Recency Bias คืออะไร
Recency Bias หรือ อคติเหตุการณ์ล่าสุด คือแนวโน้มที่เราให้น้ำหนักกับสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นมากกว่าข้อมูลในอดีตที่ยาวกว่า ในการเทรด อคตินี้มักแสดงออกในสองแบบ
- ให้น้ำหนักกับเทรดล่าสุดมากเกินไป เช่น ขาดทุนติดกันไม่กี่ไม้แล้วสรุปว่าระบบใช้ไม่ได้
- ให้น้ำหนักกับการเคลื่อนไหวล่าสุดของราคามากเกินไป เช่น ราคาขึ้นแรงช่วงสั้น ๆ แล้วเชื่อว่าจะขึ้นต่อไปเรื่อย ๆ
นี่เป็น bias เทรดที่พบบ่อย เพราะสมองจำเหตุการณ์ใหม่ได้ชัดและรู้สึกถึงมันได้แรงกว่าเหตุการณ์เก่า อ่านภาพรวมของอคติต่าง ๆ ได้ที่ จิตวิทยาการเทรด
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
งานวิจัยด้านการเงินเชิงพฤติกรรมพูดถึงเรื่องนี้อย่างไร
Amos Tversky และ Daniel Kahneman อธิบายสิ่งที่เรียกว่า availability heuristic ไว้ว่า คนเรามักประเมินความน่าจะเป็นของเหตุการณ์จากความง่ายที่ตัวอย่างนั้นผุดขึ้นมาในหัว เหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดหรือสร้างอารมณ์แรงจะนึกถึงได้ง่าย จึงดูเหมือนว่ามีโอกาสเกิดมากกว่าความเป็นจริง
งานด้านการเงินเชิงพฤติกรรมในช่วงหลังยังพบว่านักลงทุนจำนวนมากคาดการณ์ผลตอบแทนในอนาคตโดยอิงจากผลตอบแทนช่วงที่ผ่านมาไม่นาน ซึ่งเรียกกันว่า extrapolation หรือการลากเส้นแนวโน้มล่าสุดต่อออกไป แต่ข้อสรุปจากงานวิจัยเหล่านี้เป็นเรื่องของพฤติกรรมโดยรวม ไม่ได้บอกว่าราคาตลาดใดจะไปทางไหน
ผลที่เกิดกับการเทรดจริง
| สถานการณ์ | ปฏิกิริยาที่เกิดจากอคติ | ผลที่ตามมา |
|---|---|---|
| ชนะติดกันหลายไม้ | เพิ่มขนาดล็อตเพราะรู้สึกว่า "จับทางได้แล้ว" | ความเสี่ยงต่อไม้สูงขึ้นโดยที่ข้อมูลไม่ได้รองรับ |
| ขาดทุนติดกัน | เปลี่ยนระบบหรือหยุดทำตามแผน | ไม่มีวันรู้ว่าระบบเดิมทำงานได้จริงหรือไม่ |
| ราคาวิ่งแรงในช่วงสั้น | เข้าตามโดยไม่มี setup | เข้าช้า จุด stop loss อยู่ไกล |
| ตลาดเงียบมาสักพัก | ลืมว่าความผันผวนกลับมาได้ทุกเมื่อ | ใช้เลเวอเรจสูงเกินไป |
เลเวอเรจคือการใช้มาร์จิ้น (เงินประกัน) ส่วนน้อยเพื่อเปิดสถานะที่ใหญ่กว่า เมื่อใช้คู่กับการตัดสินใจที่มาจากอคติ การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่มีเลเวอเรจอาจทำให้ขาดทุนได้เร็วมาก
Recency Bias มักมาพร้อมอคติอื่น เช่น มั่นใจเกินหลังชนะ และ Gambler's Fallacy ซึ่งเป็นความเชื่อแบบตรงกันข้ามว่า "แพ้มาหลายครั้งแล้ว ครั้งหน้าต้องชนะ"
ใช้ข้อมูลชุดใหญ่แทนความจำ
หลักสำคัญคือให้ตัวอย่างที่ใหญ่พอเป็นตัวตัดสิน ไม่ใช่เทรดไม่กี่ไม้ล่าสุด ผลของกลยุทธ์ใดก็ตามจะมีช่วงชนะติดและแพ้ติดสลับกันไปเป็นปกติ หากดูเฉพาะช่วงสั้น จะเห็นแต่ความบังเอิญมากกว่าคุณภาพของระบบ
แบบฝึกหัดที่ใช้ได้จริง
- บันทึกทุกเทรดในสมุดบันทึก ใส่เหตุผลที่เข้า จุด stop loss ขนาดล็อต และผลลัพธ์ เพื่อให้มีข้อมูลจริงมาเทียบกับความรู้สึก
- กำหนดจำนวนเทรดสำหรับประเมินผลล่วงหน้า ตัดสินใจไว้ตั้งแต่ก่อนเริ่มว่าจะทบทวนระบบหลังเทรดครบตามจำนวนที่ตั้งไว้ และจะไม่เปลี่ยนกฎก่อนถึงจุดนั้น
- เทียบช่วงสั้นกับภาพรวม เมื่อรู้สึกว่าระบบ "พัง" ให้เปิดสถิติทั้งหมดแล้วถามว่าช่วงล่าสุดแตกต่างจากช่วงแพ้ติดที่เคยเกิดในอดีตจริงหรือไม่
- ดูกราฟหลายกรอบเวลา ก่อนเข้าเทรด ให้ดูกรอบเวลาที่ใหญ่กว่า เพื่อไม่ให้แท่งเทียนล่าสุดไม่กี่แท่งครอบงำมุมมอง
- ล็อกขนาดความเสี่ยงต่อไม้ ใช้สัดส่วนความเสี่ยงที่กำหนดไว้ในแผน ไม่ว่าผลเทรดล่าสุดจะเป็นอย่างไร ดูวิธีตั้งได้ที่ การบริหารความเสี่ยง
- ประเมินกระบวนการก่อนผลลัพธ์ ถามว่าทำตามแผนหรือไม่ แทนที่จะถามว่าได้หรือเสีย อ่านเพิ่มที่ กระบวนการ vs ผลลัพธ์
แบบฝึกหัดเหล่านี้ช่วยให้ตัดสินใจอย่างมีระบบมากขึ้น แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะทำกำไรได้ การเทรดยังมีความเสี่ยงที่จะขาดทุนเสมอ
เมื่อแพ้ติดกันจนรู้สึกกดดัน
ช่วงขาดทุนติดกันเป็นช่วงที่ Recency Bias แรงที่สุด ถ้าสังเกตว่าตัวเองอยากเปลี่ยนกลยุทธ์ทุกครั้งที่แพ้ หรืออยากเอาคืนทันที ให้พักและอ่าน รับมือขาดทุนติดต่อกัน กับ Revenge Trading ก่อนกลับมาเทรด
คำถามที่พบบ่อย
Recency Bias ต่างจาก Confirmation Bias อย่างไร
Recency Bias คือการให้น้ำหนักกับข้อมูลใหม่มากเกินไป ส่วน Confirmation Bias คือการเลือกดูเฉพาะข้อมูลที่ยืนยันความเชื่อเดิม ทั้งสองแบบเกิดพร้อมกันได้
ข้อมูลล่าสุดไม่สำคัญเลยหรือ
สำคัญ เช่น ข่าวหรือความผันผวนที่เปลี่ยนไป ปัญหาคือการใช้ข้อมูลล่าสุดแทนข้อมูลทั้งหมด โดยไม่ตรวจสอบว่ามันเปลี่ยนภาพรวมจริงหรือไม่
ต้องมีเทรดกี่ไม้จึงจะประเมินระบบได้
ไม่มีตัวเลขที่ตายตัว ยิ่งตัวอย่างมาก ผลก็ยิ่งเชื่อถือได้มากขึ้น สิ่งสำคัญคือกำหนดจำนวนไว้ล่วงหน้าและยึดตามนั้น
ฝึกจิตวิทยาแล้วจะทำกำไรได้ไหม
ไม่มีการรับประกัน การจัดการอคติช่วยลดความผิดพลาดที่เกิดจากอารมณ์ แต่ผลการเทรดยังขึ้นอยู่กับตลาดและความเสี่ยงที่คุณรับ
เริ่มต้นแก้ Recency Bias จากตรงไหน
เริ่มจากจดบันทึกทุกเทรดและทบทวนเป็นชุด ไม่ทบทวนทีละไม้ จากนั้นอ่านเรื่อง วินัยการเทรด เพื่อวางกฎที่ทำตามได้จริง
