นโยบายการคลังคืออะไร
นโยบายการคลัง (fiscal policy) คือการตัดสินใจของรัฐบาลเรื่องการใช้จ่าย การเก็บภาษี และการกู้เงิน นโยบายนี้แยกจากนโยบายการเงิน ซึ่งธนาคารกลางเป็นผู้ดูแลผ่านอัตราดอกเบี้ยและสภาพคล่อง อ่านเพิ่มเรื่องบทบาทของธนาคารกลางได้ที่ ธนาคารกลางกับค่าเงิน
ศัพท์ที่ควรรู้:
- งบประมาณขาดดุล คือกรณีที่รายจ่ายของรัฐสูงกว่ารายได้ในปีงบประมาณนั้น ส่วนต่างต้องหาเงินกู้มาชดเชย
- งบประมาณเกินดุล คือกรณีที่รายได้สูงกว่ารายจ่าย
- หนี้สาธารณะ คือยอดหนี้สะสมของรัฐบาลและหน่วยงานที่รัฐค้ำประกัน ส่วนใหญ่อยู่ในรูปพันธบัตรรัฐบาล
- นโยบายการคลังแบบขยายตัว คือการเพิ่มรายจ่ายหรือลดภาษีเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ส่วน แบบหดตัว คือการลดรายจ่ายหรือเพิ่มภาษี
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
จากการขาดดุลสู่ตลาดพันธบัตร
เมื่อรัฐบาลขาดดุล กระทรวงการคลังจะออกพันธบัตรเพิ่ม ตลาดเรียกสิ่งนี้ว่า "อุปทานพันธบัตร" (bond supply) กลไกที่นักเทรดติดตามมีดังนี้:
- อุปทานเพิ่ม ราคาอาจลดลง ถ้าความต้องการซื้อไม่เพิ่มตาม ราคาพันธบัตรจะลดลงและผลตอบแทน (yield) จะสูงขึ้น
- ค่าชดเชยความเสี่ยงระยะยาว (term premium) นักลงทุนอาจขอผลตอบแทนเพิ่มเพื่อถือพันธบัตรอายุยาว เมื่อมองว่าหนี้จะเพิ่มต่อเนื่องหรือเงินเฟ้ออาจสูงขึ้น
- ผลการประมูล ตัวชี้วัดอย่างสัดส่วนความต้องการซื้อเทียบกับยอดเสนอขาย หรือผลตอบแทนที่ออกมาสูงกว่าที่ตลาดคาด ใช้สะท้อนว่าตลาดรับอุปทานใหม่ได้ดีแค่ไหน
- รูปทรงเส้นผลตอบแทน แรงกดดันจากอุปทานมักเห็นชัดที่พันธบัตรระยะยาว ทำให้ส่วนต่างระหว่างระยะสั้นกับระยะยาวเปลี่ยนไป ดูเพิ่มที่ Yield Curve
ความสัมพันธ์นี้ไม่ตายตัว ถ้าเศรษฐกิจชะลอและนักลงทุนต้องการสินทรัพย์ปลอดภัย พันธบัตรอาจขายได้ดีแม้รัฐบาลขาดดุลมาก
ผลต่อค่าเงิน
นโยบายการคลังส่งผลต่อค่าเงินได้หลายทาง และบางครั้งไปคนละทิศ:
- ทางดอกเบี้ย การกระตุ้นทางการคลังอาจทำให้เศรษฐกิจและเงินเฟ้อสูงขึ้น ธนาคารกลางอาจคงดอกเบี้ยสูงนานขึ้น ส่วนต่างดอกเบี้ยที่กว้างขึ้นมักหนุนค่าเงิน ดู อัตราดอกเบี้ยกับค่าเงิน และ บอนด์ยีลด์กับค่าเงิน
- ทางความน่าเชื่อถือ ถ้าตลาดกังวลว่าหนี้จะยั่งยืนหรือไม่ ผลตอบแทนพันธบัตรอาจสูงขึ้นพร้อมกับค่าเงินที่อ่อนลง สัญญาณนี้ต่างจากกรณีแรก เพราะเงินทุนไหลออกแทนที่จะไหลเข้า
- ทางดุลการชำระเงิน การขาดดุลการคลังที่มาพร้อมการขาดดุลบัญชีเดินสะพัด ทำให้ประเทศพึ่งเงินทุนจากต่างประเทศมากขึ้น ดู ดุลการค้าและบัญชีเดินสะพัด และ ดุลการชำระเงิน
- ทางอันดับเครดิต การปรับหรือการเปลี่ยนแนวโน้มอันดับเครดิตประเทศอาจกระทบทั้งพันธบัตรและค่าเงิน ดู อันดับเครดิตประเทศ
การทำงานร่วมกับนโยบายการเงิน
ผลของนโยบายการคลังขึ้นอยู่กับท่าทีของธนาคารกลางด้วย ถ้าธนาคารกลางซื้อพันธบัตรในโครงการ QE แรงกดดันจากอุปทานอาจลดลง ถ้าธนาคารกลางลดงบดุลผ่าน QT ภาคเอกชนต้องรับพันธบัตรมากขึ้น อ่านเพิ่มที่ QE และ QT และ Hawkish และ Dovish
ปฏิกิริยาที่มักเห็นในสินทรัพย์อื่น
| สินทรัพย์ | ช่องทางที่ได้รับผล |
|---|---|
| ดัชนีหุ้น | การใช้จ่ายภาครัฐหนุนรายได้บางภาคธุรกิจ แต่ผลตอบแทนพันธบัตรที่สูงขึ้นทำให้มูลค่าหุ้นถูกกดดัน ดู ปัจจัยขยับดัชนีหุ้น |
| ทองคำ | ความกังวลเรื่องหนี้และเงินเฟ้ออาจเพิ่มความสนใจ แต่ดอกเบี้ยที่แท้จริงที่สูงขึ้นเป็นแรงกดดัน ดู ปัจจัยขยับราคาทองคำ และ อัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง |
| ดอลลาร์สหรัฐ | ผลตอบแทนพันธบัตรสหรัฐที่เปลี่ยนไปส่งผลต่อ ดัชนีดอลลาร์ DXY |
ทิศทางในตารางเป็นกลไกทั่วไป ไม่ใช่การคาดการณ์ ตลาดตอบสนองต่อส่วนต่างระหว่างตัวเลขจริงกับสิ่งที่คาดไว้มากกว่าตัวเลขเอง ดู ข่าวเกินคาดและตลาด
ปฏิทินและแหล่งข้อมูลทางการ
กำหนดการที่ควรติดตามมาจากหน่วยงานรัฐโดยตรง:
- การเสนอและอนุมัติงบประมาณประจำปีโดยรัฐบาลและรัฐสภา
- ตารางประมูลพันธบัตรที่กระทรวงการคลังหรือหน่วยงานบริหารหนี้ประกาศล่วงหน้า
- รายงานฐานะการคลังและยอดหนี้สาธารณะรายเดือนหรือรายไตรมาส
- กำหนดเพดานหนี้ในประเทศที่มีกฎหมายเรื่องนี้ และการประชุมนโยบายของธนาคารกลาง
ใช้วันที่และตัวเลขจากเว็บไซต์ทางการของหน่วยงานนั้นเท่านั้น ไม่ควรใช้ตัวเลขที่ส่งต่อกันมา วิธีอ่านตารางเหตุการณ์อยู่ที่ วิธีอ่านปฏิทินเศรษฐกิจ ข้อมูลฝั่งไทยดูได้ที่ ดอกเบี้ยและเศรษฐกิจไทย
ความเสี่ยง
ข่าวการคลังทำให้ผลตอบแทนพันธบัตรและค่าเงินเคลื่อนไหวแรงได้ การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจอาจทำให้ขาดทุนอย่างรวดเร็ว ก่อนตัดสินใจควรศึกษา การบริหารความเสี่ยง และกฎหมายที่เกี่ยวข้องในหน้า กฎระเบียบและความปลอดภัย
คำถามที่พบบ่อย
นโยบายการคลังกับนโยบายการเงินต่างกันอย่างไร
นโยบายการคลังเป็นเรื่องรายจ่าย ภาษี และการกู้เงินของรัฐบาล นโยบายการเงินเป็นเรื่องดอกเบี้ยและสภาพคล่องที่ธนาคารกลางดูแล
งบประมาณขาดดุลทำให้ค่าเงินอ่อนเสมอหรือไม่
ไม่เสมอ ถ้าการขาดดุลทำให้ดอกเบี้ยสูงขึ้นและเงินทุนไหลเข้า ค่าเงินอาจแข็งขึ้น ถ้าตลาดกังวลเรื่องความยั่งยืนของหนี้ ค่าเงินอาจอ่อนลง
หนี้สาธารณะสูงแปลว่าประเทศจะผิดนัดชำระหรือไม่
ไม่จำเป็น ตลาดดูหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น สกุลเงินของหนี้ อายุหนี้ ต้นทุนดอกเบี้ย การเติบโตของเศรษฐกิจ และความน่าเชื่อถือของสถาบัน
ผลการประมูลพันธบัตรสำคัญอย่างไร
ผลการประมูลบอกว่าตลาดรับอุปทานพันธบัตรใหม่ได้ดีแค่ไหน ถ้าความต้องการซื้ออ่อนกว่าที่คาด ผลตอบแทนอาจปรับขึ้นและกระทบค่าเงินกับหุ้น
หาวันที่ประกาศงบประมาณและการประมูลได้ที่ไหน
ดูจากเว็บไซต์ทางการของกระทรวงการคลัง หน่วยงานบริหารหนี้ และรัฐสภาของประเทศนั้น และตรวจสอบซ้ำก่อนวันเหตุการณ์ เพราะกำหนดการอาจเปลี่ยนได้
