กับดักหนี้คืออะไร
กับดักหนี้คือสภาพที่ผู้กู้จ่ายเงินทุกงวด แต่ยอดเงินต้นแทบไม่ลดลง หรือเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนต้องกู้ก้อนใหม่มาจ่ายก้อนเก่า
สาเหตุหลักมักมาจากเงินกู้ระยะสั้นที่ดอกเบี้ยแต่ละงวดดูน้อย แต่เมื่อคิดเป็นอัตราต่อปีกลับสูงมาก เช่น หนี้นอกระบบที่คิดดอกเบี้ยรายวันหรือรายเดือน และสินเชื่อดอกเบี้ยสูงบางประเภทที่มีค่าธรรมเนียมแฝง
ถ้ายังไม่คุ้นกับคำว่าเงินต้น งวด และดอกเบี้ย อ่านพื้นฐานได้ที่ สินเชื่อทำงานอย่างไร
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
แปลงดอกเบี้ยระยะสั้นเป็นอัตราต่อปี
ผู้ให้กู้มักบอกดอกเบี้ยเป็น "ต่อวัน" หรือ "ต่อเดือน" เพราะตัวเลขดูเล็ก หากจะเทียบกับสินเชื่อธนาคารต้องแปลงให้เป็นหน่วยเดียวกัน คือต่อปี
- อัตราต่อปีแบบธรรมดา (APR): นำอัตราต่องวดคูณด้วยจำนวนงวดที่มีในรอบปี
- อัตราต่อปีที่แท้จริง (effective rate): คิดรวมผลของดอกเบี้ยทบต้น คือดอกที่ไม่ได้จ่ายถูกนำไปรวมกับเงินต้นแล้วคิดดอกต่อ อัตรานี้จะสูงกว่า APR เสมอเมื่อมีการทบ
ความต่างของสองแบบนี้อธิบายละเอียดใน ดอกเบี้ยแท้จริง APR APY และ ดอกเบี้ยแท้จริงเงินกู้
ใส่เงื่อนไขจากสัญญาของคุณลงในเครื่องคำนวณ เพื่อดูค่างวด ดอกเบี้ยรวม และตารางรายปี:
กรอกช่องที่ว่างอยู่เพื่อดูผลลัพธ์
| ปีที่ | ชำระแล้ว | ดอกเบี้ยจ่าย | ยอดคงเหลือ |
|---|
แบบ annuity: A = P × i / (1 − (1 + i)^−n), i = อัตราดอกเบี้ยต่อปี / 12 แบบค่างวดลดลง: เงินต้น P / n + ดอกเบี้ยจากยอดเงินต้นคงเหลือ ไม่รวมค่าธรรมเนียมและค่าประกัน
หน้านี้ไม่ใส่ตัวเลขตัวอย่าง เพราะอัตราจริงต่างกันไปตามผู้ให้กู้ ควรใช้ตัวเลขจากสัญญาของคุณเองหรือจากแหล่งทางการที่ระบุวันที่
ต้นทุนที่ทำให้อัตราจริงสูงกว่าที่ประกาศ
- หักดอกเบี้ยล่วงหน้า: ได้รับเงินน้อยกว่ายอดที่ต้องคืน แต่ดอกเบี้ยคิดจากยอดเต็ม อัตราจริงจึงสูงขึ้น
- ค่าธรรมเนียมเปิดวงเงิน ค่าเอกสาร ค่าติดตาม: ถ้าไม่นำมารวม จะประเมินต้นทุนต่ำเกินไป
- ค่าปรับล่าช้า: บางรายคิดเป็นรายวันซ้อนกับดอกเบี้ยปกติ
- ดอกเบี้ยคิดจากเงินต้นเดิมตลอด (flat rate): แม้จ่ายคืนไปแล้วบางส่วน ดอกยังคิดจากยอดตั้งต้น ดูเพิ่มที่ ผ่อนเท่ากัน vs ลดต้นลดดอก
กลไกการต่อดอก (rollover)
การต่อดอกคือการจ่ายเฉพาะดอกเบี้ยหรือค่าต่ออายุเมื่อครบกำหนด แล้วยืดเงินต้นออกไปอีกงวด เป็นรูปแบบที่พบบ่อยในเงินกู้นอกระบบ
ผลที่เกิดขึ้น:
- เงินต้นไม่ลดลงเลย แม้จะจ่ายมาหลายงวด
- ดอกเบี้ยที่จ่ายสะสมอาจมากกว่าเงินต้นที่กู้มา
- ถ้าจ่ายดอกไม่ทัน ดอกค้างถูกรวมเข้าเงินต้น งวดถัดไปจึงแพงขึ้น
- เมื่อรายได้ไม่พอ ผู้กู้มักกู้เจ้าใหม่มาจ่ายเจ้าเก่า หนี้จึงกระจายหลายทางและควบคุมยาก
วิธีเช็กง่าย ๆ คือดูว่ายอดเงินต้นคงเหลือลดลงหรือไม่หลังจ่ายแต่ละงวด ถ้าไม่ลด คุณกำลังอยู่ในวงจรต่อดอก
สัญญาณของหนี้นอกระบบ
- ไม่มีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร หรือไม่ให้สำเนาสัญญา
- ไม่ระบุอัตราดอกเบี้ยต่อปี บอกแต่ยอดจ่ายรายวัน
- ให้เซ็นเอกสารเปล่า หรือยึดบัตรประชาชน สมุดบัญชี บัตร ATM ไว้
- ไม่ตรวจรายได้ แต่ขอรายชื่อและเบอร์โทรคนรู้จัก
- ทวงหนี้ด้วยการข่มขู่หรือประจาน
ก่อนกู้ ตรวจว่าผู้ให้กู้อยู่ภายใต้การกำกับหรือไม่ผ่าน BOT License Check: ค้นหาใบอนุญาต/การจดทะเบียนของธุรกิจภายใต้การกำกับของ ธปท. ถ้าไม่พบชื่อ ถือเป็นสัญญาณเตือน รายละเอียดเพิ่มเติมอยู่ที่ กฎหมายและความปลอดภัย
ออกจากวงจรหนี้อย่างเป็นขั้นตอน
- ทำรายการหนี้ทุกก้อน ระบุเงินต้นคงเหลือ อัตราต่องวด และค่าธรรมเนียม
- แปลงทุกก้อนเป็นอัตราต่อปีด้วยเครื่องคำนวณ เพื่อดูว่าก้อนไหนแพงที่สุด
- หยุดก่อหนี้ใหม่เพื่อจ่ายหนี้เก่า
- เมื่อมีเงินเหลือ ให้นำไปลดเงินต้นของก้อนที่แพงที่สุดก่อน ดู โปะเงินกู้ก่อนกำหนด
- ตรวจภาระผ่อนเทียบกับรายได้ที่ สัดส่วนหนี้ต่อรายได้ และดูแลประวัติที่ เครดิตบูโรและคะแนนเครดิต
- เมื่อหนี้ลดลง เริ่มสะสม เงินสำรองฉุกเฉิน เพื่อไม่ต้องพึ่งเงินกู้ระยะสั้นอีก
อย่ากู้เงินมาเทรดเพื่อปิดหนี้
การเทรด forex และ CFD ใช้เลเวอเรจ ซึ่งทำให้ขาดทุนได้เร็วและอาจเสียเงินทุนทั้งหมดในเวลาสั้น การนำเงินกู้ดอกเบี้ยสูงมาเทรดทำให้ความเสี่ยงซ้อนกัน คือทั้งต้องจ่ายดอกเบี้ยและอาจเสียเงินต้น อ่านเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
คำถามที่พบบ่อย
ดอกเบี้ยต่อเดือนดูน้อย ทำไมยังเป็นกับดักหนี้ได้
เพราะเมื่อคูณตามจำนวนงวดในรอบปีและรวมการทบต้น อัตราจริงจะสูงกว่าที่เห็นมาก ใช้เครื่องคำนวณบนหน้านี้ใส่ตัวเลขจากสัญญาเพื่อดูต้นทุนจริง
จ่ายแต่ดอกทุกงวดแล้วเป็นอะไรไหม
เงินต้นจะไม่ลดลง หนี้จึงไม่จบ และดอกที่จ่ายรวมอาจเกินเงินต้นที่กู้มา
จะรู้ได้อย่างไรว่าผู้ให้กู้ถูกกฎหมาย
ค้นชื่อผู้ให้กู้ใน BOT License Check: ค้นหาใบอนุญาต/การจดทะเบียนของธุรกิจภายใต้การกำกับของ ธปท. และขอสัญญาที่ระบุอัตราดอกเบี้ยต่อปีกับค่าธรรมเนียมทั้งหมด
หนี้ก้อนไหนควรจ่ายก่อน
โดยทั่วไป ก้อนที่มีอัตราต่อปีที่แท้จริงสูงที่สุดคือก้อนที่ทำให้เสียเงินมากที่สุด การลดเงินต้นก้อนนั้นก่อนช่วยลดดอกเบี้ยรวมได้มาก
บัตรเครดิตเข้าข่ายสินเชื่อดอกเบี้ยสูงไหม
ถ้าจ่ายขั้นต่ำต่อเนื่อง ยอดค้างจะถูกคิดดอกเบี้ยและอาจกลายเป็นวงจรคล้ายการต่อดอก ดูรายละเอียดที่ ดอกเบี้ยบัตรเครดิต
