ระบบเบรตตันวูดส์คืออะไร
ระบบเบรตตันวูดส์ (bretton woods) คือระบบการเงินระหว่างประเทศหลังสงครามโลก ที่ผูกค่าเงินของประเทศต่าง ๆ ไว้กับดอลลาร์สหรัฐ และผูกดอลลาร์ไว้กับทองคำในราคาที่ทางการกำหนด
คนมักเรียกระบบนี้สั้น ๆ ว่า "ดอลลาร์ผูกกับทอง" แต่ระบบนี้ไม่ใช่มาตรฐานทองคำเต็มรูปแบบ ในมาตรฐานทองคำแบบดั้งเดิม แต่ละสกุลเงินผูกกับทองคำโดยตรง ส่วนในเบรตตันวูดส์มีเพียงดอลลาร์ที่แลกเป็นทองได้ สกุลเงินอื่นผูกกับทองผ่านดอลลาร์อีกทอดหนึ่ง
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบเป็นทางการ
สำหรับผู้ที่ต้องการรายละเอียด ระบบนี้มีองค์ประกอบดังนี้
- ระบบค่าเงินคงที่แต่ปรับได้ (adjustable peg): แต่ละประเทศประกาศค่ากลาง (par value) ของสกุลเงินตนเทียบกับดอลลาร์ และต้องดูแลให้ราคาตลาดอยู่ในช่วงแคบรอบค่ากลางนั้น
- แลกทองได้เฉพาะทางการ: สหรัฐฯ รับแลกดอลลาร์เป็นทองให้ธนาคารกลางและรัฐบาลต่างประเทศเท่านั้น เอกชนแลกไม่ได้
- ปรับค่ากลางได้เมื่อมีความไม่สมดุลพื้นฐาน (fundamental disequilibrium): การลดหรือเพิ่มค่าเงินต้องหารือกับกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF)
- สถาบันที่ตั้งขึ้นพร้อมกัน: IMF และธนาคารโลก
- อนุญาตให้ควบคุมเงินทุนเคลื่อนย้าย: ประเทศสมาชิกจำกัดการไหลเข้าออกของเงินทุนได้
ตัวอย่างสมมติ
สมมติประเทศ ก ประกาศค่ากลางของสกุลเงิน A ไว้ที่ X หน่วยต่อดอลลาร์ และสหรัฐฯ กำหนดราคาทองไว้ที่ G ดอลลาร์ต่อออนซ์
- ถ้าคนในตลาดขายสกุลเงิน A มากขึ้น จนราคาเข้าใกล้ขอบล่างของช่วงที่อนุญาต ธนาคารกลางประเทศ ก ต้องนำดอลลาร์จากทุนสำรองออกมาขาย เพื่อซื้อสกุลเงิน A กลับ
- ถ้าแรงขายเกิดต่อเนื่องและทุนสำรองลดลงเรื่อย ๆ ประเทศ ก อาจขอลดค่าเงิน (devaluation) โดยเปลี่ยนค่ากลางเป็นจำนวนหน่วยต่อดอลลาร์ที่มากกว่า X
- ธนาคารกลางที่ถือดอลลาร์ไว้สามารถนำดอลลาร์ไปขอแลกเป็นทองกับสหรัฐฯ ที่ราคา G ได้
สิ่งที่ตัวอย่างนี้แสดงคือ ในระบบนี้ราคาไม่ได้ขยับตามตลาดอย่างอิสระ ทางการต้องใช้ทุนสำรองเข้าไปพยุงราคา
ทำไมระบบนี้จึงสิ้นสุด
ยิ่งโลกถือดอลลาร์มากขึ้น ทองคำของสหรัฐฯ ก็ยิ่งไม่พอรองรับดอลลาร์ทั้งหมด นักเศรษฐศาสตร์เรียกปัญหานี้ว่า Triffin dilemma ในที่สุดประธานาธิบดีนิกสันประกาศระงับการแลกดอลลาร์เป็นทอง (Nixon shock) จากนั้นมีความพยายามกำหนดค่ากลางใหม่ด้วยข้อตกลงสมิธโซเนียน แต่ไม่นานสกุลเงินหลักก็เปลี่ยนไปใช้ระบบลอยตัว
คุณจะเจอคำนี้ที่ไหน
- ข่าวและบทวิเคราะห์มหภาค: เช่น ข่าวที่พูดถึง "Bretton Woods ใหม่" สถานะดอลลาร์ในฐานะเงินสกุลหลักของโลก หรือการที่ธนาคารกลางซื้อทองคำเข้าทุนสำรอง
- รายงานของ IMF และธนาคารโลก: ซึ่งมักเรียกทั้งสองสถาบันว่า "สถาบันเบรตตันวูดส์"
- แพลตฟอร์มเทรด: คำนี้ไม่ได้เป็นชื่อสัญลักษณ์ใด แต่ใช้เป็นบริบทเวลาดูกราฟ XAUUSD ระยะยาว หรือคู่เงินดอลลาร์
ปัจจุบันค่าเงินหลักเป็นแบบลอยตัวและขยับได้แรง การเทรดฟอเร็กซ์หรือ CFD ที่ใช้เลเวอเรจจึงอาจทำให้ขาดทุนได้อย่างรวดเร็ว
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- เงินเฟียต คือเงินที่ไม่มีทองหนุนหลัง ซึ่งเป็นระบบที่ใช้หลังเบรตตันวูดส์
- Devaluation และ Revaluation
- ระบบ Crawling Peg และ ระบบ Currency Board
- Dollarization และ ทฤษฎี Dollar Smile
- ค่าเงินแข็งค่า และ ค่าเงินอ่อนค่า
- ทองคำ, คู่สกุลเงิน และ การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
- ดูคำอื่นได้ที่ ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
ระบบเบรตตันวูดส์กับมาตรฐานทองคำต่างกันอย่างไร
ในมาตรฐานทองคำ สกุลเงินแต่ละสกุลผูกกับทองโดยตรง ส่วนในเบรตตันวูดส์มีเพียงดอลลาร์ที่ผูกกับทอง และแลกเป็นทองได้เฉพาะทางการต่างประเทศ ระบบนี้จึงเรียกอีกชื่อว่ามาตรฐานปริวรรตทองคำ (gold-exchange standard)
ประชาชนทั่วไปนำดอลลาร์ไปแลกทองได้ไหม
ไม่ได้ สิทธิ์แลกดอลลาร์เป็นทองมีเฉพาะธนาคารกลางและรัฐบาลต่างประเทศ
ค่าเงินในระบบนี้เปลี่ยนได้หรือไม่
เปลี่ยนได้ แต่ต้องเกิดความไม่สมดุลพื้นฐานก่อน และต้องหารือกับ IMF ในช่วงปกติ ทางการต้องรักษาราคาตลาดให้อยู่ใกล้ค่ากลาง
ทุกวันนี้ยังมีระบบเบรตตันวูดส์อยู่ไหม
ไม่มีแล้ว แต่ IMF และธนาคารโลกที่ตั้งขึ้นในตอนนั้นยังดำเนินงานอยู่ และบางประเทศยังผูกค่าเงินกับดอลลาร์ด้วยระบบของตัวเอง
