ทำไมผลลัพธ์รายเทรดจึงบอกอะไรได้น้อย
ผลลัพธ์การเทรดแต่ละรายการเกิดจากสองส่วนปนกัน คือคุณภาพการตัดสินใจของเรา และความสุ่มของตลาด เทรดที่วางแผนดีอาจขาดทุนเพราะข่าวที่ไม่มีใครคาดถึง เทรดที่ทำตามอารมณ์อาจได้กำไรเพราะราคาวิ่งไปทางที่ถูกพอดี
ถ้าเราตัดสินตัวเองจากผลกำไรหรือขาดทุนของเทรดล่าสุดเท่านั้น เราจะเรียนรู้ผิดทาง เราจะให้รางวัลกับนิสัยเสียที่บังเอิญได้กำไร และลงโทษวิธีที่ดีที่บังเอิญขาดทุน
การคิดแบบกระบวนการ (process thinking) คือการถามว่า "ด้วยข้อมูลที่มีในตอนนั้น การตัดสินใจนี้สมเหตุสมผลและเป็นไปตามแผนหรือไม่" ก่อนจะถามว่า "ได้หรือเสียเงิน"
ไม่ว่าจะตัดสินใจดีแค่ไหน การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจ (การใช้เงินประกันส่วนน้อยคุมสถานะที่ใหญ่กว่า) ทำให้ขาดทุนได้เร็ว การทำงานด้านจิตวิทยาการเทรดช่วยลดความผิดพลาดที่เกิดจากอารมณ์ แต่ไม่ได้รับประกันกำไร
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
สิ่งที่งานวิจัยด้านการเงินเชิงพฤติกรรมบอก
- Outcome bias งานของ Baron และ Hershey พบว่าคนมักให้คะแนนการตัดสินใจเดียวกันสูงขึ้นเมื่อรู้ว่าผลออกมาดี แม้ข้อมูลตอนตัดสินใจจะเหมือนเดิม
- Hindsight bias หลังรู้ผลแล้ว เรามักรู้สึกว่า "รู้อยู่แล้วว่าจะเป็นแบบนี้" ทั้งที่ตอนนั้นไม่ได้รู้จริง
- "Resulting" คำที่ Annie Duke ใช้เรียกการตัดสินคุณภาพการตัดสินใจจากผลลัพธ์อย่างเดียว
อคติเหล่านี้เชื่อมกับเรื่องอื่นที่เราอธิบายไว้ เช่น Recency Bias ที่ให้น้ำหนักกับผลล่าสุดมากเกินไป และ มั่นใจเกินหลังชนะ
ตารางแยกโชคกับฝีมือ
| ผลลัพธ์ดี | ผลลัพธ์ไม่ดี | |
|---|---|---|
| กระบวนการดี | ผลที่สมควรได้ ทำซ้ำได้ | โชคไม่ดี ไม่ต้องเปลี่ยนแผนเพราะเทรดนี้ |
| กระบวนการไม่ดี | โชคดี อันตรายที่สุดเพราะเสริมนิสัยเสีย | ผลที่สมควรได้ ต้องแก้กระบวนการ |
ช่องที่ควรระวังที่สุดคือ "กระบวนการไม่ดี แต่ผลลัพธ์ดี" เช่น ไม่ตั้ง Stop Loss (คำสั่งปิดสถานะอัตโนมัติเมื่อขาดทุนถึงระดับที่กำหนด) แล้วราคากลับมาได้ ครั้งต่อไปเราอาจทำซ้ำในวันที่ราคาไม่กลับ
กระบวนการที่ดีประกอบด้วยอะไร
- เงื่อนไขเข้าเทรดเขียนไว้ล่วงหน้า ไม่ใช่คิดขึ้นตอนเห็นกราฟวิ่ง
- ขนาดสถานะคำนวณจากระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ ดูวิธีได้ที่ การบริหารความเสี่ยง และ เครื่องคำนวณและจำลอง
- จุดออกทั้งฝั่งขาดทุนและฝั่งกำไรกำหนดก่อนเข้า
- สภาพตัวเองพร้อม ไม่เหนื่อย ไม่โกรธ ดูเพิ่มที่ ความเครียดและการนอน
- ปฏิบัติตามแผนโดยไม่เลื่อนจุดออกระหว่างทาง ดู วินัยการเทรด
แม่แบบทบทวนเทรด
บันทึกส่วนแรกก่อนเข้าเทรด ส่วนที่เหลือหลังปิด เพื่อกัน hindsight bias
ก่อนเข้าเทรด
- ตราสารและกรอบเวลา
- เหตุผลที่เข้า ตรงกับเงื่อนไขในแผนข้อไหน
- จุด Stop Loss จุดทำกำไร และขนาดสถานะ
- อารมณ์ตอนนี้ (สงบ / รีบ / อยากเอาคืน / กลัวตกรถ)
หลังปิดเทรด
- ทำตามแผนครบหรือไม่ ถ้าไม่ เบี่ยงตรงไหน
- มีข้อมูลอะไรที่ตอนนั้นรู้ได้แต่มองข้าม
- จัดเทรดนี้ลงช่องไหนของตารางข้างบน
- สิ่งที่จะเก็บไว้ และสิ่งที่จะเปลี่ยน
ให้คะแนนกระบวนการแยกจากผลลัพธ์เสมอ เช่น ใช้ระดับ "ตามแผน / เบี่ยงบางส่วน / ไม่มีแผน"
แบบฝึกหัดที่ใช้ได้จริง
ปิดผลก่อนประเมิน นำเทรดเก่ามาอ่านเฉพาะบันทึกก่อนเข้า ปิดส่วนผลไว้ แล้วให้คะแนนการตัดสินใจ จากนั้นค่อยเปิดดูผล สังเกตว่าคะแนนเปลี่ยนในใจหรือไม่
ทบทวนเป็นชุด ไม่ใช่รายเทรด ตัดสินแผนจากเทรดจำนวนมากพอ ไม่ใช่จากผลล่าสุด ช่วงขาดทุนติดกันเกิดได้แม้แผนสมเหตุสมผล ดู รับมือขาดทุนติดต่อกัน
ฝึกในบัญชีทดลอง ใช้บัญชีทดลองฝึกการกรอกแม่แบบจนเป็นนิสัยก่อนใช้เงินจริง แต่จำไว้ว่าแรงกดดันทางอารมณ์ในบัญชีจริงต่างออกไป
ถามคำถามตรงข้าม เมื่อเทรดได้กำไร ให้ถามว่า "ถ้าขาดทุน เราจะเรียกมันว่าผิดพลาดไหม" ถ้าคำตอบคือใช่ แปลว่าเราอาจแค่โชคดี
เชื่อมกับหัวข้ออื่น
การตัดสินจากผลลัพธ์มักนำไปสู่ Revenge Trading หลังขาดทุน และ Overtrading หลังได้กำไร อ่านภาพรวมได้ที่ จิตวิทยาการเทรด และ ความคาดหวังที่สมจริง
คำถามที่พบบ่อย
Process vs outcome แปลว่าอะไร
คือการแยกคุณภาพการตัดสินใจออกจากผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น เพราะผลลัพธ์รายเทรดมีส่วนของความสุ่มปนอยู่เสมอ
ถ้าทำตามกระบวนการดีแล้ว จะได้กำไรไหม
ไม่มีอะไรรับประกัน กระบวนการที่ดีลดความผิดพลาดที่ควบคุมได้ แต่การเทรดที่ใช้เลเวอเรจยังขาดทุนได้เร็ว
แล้วผลลัพธ์ไม่สำคัญเลยหรือ
สำคัญ แต่ควรดูจากเทรดจำนวนมากรวมกัน ผลรวมระยะยาวช่วยบอกว่าแผนมีปัญหาหรือไม่ ส่วนผลรายเทรดบอกได้น้อย
ควรทบทวนบ่อยแค่ไหน
บันทึกทุกเทรด และกำหนดช่วงเวลาประจำสำหรับทบทวนเป็นชุด เลือกจังหวะที่สงบ ไม่ใช่ทันทีหลังขาดทุน
คิดแบบกระบวนการต่างจากการโทษโชคอย่างไร
การโทษโชคคือการไม่ดูตัวเอง ส่วนการคิดแบบกระบวนการต้องตรวจทุกขั้นตอนก่อน แล้วจึงสรุปได้ว่าส่วนไหนเป็นความสุ่มจริง
