ยน อัตราดอกเบี้ย และสถิติ ข้อกำหนดการใช้งานคือ ข้อกำหนด BOT API: ไม่รับประกันความถูกต้องหรือความล่าช้าของข้อมูล ผู้ใช้ต้องเก็บข้อมูลยืนยันตัวตนเป็นความลับ ธปท. จำกัดหรือยกเลิกได้ทุกเมื่อ ไม่ระบุค่าธรรมเนียมและไม่ระบุข้อกำหนดเรื่องการอ้างอิงแหล่งที่มา

ข้อควรรู้ด้านกฎหมายในไทย

ผู้กำกับดูแลการซื้อขายเงินตราต่างประเทศในไทยคือ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน; การซื้อขายเงินตราต่างประเทศทำได้เฉพาะกับผู้ได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลัง เช่น ธนาคารหรือบริษัทหลักทรัพย์) ส่วน ก.ล.ต. ไม่กำกับดูแล Forex

ธปท. ระบุว่า ประเทศไทยยังไม่อนุญาตให้ประกอบธุรกิจบริการเทรด FOREX ผ่านแพลตฟอร์มหรือเว็บไซต์ การให้บริการดังกล่าว รวมถึงบริการรับหรือส่งเงินเพื่อชำระธุรกรรม FOREX เป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย และ ใบอนุญาตจากต่างประเทศไม่ได้ทำให้การให้บริการหรือการชักชวนของแพลตฟอร์มในประเทศไทยถูกกฎหมาย

ช่องทางที่ถูกกฎหมายตามที่ ธปท. ระบุ: ซื้อขายเงินตราต่างประเทศผ่านบัญชีเงินฝากเงินตราต่างประเทศ (FCD) กับธนาคาร, ฟิวเจอร์สสกุลเงินใน TFEX, สัญญาซื้อขายล่วงหน้า (forward) กับธนาคาร (สำหรับผู้นำเข้า/ส่งออก) ตรวจสอบรายละเอียดเพิ่มที่ กฎระเบียบและความปลอดภัย

คำถามที่พบบ่อย

ค่าเงินบาทใช้ระบอบอัตราแลกเปลี่ยนแบบใด

บาทใช้ระบบลอยตัวแบบมีการจัดการ ตลาดเป็นผู้กำหนดค่า และ ธปท. ดูแลเมื่อความผันผวนมากเกินไป โดยไม่ประกาศระดับเป้าหมาย

อัตราแลกเปลี่ยนลอยตัวต่างจากการตรึงค่าอย่างไร

ในระบบลอยตัว ค่าเงินเปลี่ยนตามตลาดและธนาคารกลางใช้ดอกเบี้ยดูแลเศรษฐกิจได้อิสระ ในระบบตรึงค่า ธนาคารกลางรักษาระดับค่าเงินด้วยทุนสำรอง และต้องให้ดอกเบี้ยเดินตามประเทศแม่

Currency board ต่างจาก hard peg อย่างไร

Currency board ผูกปริมาณเงินกับทุนสำรองไว้ในกฎหมายและแปลงเงินอัตโนมัติ ส่วน hard peg เป็นนโยบายของธนาคารกลางซึ่งเปลี่ยนได้ง่ายกว่า

คู่เงินที่ถูกตรึงค่าปลอดภัยกว่าหรือไม่

ไม่เสมอไป ราคาปกติเคลื่อนน้อย แต่เมื่อระบอบถูกยกเลิก ราคาอาจกระโดดแรงในเวลาสั้น และการใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว

ดูวันประชุมธนาคารกลางได้ที่ไหน

ดูจากปฏิทินทางการบนเว็บไซต์ของธนาคารกลางแต่ละแห่ง และสรุปได้ที่ ธนาคารกลางกับค่าเงิน

แหล่งที่มา

  1. Bank of Thailand (ธปท.) · portal.api.bot.or.th — ตรวจสอบเมื่อ 2026-11-11
  2. Bank of Thailand (ธปท.) · portal.api.bot.or.th › Terms — ตรวจสอบเมื่อ 2026-11-11
  3. SEC Thailand (สำนักงาน ก.ล.ต.) · sec.or.th — ตรวจสอบเมื่อ 2026-11-11
  4. Bank of Thailand (ธปท.) · bot.or.th › Forex — ตรวจสอบเมื่อ 2026-11-11

หน้าที่เกี่ยวข้อง