นิยามสั้น
Derivative (ตราสารอนุพันธ์ หรืออนุพันธ์ทางการเงิน) คือสัญญาทางการเงินที่มูลค่าขึ้นกับราคาของสิ่งอื่น สิ่งนั้นเรียกว่า สินทรัพย์อ้างอิง (underlying) เช่น หุ้น ดัชนี ทองคำ น้ำมัน อัตราแลกเปลี่ยน หรืออัตราดอกเบี้ย
ผู้ถือสัญญาไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของสินทรัพย์อ้างอิง เขามีเพียงสิทธิหรือภาระตามที่สัญญากำหนด
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ประเภทหลักของ derivatives
| ประเภท | ลักษณะ | อ่านต่อ |
|---|---|---|
| Forward | สัญญาซื้อขายในอนาคตที่ตกลงกันเองนอกตลาด | สัญญา Forward |
| Futures | สัญญาล่วงหน้าแบบมาตรฐาน ซื้อขายในตลาด | สัญญา Futures |
| Option | สิทธิ ไม่ใช่ภาระ ในการซื้อหรือขายที่ราคากำหนด | คอลออปชัน |
| Swap | การแลกกระแสเงินสดระหว่างคู่สัญญา | ค่าสวอป (ความหมายต่างกัน ดูด้านล่าง) |
| CFD | สัญญาที่จ่ายส่วนต่างของราคาระหว่างตอนเปิดกับตอนปิดสถานะ | พื้นฐานการเทรด |
ตัวอย่าง (สมมติ)
นักเทรดเปิดสถานะซื้อ CFD ทองคำ XAUUSD บนแพลตฟอร์ม MetaTrader 5 เขาไม่ได้รับทองคำจริง สิ่งที่เขาถือคือสัญญาที่ผูกกับราคาทองคำ
- ราคาทองคำขึ้น มูลค่าสถานะเพิ่มขึ้นตาม ขนาดสัญญา และจำนวนล็อต
- ราคาทองคำลง สถานะขาดทุนในอัตราเดียวกัน
- เขาวางเงินเพียงบางส่วนเป็น margin (เงินประกัน) แต่ผลกำไรและขาดทุนคิดจากมูลค่าเต็มของสถานะ
ถ้าต้องการเห็นตัวเลขจริงของ margin และกำไรขาดทุน ให้ใช้ เครื่องคำนวณและจำลอง
อนุพันธ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็วและอาจเกินที่คาดไว้ อ่านเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
พบคำนี้ที่ไหน
- แพลตฟอร์มเทรด: ข้อมูลจำเพาะของสัญลักษณ์ใน MT4 และ MT5 แสดงขนาดสัญญา margin และค่าสวอป ซึ่งเป็นลักษณะของสัญญาอนุพันธ์
- รายงานบริษัท: งบการเงินมักมีหัวข้อ "เครื่องมือทางการเงินที่เป็นอนุพันธ์" ที่ใช้ป้องกันความเสี่ยงค่าเงินหรือดอกเบี้ย
- ข่าว: คำว่า "ตลาด derivatives" หรือ "สถานะ futures" ใช้บอกมุมมองของตลาดต่อราคาในอนาคต
- ตลาดในไทย: TFEX คือตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า
นิยามเชิงเทคนิคและกรณีที่มักสับสน
ในทางบัญชีสากล เครื่องมือหนึ่งจะนับเป็นอนุพันธ์เมื่อมีลักษณะครบทุกข้อต่อไปนี้
- มูลค่าเปลี่ยนตามตัวแปรอ้างอิง
- ลงทุนเริ่มต้นไม่มี หรือน้อยกว่าการซื้อสินทรัพย์อ้างอิงโดยตรงมาก
- ชำระราคาในวันข้างหน้า
กรณีที่มักสับสน:
- Spot FX ที่ส่งมอบตามรอบปกติไม่ถือเป็นอนุพันธ์ ส่วน CFD บนคู่สกุลเงินถือเป็นอนุพันธ์
- ETF ทั่วไปถือสินทรัพย์จริง แต่ ETF แบบเลเวอเรจใช้อนุพันธ์ภายในกองทุน ส่วน ETN เป็นตราสารหนี้ที่ผลตอบแทนอิงดัชนี
- หุ้นกู้อนุพันธ์ มีอนุพันธ์แฝงอยู่ในตราสารหนี้
- ค่าสวอปในแพลตฟอร์ม คือดอกเบี้ยค้างคืน ไม่ใช่สัญญา swap ระหว่างสถาบัน
ด้านกฎหมายไทย: ก.ล.ต. ออกใบอนุญาตธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้าตามพระราชบัญญัติสัญญาซื้อขายล่วงหน้า พ.ศ. 2546 (2003) อย่างไรก็ดี พระราชบัญญัติสัญญาซื้อขายล่วงหน้าไม่ใช้บังคับกับสัญญาซื้อขายล่วงหน้านอกศูนย์ซื้อขายที่การชำระเงินคำนวณจากอัตราแลกเปลี่ยนหรืออัตราดอกเบี้ย ดูรายละเอียดที่ กฎระเบียบและความปลอดภัย
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
คู่สัญญา · คู่สัญญากลาง (CCP) · หลักประกัน · วันหมดอายุ · ชำระเงินสด vs ส่งมอบจริง · Delta ออปชัน · Contango · Backwardation · การโรลโอเวอร์ฟิวเจอร์ส · Exposure · ศัพท์เทรดทั้งหมด
คำถามที่พบบ่อย
derivative คืออะไรแบบสั้นที่สุด
สัญญาที่มูลค่ามาจากราคาของสินทรัพย์อ้างอิง
ตราสารอนุพันธ์กับการซื้อสินทรัพย์จริงต่างกันอย่างไร
อนุพันธ์ให้สิทธิหรือภาระตามสัญญา ส่วนการซื้อสินทรัพย์จริงทำให้ได้กรรมสิทธิ์ในสินทรัพย์นั้น
CFD เป็นอนุพันธ์หรือไม่
เป็น CFD จ่ายส่วนต่างราคาโดยไม่มีการส่งมอบสินทรัพย์
อนุพันธ์มีความเสี่ยงแค่ไหน
อนุพันธ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว และขาดทุนได้มากเมื่อเทียบกับเงินที่วางเป็นประกัน
