ความหมายสั้น ๆ
บัญชีทุนและการเงิน คือส่วนของดุลการชำระเงิน (balance of payments) ที่บันทึกการเคลื่อนย้ายเงินลงทุนและสินทรัพย์ทางการเงินระหว่างคนในประเทศกับคนต่างประเทศ
ข่าวไทยมักเรียกส่วนนี้ว่า "บัญชีเงินทุน" หรือ "เงินทุนเคลื่อนย้าย"
ดุลบัญชีเดินสะพัด (current account) บันทึกการค้าสินค้า บริการ รายได้ และเงินโอน ส่วนบัญชีทุนและการเงินบันทึกว่าประเทศจ่ายหรือรับเงินสำหรับรายการเหล่านั้นด้วยการเปลี่ยนแปลงสินทรัพย์และหนี้สินต่างประเทศอย่างไร
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบทางการ
ตามคู่มือดุลการชำระเงินของ IMF ฉบับปัจจุบัน ส่วนนี้แยกเป็นบัญชีย่อยดังนี้
| บัญชี | บันทึกอะไร |
|---|---|
| Capital account (บัญชีทุน) | เงินโอนเพื่อการลงทุน เช่น การยกหนี้ และการซื้อขายสินทรัพย์ที่ไม่ได้เกิดจากการผลิต เช่น สิทธิในคลื่นความถี่หรือเครื่องหมายการค้า |
| Financial account (บัญชีการเงิน) | การลงทุนโดยตรง (FDI) การลงทุนในหลักทรัพย์ (portfolio) อนุพันธ์ทางการเงิน การลงทุนอื่น เช่น เงินกู้และเงินฝาก และสินทรัพย์สำรองระหว่างประเทศ |
บัญชีการเงินบันทึกเป็น "การได้มาซึ่งสินทรัพย์สุทธิ" หักด้วย "การก่อหนี้สินสุทธิ" ในหลักการ ดุลบัญชีเดินสะพัดบวกบัญชีทุนต้องเท่ากับบัญชีการเงิน ส่วนต่างที่เหลือบันทึกเป็น "ความคลาดเคลื่อนสุทธิ" (net errors and omissions)
คู่มือรุ่นเก่าใช้คำว่า capital account เรียกทั้งหมด จึงเห็นคำนี้ในความหมายกว้างได้ในบทความเก่าหรือข่าวทั่วไป
ตัวอย่างสมมุติ
กองทุนต่างประเทศซื้อพันธบัตรรัฐบาลไทยและจ่ายเป็นดอลลาร์สหรัฐ
- บัญชีการเงินของไทย: หนี้สินต่างประเทศในหมวด portfolio investment เพิ่มขึ้น ข่าวจะเรียกว่า "เงินทุนไหลเข้า"
- ธนาคารในไทยได้รับดอลลาร์ ทำให้สินทรัพย์ในหมวดการลงทุนอื่นหรือสินทรัพย์สำรองเพิ่มขึ้นด้วย
- ต่อมากองทุนได้รับดอกเบี้ย (คูปอง) ดอกเบี้ยนี้ไปอยู่ในดุลบัญชีเดินสะพัด หมวดรายได้ปฐมภูมิ ไม่ได้อยู่ในบัญชีการเงิน
ถ้าบริษัทไทยซื้อโรงงานในต่างประเทศ รายการนี้เป็นการลงทุนโดยตรงฝั่งสินทรัพย์ หรือ "เงินทุนไหลออก"
กรณีที่มักสับสน
- เครื่องหมายบวกลบ: แต่ละแหล่งข้อมูลใช้เครื่องหมายต่างกัน ก่อนตีความควรอ่านหมายเหตุของตารางว่า "บวก" หมายถึงไหลเข้าหรือการได้มาซึ่งสินทรัพย์
- กำไรที่นำกลับไปลงทุน (reinvested earnings) ถูกบันทึกทั้งในดุลบัญชีเดินสะพัดและในบัญชีการเงินพร้อมกัน แม้เงินไม่ได้ข้ามพรมแดนจริง
- สินทรัพย์สำรอง เปลี่ยนได้จากการแทรกแซงค่าเงินของธนาคารกลาง จึงควรดูแยกจากเงินทุนภาคเอกชน
- อนุพันธ์ บันทึกตามธุรกรรมสุทธิ ไม่ได้บันทึกตามมูลค่าสัญญา
พบคำนี้ที่ไหน
- รายงานดุลการชำระเงินของธนาคารกลางและสถิติของ IMF
- ข่าวเศรษฐกิจ เช่น "ต่างชาติขายพันธบัตรสุทธิ" หรือ "FDI ลดลง"
- ปฏิทินเศรษฐกิจในแพลตฟอร์มอย่าง MetaTrader 5 และในบทวิเคราะห์ค่าเงินของตลาดเกิดใหม่
ตัวเลขเงินทุนเคลื่อนย้ายอาจทำให้ค่าเงินเคลื่อนไหว การเทรด CFD หรือฟอเร็กซ์ด้วยเลเวอเรจในช่วงที่มีข่าวทำให้ขาดทุนได้เร็ว อ่านเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
คำที่เกี่ยวข้อง
- การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
- ค่าเงินแข็งค่า และ ค่าเงินอ่อนค่า
- ตลาดเกิดใหม่
- ความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยน
- Covered Interest Parity
- อนุพันธ์ Derivative
- ขาดดุลการคลัง
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
บัญชีเงินทุนกับบัญชีการเงินต่างกันอย่างไร
บัญชีทุนมีรายการน้อยและเฉพาะทาง เช่น การยกหนี้ ส่วนบัญชีการเงินบันทึกการลงทุนและเงินกู้ระหว่างประเทศ ซึ่งเป็นส่วนใหญ่ของเงินทุนเคลื่อนย้าย
ดุลบัญชีเดินสะพัดขาดดุลแปลว่าอะไรต่อบัญชีการเงิน
ประเทศต้องได้เงินทุนสุทธิจากต่างประเทศ หรือต้องใช้สินทรัพย์สำรอง เพื่อชดเชยการขาดดุลนั้น
เงินทุนไหลเข้าแปลว่าค่าเงินจะแข็งเสมอไหม
ไม่เสมอ ค่าเงินขึ้นกับปัจจัยอื่นด้วย เช่น ดุลบัญชีเดินสะพัด การแทรกแซงของธนาคารกลาง และความคาดหวังของตลาด
ทำไมตัวเลขที่ประกาศครั้งแรกกับครั้งหลังไม่ตรงกัน
ข้อมูลดุลการชำระเงินถูกปรับปรุงย้อนหลังเมื่อได้ข้อมูลครบขึ้น ตัวเลขที่ประกาศครั้งแรกจึงเป็นตัวเลขเบื้องต้น
