Risk-On และ Risk-Off คืออะไร
Risk-on คือช่วงที่นักลงทุนโดยรวมยอมรับความเสี่ยงได้มากขึ้น เงินจึงไหลไปหาสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่าแต่ผันผวนกว่า เช่น หุ้น สกุลเงินสินค้าโภคภัณฑ์ และคริปโต
Risk-off คือช่วงที่นักลงทุนลดความเสี่ยง ขายสินทรัพย์เสี่ยง แล้วย้ายเงินไปถือสินทรัพย์ที่มองว่าปลอดภัยกว่า เช่น พันธบัตรรัฐบาล ดอลลาร์สหรัฐ เยน ฟรังก์สวิส และทองคำ
ทั้งสองคำใช้อธิบาย "อารมณ์ตลาด" (market sentiment) คือทิศทางรวมของความกล้าหรือความกลัวของผู้ร่วมตลาด ไม่ใช่สัญญาณซื้อขาย และไม่ได้บอกว่าตลาดจะไปทางไหนต่อ
- ความกลัวเพิ่มขึ้น: วิกฤต สงคราม หรือตลาดตกหนัก
- นักลงทุนขายสินทรัพย์เสี่ยงสูง เช่น หุ้น สกุลเงินตลาดเกิดใหม่ และสกุลเงินสินค้าโภคภัณฑ์
- เงินไหลไปยังสินทรัพย์ที่ถือเป็นที่พักพิงปลอดภัย เช่น ดอลลาร์สหรัฐ เยน ฟรังก์สวิส และทองคำ
- สินทรัพย์ปลอดภัยมักปรับขึ้น เมื่อตลาดสงบลง กระแสเงินมักกลับทิศ (risk-on)
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
กลไกเบื้องหลัง
อารมณ์ตลาดเปลี่ยนเพราะข้อมูลใหม่เปลี่ยนความคาดหวังเรื่องการเติบโต ดอกเบี้ย และความเสี่ยง ตัวขับเคลื่อนที่พบบ่อยมีดังนี้
- นโยบายธนาคารกลาง การส่งสัญญาณผ่อนคลายมักหนุน risk-on ส่วนการส่งสัญญาณเข้มงวดเกินคาดมักกดดันสินทรัพย์เสี่ยง ดู อัตราดอกเบี้ยกับค่าเงิน และ การประชุม FOMC
- ข้อมูลเศรษฐกิจ ตัวเลขที่ออกมาต่างจากคาดการณ์มาก เช่น การจ้างงานหรือเงินเฟ้อ เปลี่ยนมุมมองต่อเศรษฐกิจได้ทันที ดู ข่าวเกินคาดและตลาด
- ความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์ สงคราม มาตรการคว่ำบาตร หรือวิกฤตการเมือง มักดันตลาดเข้าสู่ risk-off ดู ความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์
- สภาพคล่องและการกู้ยืม เมื่อมีแรงเรียกหลักประกันเพิ่ม (margin call) ผู้ถือสถานะใช้เลเวอเรจต้องขายสินทรัพย์ แรงขายจึงลามไปหลายตลาดพร้อมกัน
วันประกาศนโยบายและวันเผยแพร่ข้อมูลเศรษฐกิจให้ตรวจจากปฏิทินทางการของธนาคารกลางและหน่วยงานสถิติแต่ละประเทศ วิธีอ่านดูได้ที่ วิธีอ่านปฏิทินเศรษฐกิจ
สินทรัพย์ใดมักขึ้นหรือลงในแต่ละช่วง
ตารางนี้แสดงปฏิกิริยาที่พบบ่อย ไม่ใช่กฎตายตัว
| สินทรัพย์ | ช่วง Risk-On | ช่วง Risk-Off |
|---|---|---|
| ดัชนีหุ้น เช่น US100 | มักขึ้น | มักลง |
| AUD, NZD, CAD | มักแข็งค่า | มักอ่อนค่า |
| สกุลเงินตลาดเกิดใหม่ | มักแข็งค่า | มักอ่อนค่า |
| JPY, CHF | มักอ่อนค่า | มักแข็งค่า |
| USD | มักอ่อนค่าเทียบสกุลเสี่ยง | มักแข็งค่า |
| พันธบัตรรัฐบาล | ราคามักลง ยีลด์ขึ้น | ราคามักขึ้น ยีลด์ลง |
| ทองคำ (XAUUSD) | ไม่แน่นอน | มักได้แรงซื้อ |
| น้ำมัน | มักขึ้นตามอุปสงค์ | มักลง เว้นแต่มีปัญหาอุปทาน |
| คริปโต | มักขึ้น | มักลง |
รายละเอียดเพิ่มเติมดูที่ สินทรัพย์ปลอดภัย Safe Haven, สกุลเงินสินค้าโภคภัณฑ์ และ บอนด์ยีลด์กับค่าเงิน
ความสัมพันธ์ที่พลิกกลับได้
ความสัมพันธ์ (correlation) ระหว่างสินทรัพย์ไม่คงที่ นักเทรดที่มีประสบการณ์ควรระวังกรณีต่อไปนี้
- ทองคำลงพร้อมหุ้น ในช่วงตื่นตระหนกรุนแรง ผู้ถือสถานะอาจขายทองคำเพื่อหาเงินสดมาวางหลักประกัน ทองคำจึงลงได้แม้เป็นช่วง risk-off ดู ปัจจัยขยับราคาทองคำ
- หุ้นและพันธบัตรลงพร้อมกัน เมื่อปัญหาหลักคือเงินเฟ้อและดอกเบี้ยขาขึ้น พันธบัตรไม่ได้ทำหน้าที่ป้องกันความเสี่ยงเหมือนช่วงที่ปัญหาคือเศรษฐกิจชะลอ
- ดอลลาร์อ่อนในช่วง risk-off หากต้นเหตุความกังวลมาจากสหรัฐเอง เช่น ปัญหาการคลังหรือความคาดหวังว่า Fed จะลดดอกเบี้ยแรง ดอลลาร์อาจไม่ได้ประโยชน์ ดู ดัชนีดอลลาร์ DXY
- น้ำมันขึ้นในช่วง risk-off วิกฤตที่กระทบการผลิตหรือการขนส่งดันราคาน้ำมันขึ้นได้ แม้ตลาดหุ้นจะลง ดู ปัจจัยขยับราคาน้ำมัน
- เยนกับ carry trade เยนแข็งค่าในช่วง risk-off ส่วนหนึ่งเพราะนักลงทุนปิดสถานะที่กู้เยนดอกเบี้ยต่ำไปลงทุนที่อื่น หากนโยบายของ BoJ เปลี่ยน กลไกนี้ก็เปลี่ยนตาม ดู ธนาคารกลางญี่ปุ่น BoJ
- คริปโต บางช่วงเคลื่อนไหวคล้ายหุ้นเทคโนโลยี บางช่วงแยกทางกัน ดู ปัจจัยขยับราคาคริปโต
สังเกตอารมณ์ตลาดจากอะไรได้บ้าง
- ทิศทางของดัชนีหุ้นหลักเทียบกับยีลด์พันธบัตรรัฐบาล
- ดัชนีความผันผวน VIX ซึ่งมักสูงขึ้นในช่วง risk-off
- คู่เงินข้ามสกุล เช่น AUDJPY ที่ผู้ร่วมตลาดใช้ดูอารมณ์ตลาดคร่าว ๆ
- ส่วนต่างผลตอบแทนหุ้นกู้ (credit spread) ที่กว้างขึ้นบ่งบอกความกังวลด้านเครดิต
- สัญญาณจาก ตัวชี้วัดภาวะถดถอย เช่น Yield Curve
ตัวเลขข้อมูลเศรษฐกิจและอัตราดอกเบี้ยให้ดูจากแหล่งทางการโดยตรง เช่น เว็บไซต์ธนาคารกลางและหน่วยงานสถิติ
ความเสี่ยงที่ต้องรู้
การเปลี่ยนจาก risk-on เป็น risk-off มักเกิดเร็ว ราคากระโดด สเปรดกว้างขึ้น และคำสั่งอาจถูกจับคู่ที่ราคาต่างจากที่ตั้งไว้ การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจอาจทำให้ขาดทุนได้อย่างรวดเร็ว การกระจายสถานะไปหลายสินทรัพย์ที่ดูต่างกันอาจไม่ช่วย หากทุกสถานะผูกกับอารมณ์ตลาดเดียวกัน ดู การบริหารความเสี่ยง
คำถามที่พบบ่อย
Risk-on แปลว่าตลาดจะขึ้นต่อไปหรือไม่
ไม่ใช่ เป็นเพียงคำอธิบายอารมณ์ตลาดในช่วงนั้น ไม่ได้บอกทิศทางในอนาคต
ทองคำเป็นสินทรัพย์ risk-off เสมอหรือไม่
ไม่เสมอ ในช่วงขาดสภาพคล่องรุนแรง ทองคำอาจถูกขายพร้อมสินทรัพย์อื่น
ทำไมดอลลาร์บางครั้งไม่แข็งค่าในช่วง risk-off
หากความกังวลมาจากสหรัฐเองหรือจากความคาดหวังเรื่องดอกเบี้ยของ Fed ดอลลาร์อาจอ่อนค่าแทน
ควรดูวันสำคัญจากที่ใด
ดูจากปฏิทินทางการของธนาคารกลางและหน่วยงานสถิติ ประกอบกับ การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
อารมณ์ตลาดเปลี่ยนเร็วแค่ไหน
เปลี่ยนได้ภายในวันเดียวหลังข่าวสำคัญหรือเหตุการณ์ไม่คาดคิด จึงควรวางแผนความเสี่ยงไว้ก่อนเปิดสถานะ
