อันดับเครดิตประเทศคืออะไร
อันดับเครดิตประเทศ (sovereign credit rating) คือความเห็นของสำนักจัดอันดับเครดิตต่อความสามารถและความเต็มใจของรัฐบาลในการชำระหนี้ตรงเวลาและครบถ้วน อันดับนี้ใช้กับพันธบัตรรัฐบาลเป็นหลัก แยกเป็นหนี้สกุลเงินท้องถิ่นและหนี้สกุลเงินต่างประเทศ
อันดับไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือขายพันธบัตร และไม่ใช่การรับประกัน เป็นการประเมินความเสี่ยงผิดนัดชำระหนี้แบบเปรียบเทียบระหว่างประเทศ
สำนักจัดอันดับรายใหญ่ที่ตลาดติดตามคือ Moody's, S&P Global Ratings และ Fitch Ratings
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ปัจจัยที่สำนักจัดอันดับพิจารณา
แต่ละสำนักมีระเบียบวิธีของตัวเอง แต่โครงสร้างหลักคล้ายกัน:
- ฐานะการคลัง ได้แก่ ระดับหนี้สาธารณะ การขาดดุลงบประมาณ และภาระดอกเบี้ย ดู นโยบายการคลังกับตลาด
- ความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจ ได้แก่ ขนาดเศรษฐกิจ รายได้ต่อหัว ความหลากหลาย และศักยภาพการเติบโต
- ภาคต่างประเทศ ได้แก่ ดุลการชำระเงิน บัญชีเดินสะพัด ทุนสำรองระหว่างประเทศ และหนี้ต่างประเทศ
- สถาบันและการเมือง ได้แก่ ความต่อเนื่องของนโยบาย หลักนิติธรรม และความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์
- นโยบายการเงินและระบอบค่าเงิน ได้แก่ ความน่าเชื่อถือของธนาคารกลาง และความยืดหยุ่นของอัตราแลกเปลี่ยน ดู ระบอบอัตราแลกเปลี่ยน
สเกลอันดับของ Moody's, S&P และ Fitch
S&P และ Fitch ใช้สัญลักษณ์ชุดเดียวกัน ส่วน Moody's ใช้สัญลักษณ์ของตัวเอง ตารางนี้แสดงขั้นหลักโดยเรียงจากสูงไปต่ำ
| ระดับ | S&P / Fitch | Moody's |
|---|---|---|
| คุณภาพสูงสุด | AAA | Aaa |
| คุณภาพสูงมาก | AA | Aa |
| คุณภาพสูง | A | A |
| คุณภาพปานกลาง (ขั้นต่ำสุดของระดับลงทุน) | BBB | Baa |
| มีลักษณะเก็งกำไร | BB | Ba |
| เก็งกำไรสูง | B | B |
| ความเสี่ยงสูงมาก | CCC ลงไป | Caa ลงไป |
แต่ละขั้นมีขั้นย่อย S&P และ Fitch ใช้เครื่องหมายบวกและลบ Moody's ใช้ตัวเลขกำกับท้ายสัญลักษณ์
เส้นแบ่งที่สำคัญคือระหว่าง ระดับลงทุน (investment grade) ตั้งแต่ BBB/Baa ขึ้นไป กับ ระดับเก็งกำไร (speculative grade) ตั้งแต่ BB/Ba ลงมา กองทุนและดัชนีพันธบัตรหลายแห่งมีเกณฑ์ลงทุนผูกกับเส้นนี้
แนวโน้ม (outlook) และการเฝ้าระวัง (watch)
นอกจากอันดับ สำนักจัดอันดับยังประกาศสัญญาณทิศทาง:
- Outlook มีแบบบวก (positive), มีเสถียรภาพ (stable), ลบ (negative) และไม่แน่นอน (developing) บอกทิศทางที่อันดับอาจเปลี่ยนในระยะกลาง
- Watch / Review ของ Moody's หรือ CreditWatch ของ S&P และ Rating Watch ของ Fitch ใช้เมื่อมีเหตุการณ์เฉพาะที่อาจทำให้อันดับเปลี่ยนในระยะสั้นกว่า
การเปลี่ยน outlook มักเกิดก่อนการปรับอันดับจริง ตลาดจึงให้ความสำคัญกับ outlook ไม่น้อยกว่าตัวอันดับ
ปฏิทินประกาศอันดับ
ในสหภาพยุโรป กฎเกณฑ์กำกับสำนักจัดอันดับเครดิตกำหนดให้เผยแพร่ปฏิทินการทบทวนอันดับประเทศล่วงหน้า และประกาศมักออกหลังตลาดยุโรปปิดในวันศุกร์ ประเทศนอกสหภาพยุโรปไม่มีข้อกำหนดเดียวกัน การประกาศจึงอาจเกิดได้ทุกเมื่อ
วันประกาศให้ตรวจจากหน้าปฏิทินบนเว็บไซต์ทางการของแต่ละสำนักโดยตรง ปฏิทินเศรษฐกิจทั่วไปมักไม่ได้ใส่วันเหล่านี้ไว้ ดู วิธีอ่านปฏิทินเศรษฐกิจ
ตลาดมักตอบสนองอย่างไร
ปฏิกิริยาไม่เหมือนกันทุกครั้ง แต่มีรูปแบบที่พบบ่อย:
- ตลาดมักรับรู้ไปก่อนแล้ว ข้อมูลการคลังและเศรษฐกิจเป็นข้อมูลสาธารณะ ราคาพันธบัตรและส่วนต่าง CDS (สัญญาประกันความเสี่ยงผิดนัดชำระหนี้) จึงมักขยับก่อนการประกาศ ผลกระทบมักแรงเมื่อการประกาศไม่ตรงกับที่ตลาดคาด ดู ข่าวเกินคาดและตลาด
- พันธบัตร การลดอันดับมักทำให้ผลตอบแทน (yield) สูงขึ้นเพราะนักลงทุนต้องการค่าชดเชยความเสี่ยงมากขึ้น ดู บอนด์ยีลด์กับค่าเงิน
- ค่าเงิน ประเทศที่พึ่งเงินทุนต่างชาติมักได้รับผลกระทบชัดกว่า การลดอันดับอาจทำให้เงินทุนไหลออกและค่าเงินอ่อนลง ส่วนประเทศใหญ่ที่สกุลเงินมีสถานะ สินทรัพย์ปลอดภัย บางครั้งตลาดตอบสนองน้อยหรือไปในทิศทางที่ไม่คาด
- ผลจากเส้นแบ่งระดับลงทุน การหลุดลงไปเป็นระดับเก็งกำไรอาจบังคับให้กองทุนที่มีข้อจำกัดต้องขายพันธบัตร ผลกระทบจึงมักรุนแรงกว่าการปรับขั้นอื่น
- เวลาประกาศ เมื่อประกาศหลังตลาดปิด ราคาอาจเปิดกระโดด (gap) ในวันทำการถัดไป สเปรดอาจกว้างขึ้นและสภาพคล่องลดลงช่วงเปิดตลาด
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจในช่วงข่าวแบบนี้อาจขาดทุนได้เร็ว และราคาที่กระโดดอาจทำให้คำสั่งหยุดขาดทุนถูกปิดที่ราคาแย่กว่าที่ตั้งไว้ ดู การบริหารความเสี่ยง
ข้อมูลอ้างอิงควรมาจากแหล่งทางการ
ตัวเลขหนี้สาธารณะ ดุลการคลัง และทุนสำรอง ให้ดูจากหน่วยงานรัฐของประเทศนั้นหรือธนาคารกลางโดยตรง สำหรับประเทศไทย ดูภาพรวมได้ที่ ดอกเบี้ยและเศรษฐกิจไทย และ อัตราแลกเปลี่ยน ธปท. ข้อกำหนดการใช้ข้อมูลของ ธปท. ระบุว่า ข้อกำหนดเว็บไซต์ ธปท. อนุญาตโดยทั่วไปให้ใช้ ดาวน์โหลด และคัดลอกข้อมูลได้ ภายใต้ข้อกำหนดของเว็บไซต์
คำถามที่พบบ่อย
อันดับเครดิตประเทศกับอันดับเครดิตบริษัทต่างกันอย่างไร
อันดับเครดิตประเทศประเมินรัฐบาลในฐานะผู้กู้ และมักเป็นเพดานกดอันดับของบริษัทและธนาคารในประเทศนั้นด้วย
ทำไม Moody's, S&P และ Fitch ให้อันดับไม่เท่ากัน
แต่ละสำนักมีระเบียบวิธีและการถ่วงน้ำหนักปัจจัยต่างกัน อันดับจึงอาจต่างกันหนึ่งขั้นหรือมากกว่า และอาจปรับในเวลาต่างกัน
การลดอันดับทำให้ค่าเงินอ่อนทุกครั้งหรือไม่
ไม่ทุกครั้ง ถ้าตลาดคาดไว้แล้ว ราคาอาจขยับน้อย ปฏิกิริยาขึ้นกับการคาดการณ์ โครงสร้างผู้ถือพันธบัตร และสภาวะ Risk-On และ Risk-Off
Outlook ลบหมายความว่าจะถูกลดอันดับแน่นอนหรือไม่
ไม่แน่นอน หมายถึงมีความเป็นไปได้ที่อันดับจะลดลงในระยะกลาง สำนักจัดอันดับอาจปรับ outlook กลับเป็นมีเสถียรภาพก็ได้
ดูวันประกาศอันดับได้ที่ไหน
ดูที่หน้าปฏิทินบนเว็บไซต์ทางการของแต่ละสำนักจัดอันดับ ศัพท์ที่เกี่ยวข้องดูเพิ่มได้ที่ ศัพท์เทรดและการเงิน
