นิยามแบบสั้น
Implied volatility (IV) หรือความผันผวนแฝง คือระดับความผันผวนของสินทรัพย์อ้างอิงที่ตลาด "ตั้งราคาไว้แล้ว" ในราคาออปชัน ณ ขณะนั้น
ออปชันเป็นอนุพันธ์ที่ให้สิทธิซื้อหรือขายสินทรัพย์ที่ราคากำหนด ภายในวันหมดอายุ ยิ่งตลาดคาดว่าราคาจะแกว่งแรง ออปชันก็ยิ่งแพง IV คือการแปลงราคาออปชันกลับมาเป็นตัวเลขความผันผวน
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบเป็นทางการ
IV คือค่า σ (ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของผลตอบแทน) ที่เมื่อใส่ลงในโมเดลตั้งราคาออปชัน เช่น Black-Scholes พร้อมตัวแปรอื่นที่รู้ค่าแล้ว (ราคาสินทรัพย์อ้างอิง ราคาใช้สิทธิ ระยะเวลาถึงหมดอายุ อัตราดอกเบี้ย เงินปันผล) แล้วได้ราคาทางทฤษฎีเท่ากับราคาตลาด
- สมการนี้แก้หา σ ตรง ๆ ไม่ได้ ต้องใช้วิธีเชิงตัวเลข เช่น Newton-Raphson หรือ bisection
- โดยทั่วไปแสดงเป็นค่าต่อปี จึงเทียบกับความผันผวนต่อปีที่คำนวณจากราคาในอดีต (historical หรือ realized volatility) ได้
- IV มองไปข้างหน้า ส่วน historical volatility มองย้อนหลัง
ตัวอย่าง (กรณีสมมติ)
สมมติมีคอลออปชันของดัชนีหุ้นตัวหนึ่ง ราคาใช้สิทธิและวันหมดอายุเดิม
- ก่อนประกาศผลประชุมธนาคารกลาง ราคาดัชนีแทบไม่ขยับ แต่ราคาออปชันสูงขึ้น เมื่อแก้สมการย้อนกลับจะได้ IV สูงขึ้น แปลว่าตลาดจ่ายเพิ่มเพื่อรับความเสี่ยงที่ราคาจะแกว่งแรง
- หลังประกาศ ความไม่แน่นอนหายไป IV ลดลงทันที ราคาออปชันอาจลดลงแม้ดัชนีขยับไปในทิศที่ผู้ถือคาดไว้ อาการนี้เรียกว่า IV crush
ตัวอย่างนี้แสดงว่าผลกำไรหรือขาดทุนของออปชันไม่ได้ขึ้นกับทิศทางราคาอย่างเดียว ความเปลี่ยนแปลงของ IV ก็มีผลโดยตรง
พบคำนี้ได้ที่ไหน
- ตารางออปชัน (option chain) ในแพลตฟอร์มที่มีออปชัน มักมีคอลัมน์ "IV" แยกตามราคาใช้สิทธิและวันหมดอายุ
- ดัชนีความผันผวน เช่น VIX ซึ่งคำนวณจาก IV ของออปชันดัชนีหุ้นสหรัฐฯ ข่าวมักเรียกว่า "ดัชนีความกลัว"
- รายงานตลาดและข่าว ช่วงประกาศงบบริษัทหรือการตัดสินใจดอกเบี้ย มักมีประโยค เช่น "IV ของออปชันพุ่งก่อนประกาศ"
- แพลตฟอร์ม CFD ทั่วไป เช่น MetaTrader 5 ที่ซื้อขายราคาสปอตหรือ CFD มักไม่แสดง IV เพราะไม่ได้เป็นตลาดออปชัน
กรณีพิเศษสำหรับผู้มีประสบการณ์
- Volatility smile และ skew: ราคาใช้สิทธิต่างกันให้ IV ต่างกัน ซึ่งขัดกับสมมติฐานของ Black-Scholes ที่ให้ σ คงที่ ในตลาดหุ้น put ที่ห่างราคามักมี IV สูงกว่า สะท้อนความเสี่ยงหางอ้วน
- Term structure: IV ของวันหมดอายุต่างกันไม่เท่ากัน ปกติระยะยาวสูงกว่า แต่ช่วงตลาดตึงเครียดอาจกลับด้าน
- ไม่มีคำตอบ: ถ้าราคาตลาดต่ำกว่ามูลค่าที่แท้จริง (intrinsic value) หรือสูงเกินขอบเขตทางทฤษฎี จะหา IV ไม่ได้
- ข้อมูลไม่สะอาด: ออปชันที่สภาพคล่องต่ำหรือ bid-ask กว้าง ให้ IV ที่ไม่น่าเชื่อถือ ผลลัพธ์ขึ้นกับว่าใช้ราคา bid, ask หรือราคากลาง
- ออปชันแบบอเมริกัน: ต้องใช้โมเดลที่รองรับการใช้สิทธิก่อนกำหนด เช่น binomial ไม่เช่นนั้น IV จะคลาดเคลื่อน
IV ไม่ใช่การพยากรณ์ทิศทางราคา และไม่ได้รับประกันว่าความผันผวนจริงจะเป็นตามนั้น ออปชันและสินค้าที่ใช้เลเวอเรจอาจทำให้ขาดทุนได้เร็ว ดูหลักการเพิ่มเติมที่การบริหารความเสี่ยง
คำที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
Implied volatility คืออะไรแบบสั้นที่สุด
คือความผันผวนที่ตลาดตั้งราคาไว้ในราคาออปชัน ได้จากการแก้สมการโมเดลตั้งราคาย้อนกลับ
ความผันผวนแฝงต่างจาก historical volatility อย่างไร
ความผันผวนแฝงมาจากราคาออปชันและมองไปข้างหน้า ส่วน historical volatility คำนวณจากราคาที่เกิดขึ้นแล้ว
IV ออปชันสูงแปลว่าราคาจะขึ้นหรือลง
ไม่ได้บอกทิศทาง บอกเพียงว่าตลาดคาดว่าราคาจะแกว่งมากและออปชันมีราคาแพงขึ้น
IV crush คืออะไร
คือการที่ IV ลดลงเร็วหลังเหตุการณ์ที่ตลาดรอผ่านไป ทำให้ราคาออปชันลดลงแม้สินทรัพย์อ้างอิงจะขยับ
ทำไมราคาใช้สิทธิต่างกันจึงมี IV ไม่เท่ากัน
เพราะตลาดไม่ได้เชื่อว่าความผันผวนคงที่ตามสมมติฐานของโมเดล ความต่างนี้เห็นเป็น volatility smile หรือ skew
