นิยามสั้น
Currency board หรือ ระบบคณะกรรมการเงินตรา คือระบบที่ประเทศผูกค่าเงินของตนไว้กับสกุลเงินหลักต่างประเทศในอัตราคงที่ โดยเงินทุกหน่วยที่ออกใช้ต้องมีทุนสำรองเงินตราต่างประเทศหนุนเต็มจำนวน
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามทางการ
ในทางวิชาการ currency board ประกอบด้วยองค์ประกอบดังนี้
- พันธะทางกฎหมาย หน่วยงานเงินตรามีหน้าที่แลกเงินในประเทศกับสกุลเงินหลัก (anchor currency) ในอัตราที่กำหนดไว้ โดยไม่มีเงื่อนไข
- ฐานเงินมีทุนสำรองหนุนครบ ธนบัตรและเหรียญที่ออกใช้ รวมถึงเงินสำรองของธนาคารพาณิชย์ มีทุนสำรองต่างประเทศรองรับอย่างน้อยเต็มจำนวน
- ไม่มีนโยบายการเงินอิสระ หน่วยงานเงินตราไม่สามารถพิมพ์เงินเพิ่มได้เอง ไม่ให้กู้แก่รัฐบาล และทำหน้าที่ผู้ให้กู้แหล่งสุดท้ายได้จำกัด อัตราดอกเบี้ยในประเทศจึงเคลื่อนตามประเทศของสกุลเงินหลัก ซึ่งเป็นผลจากหลัก Covered Interest Parity
ตัวอย่างสมมติ
สมมติว่าประเทศ ก. ผูกค่า "เหรียญ ก." ไว้กับดอลลาร์สหรัฐในอัตราคงที่
- เมื่อธนาคารพาณิชย์นำดอลลาร์มาขอแลก หน่วยงานเงินตราจะออกเหรียญ ก. ให้ตามอัตรานั้น และเก็บดอลลาร์ไว้เป็นทุนสำรอง ฐานเงินจึงเพิ่มขึ้น
- เมื่อเงินทุนไหลออกและมีคนนำเหรียญ ก. มาแลกคืนเป็นดอลลาร์ ทุนสำรองจะลดลง และฐานเงินในประเทศหดตัวตามไปด้วย
- เมื่อสภาพคล่องตึงตัว อัตราดอกเบี้ยระยะสั้นในประเทศจะสูงขึ้นเองโดยอัตโนมัติ ไม่มีการลดค่าเงินเพื่อรับแรงกระแทก
ข้อดีของกลไกนี้คือความน่าเชื่อถือของอัตราแลกเปลี่ยน ส่วนต้นทุนคือเศรษฐกิจต้องปรับตัวผ่านดอกเบี้ย การจ้างงาน และราคาสินค้าแทนการปรับผ่านค่าเงิน
กรณีพิเศษที่ควรรู้
- ฮ่องกง ใช้ระบบที่เรียกว่า Linked Exchange Rate System ซึ่งผูกค่าเงินกับดอลลาร์สหรัฐ หน่วยงานเงินตรามีพันธะแลกเงินที่ขอบบนและขอบล่างของช่วงที่กำหนด ค่าเงินจึงเคลื่อนไหวได้ในกรอบแคบ ไม่ได้ตรึงไว้ที่จุดเดียว
- ระบบกึ่ง currency board บางประเทศยอมให้หน่วยงานเงินตราทำธุรกรรมบางอย่างเหมือนธนาคารกลาง ระบบลักษณะนี้จึงไม่เข้มงวดเท่ารูปแบบดั้งเดิม
- การยกเลิกระบบ ระบบนี้ยกเลิกได้ด้วยการแก้กฎหมาย อาร์เจนตินาเคยใช้ระบบคล้าย currency board และยกเลิกไปท่ามกลางวิกฤตเศรษฐกิจ ซึ่งตามมาด้วยการลดค่าเงินอย่างรุนแรง ดูเพิ่มที่ Devaluation และ Revaluation
เปรียบเทียบกับระบบอื่น
| ระบบ | ค่าเงินในประเทศ | ทุนสำรองหนุนเต็มจำนวน | นโยบายการเงินอิสระ |
|---|---|---|---|
| Currency board | คงที่ตามกฎหมาย | ใช่ | ไม่มี |
| ผูกค่าเงินแบบทั่วไป (conventional peg) | คงที่ตามนโยบาย | ไม่จำเป็น | มีบางส่วน |
| Crawling Peg | ปรับทีละน้อยตามกฎ | ไม่จำเป็น | มีบางส่วน |
| Dollarization | ไม่มีเงินของตนเอง | ไม่เกี่ยวข้อง | ไม่มี |
พบคำนี้ที่ไหน
- รายงาน IMF จัดให้ currency board เป็นหมวดหนึ่งในการจำแนกระบบอัตราแลกเปลี่ยนของประเทศต่าง ๆ
- ข่าว ข่าวเรื่องหน่วยงานเงินตราฮ่องกงเข้าแทรกแซงที่ขอบของกรอบ หรือข่าวที่ตลาดตั้งคำถามว่าการผูกค่าเงินจะอยู่รอดหรือไม่ มักใช้คำนี้
- แพลตฟอร์มเทรด ใน MetaTrader คู่เงินอย่าง USDHKD มักเคลื่อนในกรอบแคบ แต่หากตลาดเชื่อว่าการผูกค่าเงินอาจถูกยกเลิก ราคาอาจกระโดดแรงได้ การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจอาจขาดทุนได้อย่างรวดเร็ว อ่านเพิ่มที่ ความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยน และ การบริหารความเสี่ยง
คำที่เกี่ยวข้อง
- ระบบเบรตตันวูดส์
- เงินเฟียต
- Fractional Reserve Banking
- ผู้ฝากแห่ถอนเงิน
- บัญชีทุนและการเงิน
- ค่าเงินแข็งค่า และ ค่าเงินอ่อนค่า
- ตลาดเกิดใหม่
- การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Currency board คืออะไรโดยสรุป
คือระบบผูกค่าเงินแบบเข้มงวดตามกฎหมาย ซึ่งเงินที่ออกใช้ทั้งหมดต้องมีทุนสำรองเงินตราต่างประเทศหนุนเต็มจำนวน
Currency board ต่างจากการผูกค่าเงินทั่วไปอย่างไร
การผูกค่าเงินทั่วไปเป็นนโยบายที่ธนาคารกลางเปลี่ยนได้ง่ายกว่า และไม่ต้องมีทุนสำรองหนุนครบ ส่วน currency board ผูกพันตามกฎหมายและตัดสิทธิ์การทำนโยบายการเงินอิสระออกไป
ระบบนี้ล่มสลายได้หรือไม่
ได้ หากรัฐบาลแก้กฎหมายยกเลิกระบบ หรือแรงกดดันทางเศรษฐกิจและการเมืองสูงเกินกว่าที่จะรักษาไว้ได้
ประเทศไทยใช้ระบบนี้หรือไม่
ปัจจุบันไม่ใช้ ค่าเงินบาทเป็นระบบลอยตัวแบบมีการจัดการ
