Proof of Work และ Proof of Stake คืออะไร
Proof of Work (PoW) และ Proof of Stake (PoS) คือกลไกฉันทามติ (consensus) ของบล็อกเชน หรือวิธีที่เครือข่ายใช้เลือกว่าใครมีสิทธิ์เพิ่มบล็อกใหม่ PoW ให้ผู้ขุดแข่งกันใช้พลังประมวลผล ส่วน PoS ให้ผู้ตรวจสอบ (validator) วางเหรียญค้ำประกันไว้
นิยามแบบเป็นทางการ:
- PoW: ผู้ขุด (miner) ค้นหาค่า nonce ที่ทำให้ค่าแฮชของหัวบล็อกต่ำกว่าเป้าหมายความยาก (difficulty target) ที่เครือข่ายกำหนด เครือข่ายถือว่าเชนที่สะสมงานไว้มากที่สุดเป็นเชนหลัก
- PoS: โปรโตคอลสุ่มเลือก validator ให้เสนอบล็อกหรือรับรองบล็อก โอกาสที่จะถูกเลือกขึ้นกับจำนวนเหรียญที่ stake ไว้ ถ้า validator ทำผิดกฎ เช่น รับรองบล็อกที่ขัดกันเอง เหรียญที่ stake ไว้จะถูกริบบางส่วน กลไกนี้เรียกว่า slashing
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
PoW PoS ต่างกันอย่างไร
| ประเด็น | Proof of Work | Proof of Stake |
|---|---|---|
| ต้นทุนของการเข้าร่วม | ฮาร์ดแวร์และค่าไฟ | เหรียญที่ล็อกไว้ |
| ผู้สร้างบล็อก | ผู้ขุด (miner) | ผู้ตรวจสอบ (validator) |
| บทลงโทษเมื่อโกง | เสียค่าไฟและเวลาไปเปล่า | ถูกริบเหรียญ (slashing) |
| ความสิ้นสุดของธุรกรรม (finality) | เชิงความน่าจะเป็น ยิ่งมีบล็อกต่อท้ายมาก ยิ่งย้อนกลับยาก | หลายเครือข่ายมี finality ตามกติกาเมื่อ validator ส่วนใหญ่รับรองแล้ว |
| ตัวอย่างเครือข่าย | Bitcoin | Ethereum (เปลี่ยนจาก PoW มาเป็น PoS) |
ตัวอย่างสมมติ
สมมติว่าเครือข่าย PoS แห่งหนึ่งมี validator อยู่สองราย คือ ก และ ข โดย ก stake เหรียญไว้มากกว่า ข
- ในระยะยาว ก จะถูกเลือกให้เสนอบล็อกบ่อยกว่า ข ตามสัดส่วนเหรียญที่ stake ไว้
- ถ้า ก ลงนามรับรองบล็อกสองบล็อกที่ขัดกันในช่วงเวลาเดียวกัน โปรโตคอลจะริบเหรียญของ ก บางส่วนและนำ ก ออกจากชุด validator
ถ้าเป็นเครือข่าย PoW กรณีเดียวกัน ผู้ขุดที่มีพลังแฮชมากกว่าจะหาบล็อกได้บ่อยกว่า ผู้ขุดที่สร้างเชนแยกเพื่อโกงจะไม่ถูกริบอะไร แต่เสียค่าไฟไปโดยไม่ได้รางวัล
กรณีพิเศษที่ผู้มีประสบการณ์ควรรู้
- การโจมตีเสียงข้างมาก (majority attack): ใน PoW ผู้ที่คุมพลังแฮชส่วนใหญ่ของเครือข่ายเขียนประวัติธุรกรรมใหม่ได้ ใน PoS ผู้ที่คุมเหรียญ stake ส่วนใหญ่ทำได้ในลักษณะเดียวกัน
- Nothing-at-stake: ปัญหาของ PoS แบบแรก ๆ ที่การรับรองหลายเชนพร้อมกันแทบไม่มีต้นทุน slashing ถูกออกแบบมาแก้ปัญหานี้
- Long-range attack: ผู้โจมตีใช้กุญแจเก่าของ validator ที่ถอนตัวไปแล้วสร้างเชนย้อนหลัง เครือข่าย PoS จึงใช้จุดตรวจสอบ (checkpoint)
- Delegated PoS (DPoS): ผู้ถือเหรียญโหวตเลือกตัวแทนจำนวนจำกัดให้สร้างบล็อก
- คำว่า "POS คริปโต": ในบริบทคริปโตหมายถึง Proof of Stake แต่ในบริบทการค้า POS หมายถึงจุดขาย (point of sale)
เจอคำนี้ที่ไหน
- ข่าวการอัปเกรดเครือข่าย ข่าวค่าไฟของการขุด และข่าวบิตคอยน์ฮาล์วิ่ง
- เอกสาร whitepaper และหน้าข้อมูลของอัลท์คอยน์
- บริการ staking ในกระเป๋าคริปโตและแพลตฟอร์ม DeFi
ถ้าคุณเทรด Crypto CFD คุณทำกำไรหรือขาดทุนจากการเปลี่ยนแปลงราคาเท่านั้น โดยไม่ได้ขุดหรือ stake เหรียญจริง การเทรด CFD ใช้เลเวอเรจ จึงขาดทุนได้เร็ว อ่านเพิ่มที่การบริหารความเสี่ยง
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
Proof of Work คืออะไรแบบสั้นที่สุด
คือวิธีที่ผู้ขุดใช้พลังประมวลผลแข่งกันแก้โจทย์แฮช ผู้ที่แก้ได้ก่อนมีสิทธิ์เพิ่มบล็อกใหม่
Proof of Stake ปลอดภัยกว่า PoW หรือไม่
ทั้งสองแบบมีจุดแข็งและจุดอ่อนต่างกัน PoW อาศัยต้นทุนพลังงาน ส่วน PoS อาศัยเหรียญค้ำประกันและ slashing ไม่มีแบบใดที่ปลอดภัยกว่าในทุกกรณี
การ stake เหรียญได้ผลตอบแทนแน่นอนไหม
ไม่แน่นอน ผลตอบแทนเปลี่ยนตามกติกาของแต่ละเครือข่าย ราคาเหรียญผันผวนได้ และเหรียญอาจถูกริบจาก slashing
กลไกฉันทามติมีผลต่อราคาเหรียญหรือไม่
กลไกฉันทามติกำหนดวิธีออกเหรียญใหม่และต้นทุนการรักษาเครือข่าย แต่ราคาขึ้นกับปัจจัยอื่นอีกหลายอย่าง ไม่ควรใช้กลไกนี้เป็นเหตุผลเดียวในการตัดสินใจ
