DeFi คืออะไร
DeFi (Decentralised Finance) หรือการเงินแบบกระจายศูนย์ คือบริการทางการเงิน เช่น แลกเปลี่ยน ให้กู้ กู้ยืม และฝากรับผลตอบแทน ที่ทำงานด้วยโปรแกรมบนบล็อกเชน แทนธนาคารหรือบริษัทตัวกลาง
ผู้ใช้เชื่อมต่อด้วยกระเป๋าคริปโตของตัวเอง แล้วทำธุรกรรมกับสัญญาอัจฉริยะ (smart contract) ซึ่งเป็นโค้ดที่ทำงานตามเงื่อนไขที่เขียนไว้ทุกครั้งที่ถูกเรียกใช้ ทุกธุรกรรมต้องจ่ายค่าแก๊สให้เครือข่าย
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามทางการและกรณีก้ำกึ่ง
ในเชิงเทคนิค บริการจะนับเป็น DeFi เมื่อมีลักษณะเหล่านี้
- ไม่ฝากทรัพย์สินไว้กับตัวกลาง (non-custodial): ผู้ใช้ถือกุญแจส่วนตัวเอง ไม่มีผู้รับฝากทรัพย์สิน
- เข้าถึงได้โดยไม่ต้องขออนุญาต (permissionless): ใครมีกระเป๋าก็เรียกใช้สัญญาได้
- โปร่งใสบนเชน: โค้ดและยอดคงเหลือตรวจสอบได้สาธารณะ
- ต่อประกอบกันได้ (composable): โปรโตคอลหนึ่งเรียกใช้อีกโปรโตคอลได้
กรณีก้ำกึ่งที่ผู้มีประสบการณ์ควรแยกให้ออก
- มีกุญแจผู้ดูแล (admin key) หรือสัญญาอัปเกรดได้: ทีมพัฒนาแก้โค้ดหรือหยุดระบบได้ ความ "กระจายศูนย์" จึงเป็นระดับ ไม่ใช่ใช่หรือไม่ใช่
- หน้าเว็บ (front-end) เป็นของบริษัท: สัญญาอาจกระจายศูนย์ แต่ช่องทางเข้าใช้ถูกปิดหรือจำกัดได้
- Oracle: ราคาที่สัญญาใช้มาจากแหล่งข้อมูลภายนอก ถ้าข้อมูลผิด สัญญาก็ทำงานผิด
- Stablecoin ที่หนุนด้วยเงินเฟียต: ใช้ในระบบ DeFi ได้ แต่ผู้ออกเป็นนิติบุคคลที่ถือเงินจริง จึงมีคู่สัญญา
- CeFi: กระดานเทรดคริปโตแบบรวมศูนย์ไม่ใช่ DeFi แม้ซื้อขายเหรียญเดียวกัน
ตัวอย่าง: กู้ยืมด้วยหลักประกันบนโปรโตคอล DeFi
กรณีสมมติ: ผู้ใช้วางเหรียญ A มูลค่า X เป็นหลักประกัน แล้วกู้ stablecoin ได้ไม่เกินสัดส่วนที่โปรโตคอลกำหนด
- สัญญาล็อกเหรียญ A ไว้และโอน stablecoin ให้ผู้ใช้ทันที ไม่มีการพิจารณาเครดิต
- ดอกเบี้ยคิดตามอัตราที่ปรับขึ้นลงตามอุปสงค์และอุปทานในกองเงินกู้
- ถ้าราคาเหรียญ A ลดลงจนมูลค่าหลักประกันต่ำกว่าเกณฑ์ชำระบัญชี (liquidation threshold) สัญญาจะขายหลักประกันบางส่วนหรือทั้งหมดโดยอัตโนมัติ และมักหักค่าปรับเพิ่ม
ข้อสังเกต: ไม่มีใครโทรเตือนก่อนถูกชำระบัญชี ถ้าต้องการลองคำนวณมูลค่าหลักประกันในสถานการณ์ต่าง ๆ ใช้เครื่องคำนวณและจำลอง
ความเสี่ยงที่ควรรู้
DeFi ขาดทุนได้เร็ว และบางกรณีเงินหายทั้งหมด สาเหตุหลักคือช่องโหว่ในโค้ด การโจมตี oracle ราคาเหรียญผันผวนจนถูกชำระบัญชี และการส่งธุรกรรมผิดที่ย้อนกลับไม่ได้ ไม่มีหน่วยงานรับประกันเงินฝากหรือช่องทางร้องเรียนแบบธนาคาร อ่านหลักทั่วไปเพิ่มที่การบริหารความเสี่ยง และกฎระเบียบและความปลอดภัย
คำนี้ปรากฏที่ไหน
- ข่าวและรายงาน: มักพูดถึง TVL (Total Value Locked) หรือมูลค่ารวมที่ล็อกในโปรโตคอล ใช้วัดขนาดของระบบ DeFi
- กระดานเทรดและเว็บข้อมูลราคา: มีหมวด "เหรียญ DeFi" หมายถึงโทเคนของโปรโตคอล ซึ่งส่วนใหญ่เป็นโทเคนกำกับดูแล (governance token) ใช้ลงคะแนนเรื่องพารามิเตอร์ ไม่ใช่หุ้นและไม่ได้รับประกันส่วนแบ่งรายได้ หลายตัวถูกจัดเป็นอัลท์คอยน์
- แพลตฟอร์มโบรกเกอร์: Crypto CFD เป็นสัญญาอ้างอิงราคา ไม่ใช่การใช้ DeFi ผู้ซื้อขายไม่ได้ถือเหรียญหรือเชื่อมต่อสัญญาอัจฉริยะ และการเทรด CFD ด้วยเลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- บล็อกเชน
- กระเป๋าคริปโต
- ค่าแก๊ส Gas Fee
- หลักประกัน
- อาร์บิทราจ
- คู่สัญญากลาง (CCP) เพื่อเทียบกับระบบรวมศูนย์
- สกุลเงินดิจิทัลธนาคารกลาง ซึ่งเป็นคนละแนวคิดกับ DeFi
- รวมศัพท์อื่น ๆ ที่ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
DeFi กับ crypto ต่างกันอย่างไร
crypto คือสินทรัพย์ดิจิทัลบนบล็อกเชน ส่วน DeFi คือบริการทางการเงินที่สร้างบนบล็อกเชนและใช้สินทรัพย์เหล่านั้น
เหรียญ DeFi คืออะไร
คือโทเคนที่ออกโดยโปรโตคอล DeFi ส่วนใหญ่ใช้ลงคะแนนกำกับดูแลโปรโตคอล ราคาผันผวนสูงเหมือนคริปโตทั่วไป
DeFi ปลอดภัยกว่าธนาคารไหม
ไม่ได้ปลอดภัยกว่าโดยอัตโนมัติ ความเสี่ยงย้ายจากตัวกลางไปอยู่ที่โค้ด oracle และตัวผู้ใช้เองที่ต้องดูแลกุญแจ
ถ้าโอนผิดในระบบ DeFi ขอคืนได้หรือไม่
โดยทั่วไปไม่ได้ ธุรกรรมบนบล็อกเชนที่ยืนยันแล้วย้อนกลับไม่ได้ และไม่มีตัวกลางให้ติดต่อ
