Overconfidence คืออะไร
Overconfidence คือการเชื่อว่าความรู้ ความแม่นยำ หรือการควบคุมผลลัพธ์ของตัวเองสูงกว่าความจริง ในการเทรด อาการนี้มักชัดที่สุดหลังชนะติดต่อกัน เทรดเดอร์รู้สึกว่า "อ่านตลาดออกแล้ว" จึงเพิ่มขนาดสถานะ เข้าออเดอร์บ่อยขึ้น และข้ามกฎที่เคยตั้งไว้
ภาวะนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะกับมือใหม่ เทรดเดอร์ที่มีประสบการณ์ก็มักประเมินฝีมือตัวเองสูงเกินจริงหลังช่วงที่ตลาดเข้าทางกลยุทธ์ของตน
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
จิตวิทยาหลังกำไร: งานวิจัยพูดว่าอะไร
งานวิจัยด้านการเงินเชิงพฤติกรรม (behavioural finance) ให้ภาพที่สอดคล้องกันหลายข้อ
- Self-attribution bias คือการยกความดีความชอบของผลกำไรให้ฝีมือตัวเอง และโทษสภาพตลาดหรือโชคร้ายเมื่อขาดทุน งานของ Gervais และ Odean อธิบายว่ากลไกนี้ทำให้คนยิ่ง "เรียนรู้ที่จะมั่นใจเกินไป" หลังช่วงที่ได้กำไร
- ความมั่นใจเกินไปทำให้เทรดบ่อยขึ้น งานของ Barber และ Odean ที่ศึกษาบัญชีนักลงทุนรายย่อยพบว่ากลุ่มที่ซื้อขายบ่อยที่สุดมีผลตอบแทนสุทธิแย่กว่ากลุ่มที่ซื้อขายน้อย ต้นทุนการซื้อขายเป็นส่วนสำคัญของส่วนต่างนี้
- Illusion of control คือความรู้สึกว่าควบคุมผลลัพธ์ได้มากกว่าความจริง ความรู้สึกนี้จะแรงขึ้นเมื่อคนลงมือทำเองและเห็นผลตอบกลับทันที ซึ่งตรงกับลักษณะของการเทรดบนกราฟแบบเรียลไทม์
ผลลัพธ์ล่าสุดยังดึงความสนใจได้มากเกินสัดส่วน รายละเอียดเรื่องนี้อยู่ที่ Recency Bias ส่วนภาพรวมของอคติต่าง ๆ อยู่ที่ จิตวิทยาการเทรด
โชคกับฝีมือ: ทำไมชนะติดต่อกันยังพิสูจน์อะไรไม่ได้
ระบบที่ไม่มีความได้เปรียบเลยก็ยังชนะติดต่อกันได้เป็นช่วง ๆ เหมือนการโยนเหรียญที่บางครั้งออกหน้าเดิมซ้ำ ๆ ผลของการเทรดแต่ละออเดอร์มีความสุ่มสูง ถ้าตัวอย่างการเทรดยังน้อย ความสุ่มจะกลบความได้เปรียบที่แท้จริง ไม่ว่าความได้เปรียบนั้นจะมีอยู่หรือไม่
สิ่งที่ควรดูมีดังนี้
- ขนาดตัวอย่าง (sample size) ยิ่งมีออเดอร์ที่เทรดตามกฎเดียวกันมาก ภาพก็ยิ่งชัด การนับรวมออเดอร์ที่ใช้กฎต่างกันจะทำให้สรุปผิด
- ค่าคาดหวัง (expectancy) คือกำไรหรือขาดทุนเฉลี่ยต่อออเดอร์หลังหักต้นทุน วัดจากอัตราชนะร่วมกับขนาดกำไรและขาดทุนเฉลี่ย ไม่ใช่วัดจากความยาวของช่วงที่ชนะติดต่อกัน
- สภาพตลาด ช่วงที่ชนะอาจตรงกับตลาดแบบเดียวที่เข้าทางกลยุทธ์ เมื่อสภาพตลาดเปลี่ยน ผลอาจต่างออกไปมาก
อคติตรงข้ามคือความเชื่อว่า "ชนะมาเยอะแล้ว ต้องแพ้บ้าง" ซึ่งอธิบายไว้ที่ Gambler's Fallacy
ลองดูความกระจายของผลลัพธ์
เครื่องมือด้านล่างจำลองแบบ Monte Carlo สำหรับกลยุทธ์ที่เสี่ยงเท่ากันทุกออเดอร์ (fixed risk) ผลที่ได้จะแสดงว่ากลยุทธ์เดียวกันให้ผลต่างกันได้มากแค่ไหน รวมถึงขนาดของ drawdown คือการลดลงของเงินทุนจากจุดสูงสุด เครื่องมือนี้เป็นแบบจำลอง ไม่ใช่การพยากรณ์
สุ่มจำลอง 500 รอบด้วยกฎเดียวกัน นี่เป็นแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ ไม่ใช่การคาดการณ์: ตลาดจริงมีต้นทุน slippage และช่วงแพ้หรือชนะติดกันที่แบบจำลองนี้ไม่ได้นำมาคิด
ลองใส่อัตราชนะและอัตราส่วนกำไรต่อขาดทุนของคุณ แล้วดูว่าช่วงชนะติดต่อกันและแพ้ติดต่อกันเกิดขึ้นเองได้บ่อยเพียงใดแม้กฎไม่เปลี่ยน เครื่องมืออื่นอยู่ที่ เครื่องคำนวณและจำลอง
ทำไมการเพิ่มขนาดหลังชนะจึงอันตราย
เมื่อเพิ่มขนาดสถานะหลังช่วงชนะ ออเดอร์ที่ใหญ่ที่สุดของคุณจะไปอยู่ในจังหวะที่ความมั่นใจสูงที่สุด ซึ่งไม่ได้แปลว่าเป็นจังหวะที่ความได้เปรียบสูงที่สุด หากเกิดการขาดทุนติดต่อกันหลังจากนั้น กำไรที่สะสมมาหลายออเดอร์อาจหายไปในไม่กี่ออเดอร์
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ด้วยเลเวอเรจ (การใช้เงินประกันจำนวนน้อยคุมสถานะขนาดใหญ่) ทำให้เสียเงินได้เร็วมาก ขนาดสถานะที่โตขึ้นจะขยายผลขาดทุนตามไปด้วย วิธีกำหนดขนาดสถานะอยู่ที่ การบริหารความเสี่ยง
แบบฝึกที่ใช้ได้จริง
แบบฝึกเหล่านี้ช่วยให้ตัดสินใจได้เป็นระบบขึ้น แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะทำกำไร
- เขียนกฎขนาดสถานะไว้ล่วงหน้า กำหนดความเสี่ยงต่อออเดอร์เป็นสัดส่วนของเงินทุน และตั้งเงื่อนไขในการปรับขนาดไว้ก่อนเริ่มเทรด ไม่ปรับระหว่างวันเพราะอารมณ์
- บันทึกเหตุผลก่อนกดเข้า จดว่า setup คืออะไร จุดตัดขาดทุนอยู่ที่ไหน และเหตุใดจึงเข้า หลังปิดออเดอร์ให้ประเมินว่าทำตามแผนหรือไม่ แยกจากผลกำไรหรือขาดทุน ดูเพิ่มที่ กระบวนการ vs ผลลัพธ์
- ตรวจออเดอร์ที่ชนะ ถามตัวเองว่ากำไรมาจากเหตุผลที่จดไว้ หรือราคาไปทางนั้นด้วยเหตุผลอื่น
- Pre-mortem ก่อนเพิ่มขนาด ให้นึกภาพว่าออเดอร์นี้ขาดทุนแล้ว และเขียนสาเหตุที่น่าจะเป็นไว้
- พักหลังช่วงชนะ ตั้งกฎให้หยุดทบทวนบันทึกก่อนเทรดต่อ วิธีนี้ใช้ป้องกัน Overtrading ได้ด้วย
ถ้าต้องการทดลองกฎใหม่โดยไม่ใช้เงินจริง บัญชีทดลองของโบรกเกอร์อย่าง Exness เป็นทางเลือกหนึ่ง แต่ผลบนบัญชีทดลองไม่ได้สะท้อนแรงกดดันทางอารมณ์ของการใช้เงินจริง
คำถามที่พบบ่อย
ชนะติดต่อกันแปลว่าระบบดีแล้วใช่ไหม
ไม่จำเป็น ระบบที่ไม่มีความได้เปรียบก็ชนะติดต่อกันได้ ต้องดูค่าคาดหวังจากตัวอย่างที่มากพอและเทรดตามกฎเดียวกัน
ควรเพิ่มขนาดสถานะเมื่อไร
ควรเพิ่มตามกฎที่เขียนไว้ล่วงหน้าเท่านั้น เช่น ปรับตามขนาดเงินทุน ไม่ควรเพิ่มเพราะเพิ่งชนะ
มั่นใจกับมั่นใจเกินไปต่างกันอย่างไร
ความมั่นใจที่มีเหตุผลอิงกับข้อมูลและแผน ส่วนความมั่นใจเกินไปมักทำให้ข้ามกฎ เพิ่มความเสี่ยง หรือเทรดบ่อยขึ้นโดยไม่มีเหตุผลใหม่
ฝึกจิตวิทยาแล้วจะทำกำไรได้ไหม
ไม่มีการรับประกัน การฝึกช่วยลดการตัดสินใจจากอารมณ์ แต่การเทรดด้วยเลเวอเรจยังเสี่ยงขาดทุนได้เสมอ ดูเพิ่มที่ ความคาดหวังที่สมจริง
ถ้าหลังจากนั้นขาดทุนติดต่อกันควรทำอย่างไร
หยุดทบทวนบันทึกการเทรด และกลับไปใช้ขนาดสถานะตามกฎ รายละเอียดอยู่ที่ รับมือขาดทุนติดต่อกัน
