อัตราส่วนประเมินหุ้นใช้ทำอะไรในการวิเคราะห์หุ้นพื้นฐาน
การวิเคราะห์หุ้นพื้นฐานคือการประเมินกิจการจากผลประกอบการ ฐานะการเงิน และแนวโน้มธุรกิจ แทนการดูราคาบนกราฟ อัตราส่วนประเมินหุ้น (valuation ratio) ช่วยเทียบราคาหุ้นกับกำไรหรือทรัพย์สินของบริษัท ทำให้เปรียบเทียบบริษัทที่มีขนาดต่างกันได้
อัตราส่วนเหล่านี้ไม่ได้บอกว่าหุ้นตัวไหน "ถูก" หรือ "แพง" โดยตรง ตัวเลขเดียวกันอาจหมายถึงสิ่งต่างกันในแต่ละอุตสาหกรรม ถ้ายังไม่คุ้นกับงบการเงิน ควรอ่าน อ่านงบการเงิน และ หุ้นคืออะไร ก่อน
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
EPS คืออะไร
EPS (Earnings Per Share) คือกำไรสุทธิต่อหุ้น เป็นฐานของอัตราส่วนอื่นหลายตัว
สูตร: EPS = (กำไรสุทธิ − เงินปันผลหุ้นบุริมสิทธิ) ÷ จำนวนหุ้นสามัญถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก
รายละเอียดที่ควรรู้:
- Basic EPS ใช้จำนวนหุ้นที่มีอยู่จริง ส่วน Diluted EPS รวมหุ้นที่อาจเกิดเพิ่มจากใบสำคัญแสดงสิทธิ (warrant) หรือหุ้นกู้แปลงสภาพ Diluted EPS จึงต่ำกว่าหรือเท่ากับ Basic EPS
- กำไรสุทธิอาจรวมรายการพิเศษที่ไม่เกิดซ้ำ เช่น กำไรจากการขายสินทรัพย์ ควรแยกดูกำไรจากการดำเนินงานปกติ
- การซื้อหุ้นคืน (buyback) ลดจำนวนหุ้น ทำให้ EPS สูงขึ้นแม้กำไรรวมไม่เพิ่ม
- การแตกพาร์หรือเพิ่มทุนเปลี่ยนจำนวนหุ้น ต้องเทียบ EPS ข้ามปีบนฐานที่ปรับแล้ว ดู แตกพาร์และสิทธิจองซื้อ
P/E คืออะไร
P/E (Price to Earnings) คือราคาหุ้นหารด้วยกำไรต่อหุ้น บอกว่าตลาดจ่ายราคากี่เท่าของกำไรต่อหุ้น
สูตร: P/E = ราคาหุ้น ÷ EPS
- Trailing P/E ใช้กำไรย้อนหลังรอบปีล่าสุดที่รายงานแล้ว
- Forward P/E ใช้กำไรคาดการณ์ ซึ่งเป็นการประมาณของนักวิเคราะห์และอาจคลาดเคลื่อน
- Earnings yield คือส่วนกลับของ P/E (EPS ÷ ราคา) ใช้เทียบกับผลตอบแทนพันธบัตรได้ ดู ราคาพันธบัตรกับ Yield
สิ่งที่ P/E มองไม่เห็น:
- บริษัทที่ขาดทุนมี P/E ติดลบ ซึ่งตีความไม่ได้
- ไม่สะท้อนหนี้สิน บริษัทที่กู้มากอาจมี P/E ต่ำแต่ความเสี่ยงสูง
- ไม่บอกอัตราการเติบโตของกำไร P/E สูงอาจมาจากตลาดคาดว่ากำไรจะโต หรือจากกำไรปีนั้นตกต่ำชั่วคราว
- ในธุรกิจวัฏจักร P/E มักต่ำตอนกำไรสูงสุดและสูงตอนกำไรตกต่ำ ซึ่งสวนทางกับความรู้สึกทั่วไป
P/B คืออะไร
P/B (Price to Book) คือราคาหุ้นเทียบกับมูลค่าตามบัญชีต่อหุ้น (Book Value Per Share)
สูตร:
- มูลค่าตามบัญชีต่อหุ้น = ส่วนของผู้ถือหุ้น ÷ จำนวนหุ้นสามัญ
- P/B = ราคาหุ้น ÷ มูลค่าตามบัญชีต่อหุ้น
สิ่งที่ P/B มองไม่เห็น:
- มูลค่าตามบัญชีอิงราคาทุนทางบัญชี ไม่ใช่มูลค่าตลาดของทรัพย์สิน ที่ดินที่ซื้อมานานอาจบันทึกไว้ต่ำกว่าราคาปัจจุบันมาก
- สินทรัพย์ไม่มีตัวตน เช่น แบรนด์ ซอฟต์แวร์ที่พัฒนาเอง หรือฐานลูกค้า มักไม่อยู่ในงบดุล บริษัทเทคโนโลยีจึงมี P/B สูงเป็นปกติ
- การซื้อหุ้นคืนจำนวนมากลดส่วนของผู้ถือหุ้น ทำให้ P/B สูงผิดปกติ หรือส่วนของผู้ถือหุ้นอาจติดลบ
- P/B ต่ำอาจหมายถึงสินทรัพย์คุณภาพต่ำหรือมีความเสี่ยงที่จะต้องตัดจำหน่าย ไม่ได้แปลว่าราคาต่ำกว่ามูลค่าเสมอไป
ROE คืออะไร
ROE (Return on Equity) คืออัตราผลตอบแทนต่อส่วนของผู้ถือหุ้น วัดว่าบริษัทสร้างกำไรจากเงินทุนของผู้ถือหุ้นได้มากแค่ไหน
สูตร: ROE = กำไรสุทธิ ÷ ส่วนของผู้ถือหุ้นเฉลี่ยในงวด
DuPont analysis แยก ROE ออกเป็นองค์ประกอบ:
ROE = อัตรากำไรสุทธิ × อัตราการหมุนของสินทรัพย์ × ตัวคูณส่วนของผู้ถือหุ้น
- อัตรากำไรสุทธิ = กำไรสุทธิ ÷ รายได้
- อัตราการหมุนของสินทรัพย์ = รายได้ ÷ สินทรัพย์รวม
- ตัวคูณส่วนของผู้ถือหุ้น = สินทรัพย์รวม ÷ ส่วนของผู้ถือหุ้น (ยิ่งสูง แปลว่ายิ่งใช้หนี้มาก)
ROE สูงจึงอาจมาจากการทำกำไรเก่ง หรือจากการกู้เงินมาก ต้องดูว่ามาจากองค์ประกอบไหน ROE ยังสูงผิดปกติได้เมื่อส่วนของผู้ถือหุ้นเล็กลงจากการขาดทุนสะสมหรือการซื้อหุ้นคืน
ความเชื่อมโยงระหว่างอัตราส่วน: เมื่อคำนวณบนฐานเดียวกัน P/B = P/E × ROE บริษัทที่ ROE สูงอย่างสม่ำเสมอจึงมักซื้อขายที่ P/B สูงกว่าบริษัทที่ ROE ต่ำ
ตารางสรุปอัตราส่วนหลัก
| อัตราส่วน | สูตร | บอกอะไร | จุดอ่อนหลัก |
|---|---|---|---|
| EPS | กำไรสุทธิ ÷ จำนวนหุ้น | กำไรต่อหุ้น | ถูกบิดได้จากรายการพิเศษและ buyback |
| P/E | ราคา ÷ EPS | ราคาเทียบกับกำไร | ใช้ไม่ได้เมื่อขาดทุน ไม่สะท้อนหนี้ |
| P/B | ราคา ÷ มูลค่าตามบัญชีต่อหุ้น | ราคาเทียบกับทุนทางบัญชี | ไม่นับสินทรัพย์ไม่มีตัวตน |
| ROE | กำไรสุทธิ ÷ ส่วนของผู้ถือหุ้น | ประสิทธิภาพการใช้ทุน | หนี้สูงทำให้ดูดีเกินจริง |
ความต่างตามกลุ่มอุตสาหกรรม
อัตราส่วนเดียวกันอ่านต่างกันตามลักษณะธุรกิจ จึงควรเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกันเป็นหลัก
- ธนาคารและสถาบันการเงิน: สินทรัพย์ส่วนใหญ่เป็นเงินให้กู้และหลักทรัพย์ที่มีมูลค่าใกล้เคียงราคาตลาด P/B คู่กับ ROE จึงใช้บ่อย ควรดูคุณภาพสินเชื่อและเงินสำรองประกอบ
- เทคโนโลยีและธุรกิจที่โตเร็ว: P/E และ P/B มักสูง เพราะมูลค่าอยู่ที่สินทรัพย์ไม่มีตัวตนและการเติบโต บางบริษัทยังขาดทุน นักวิเคราะห์จึงใช้อัตราส่วนราคาต่อยอดขาย (P/S) แทน
- ธุรกิจวัฏจักร เช่น พลังงาน ปิโตรเคมี เหล็ก: กำไรขึ้นลงตามราคาสินค้าโภคภัณฑ์ P/E ณ จุดเดียวอาจหลอกตา ควรดูกำไรเฉลี่ยตลอดวัฏจักร
- อสังหาริมทรัพย์และ REIT: ค่าเสื่อมราคากดกำไรทางบัญชีให้ต่ำกว่ากระแสเงินสดจริง จึงมักดูกระแสเงินสดจากการดำเนินงานและอัตราเงินปันผลแทน ดู อสังหาฯ และ REIT
- สาธารณูปโภค: กำไรค่อนข้างคงที่แต่หนี้สูง ROE ต้องอ่านคู่กับภาระหนี้
- ประกันภัย: กำไรขึ้นกับผลการลงทุนและการตั้งสำรอง P/B มักใช้ร่วมกับ ROE
สิ่งที่อัตราส่วนทั้งหมดมองไม่เห็น
- กระแสเงินสด: กำไรทางบัญชีไม่เท่ากับเงินสดที่เข้าบริษัทจริง ควรดูงบกระแสเงินสดประกอบ
- ภาระหนี้: ใช้อัตราส่วนหนี้สินต่อทุน (D/E) หรือ EV/EBITDA ซึ่งรวมหนี้เข้าไปในมูลค่ากิจการ
- คุณภาพกำไร: การเปลี่ยนนโยบายบัญชี การรับรู้รายได้ล่วงหน้า หรือรายการพิเศษ
- มาตรฐานบัญชีต่างประเทศ: บริษัทในต่างประเทศอาจใช้มาตรฐานต่างกัน ทำให้เทียบตรงๆ ไม่ได้
- อัตราดอกเบี้ย: เมื่อดอกเบี้ยในระบบสูงขึ้น ตลาดมักยอมรับ P/E ที่ต่ำลง ดู การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
- การเติบโต: PEG (P/E ÷ อัตราการเติบโตของกำไร) พยายามรวมการเติบโตเข้ามา แต่ขึ้นกับตัวเลขคาดการณ์
ใช้อัตราส่วนอย่างไรให้ถูกต้อง
- เทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกัน และเทียบกับค่าในอดีตของบริษัทเอง
- ใช้หลายอัตราส่วนประกอบกัน ไม่ตัดสินจากตัวเดียว
- ตรวจว่าตัวเลขมาจากงบการเงินงวดไหน และใช้ EPS แบบใด ข้อมูลควรมาจากงบที่บริษัทเปิดเผยหรือแหล่งข้อมูลทางการที่ระบุวันที่ชัดเจน
- ถ้าต้องการคำนวณด้วยตัวเลขจริง ใช้เครื่องมือในหน้า เครื่องคำนวณและจำลอง
การลงทุนในหุ้นอาจขาดทุนได้ อัตราส่วนที่ดูดีไม่ได้รับประกันผลตอบแทน หากซื้อขายหุ้นหรือดัชนีผ่าน CFD ที่มีเลเวอเรจ ผลขาดทุนอาจเกิดขึ้นเร็วและมากกว่าการถือหุ้นโดยตรง อ่านเพิ่มเติมใน การกระจายความเสี่ยง และ ความเสี่ยงและระยะเวลาลงทุน
คำถามที่พบบ่อย
P/E ต่ำแปลว่าหุ้นถูกใช่ไหม
ไม่เสมอไป P/E ต่ำอาจมาจากกำไรที่สูงผิดปกติชั่วคราว ธุรกิจที่กำลังถดถอย หรือหนี้สูง ต้องดูเหตุผลเบื้องหลังและเทียบกับบริษัทในกลุ่มเดียวกัน
EPS กับเงินปันผลต่อหุ้นต่างกันอย่างไร
EPS คือกำไรต่อหุ้นทั้งหมด ส่วนเงินปันผลคือส่วนของกำไรที่บริษัทจ่ายจริงให้ผู้ถือหุ้น ดูรายละเอียดที่ เงินปันผล
ROE สูงดีเสมอหรือไม่
ไม่เสมอไป ROE สูงอาจมาจากการใช้หนี้มากหรือส่วนของผู้ถือหุ้นที่เล็กลง ใช้ DuPont analysis แยกดูที่มา
ทำไม P/B ของบริษัทเทคโนโลยีจึงสูง
เพราะมูลค่าหลักอยู่ที่สินทรัพย์ไม่มีตัวตน เช่น ซอฟต์แวร์และแบรนด์ ซึ่งมักไม่ถูกบันทึกในงบดุล มูลค่าตามบัญชีจึงต่ำเมื่อเทียบกับราคาตลาด
หาข้อมูลอัตราส่วนของหุ้นไทยได้ที่ไหน
ใช้ข้อมูลจากงบการเงินและรายงานที่บริษัทเปิดเผย และตรวจวันที่ของข้อมูลทุกครั้ง ดูพื้นฐานเพิ่มเติมที่ พื้นฐานตลาดหุ้นไทย และคำศัพท์ที่ ศัพท์เทรดและการเงิน
