การคุ้มครองเงินฝากคืออะไร
การคุ้มครองเงินฝาก (deposit insurance) คือระบบที่รัฐตั้งขึ้นเพื่อคืนเงินให้ผู้ฝาก หากสถาบันการเงินที่รับฝากเงินถูกปิดกิจการหรือล้มละลาย ผู้ฝากไม่ต้องรอให้การชำระบัญชีของธนาคารเสร็จสิ้นก่อน
ระบบนี้มีเป้าหมายหลักอยู่ที่ผู้ฝากรายย่อย และช่วยลดความเสี่ยงที่ผู้คนจะแห่ถอนเงินพร้อมกันเมื่อเกิดข่าวลือว่าธนาคารมีปัญหา
ในประเทศไทย หน่วยงานที่ดูแลเรื่องนี้คือ สถาบันคุ้มครองเงินฝาก (สคฝ.) ซึ่งตั้งขึ้นตามกฎหมายเฉพาะ
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
เมื่อธนาคารล้ม เงินฝากได้คืนอย่างไร
ระบบคุ้มครองเงินฝากโดยทั่วไปมีขั้นตอนดังนี้
- หน่วยงานกำกับสั่งปิดสถาบันการเงินที่เป็นสมาชิก
- หน่วยงานคุ้มครองเงินฝากรวบรวมข้อมูลบัญชีของผู้ฝากแต่ละราย
- ผู้ฝากได้รับเงินคืนภายในวงเงินที่กฎหมายกำหนด ตามช่องทางและระยะเวลาที่หน่วยงานประกาศ
- ส่วนที่เกินวงเงินคุ้มครองจะได้รับคืนจากการชำระบัญชีทรัพย์สินของธนาคาร ซึ่งอาจได้คืนไม่ครบและใช้เวลานาน
ขั้นตอนจริงและระยะเวลาจ่ายคืนในประเทศไทย ให้ดูจากประกาศของสถาบันคุ้มครองเงินฝากโดยตรง
เงินฝากคุ้มครองกี่บาท และนับวงเงินอย่างไร
วงเงินคุ้มครองกำหนดโดยกฎหมาย และเคยปรับเปลี่ยนมาแล้วตามช่วงเวลา หน้านี้จึงไม่ระบุตัวเลข ให้ตรวจสอบวงเงินปัจจุบันจากเว็บไซต์ทางการของสถาบันคุ้มครองเงินฝาก
หลักการนับวงเงินที่ใช้กันทั่วไปมีดังนี้
- ต่อผู้ฝาก ต่อสถาบันการเงิน: รวมทุกบัญชีของบุคคลเดียวกันในธนาคารเดียวกันเข้าด้วยกัน แล้วจึงเทียบกับวงเงิน
- ต้นเงินรวมดอกเบี้ย: ดอกเบี้ยค้างรับมักนับรวมอยู่ในยอดคุ้มครอง (อ่านเรื่องดอกเบี้ยได้ที่ ดอกเบี้ยเงินฝาก)
- ต่างธนาคาร นับแยกกัน: เงินฝากในธนาคารที่ต่างกันได้รับการคุ้มครองแยกกัน แต่สาขาของธนาคารเดียวกันนับเป็นที่เดียว
รายละเอียดเรื่องบัญชีร่วม บัญชีนิติบุคคล และบัญชีที่ผูกกับหนี้ ให้ตรวจสอบจากเงื่อนไขของ สคฝ.
อะไรที่มักได้รับการคุ้มครอง
ระบบในประเทศไทยคุ้มครองเฉพาะเงินฝากในสถาบันการเงินที่เป็นสมาชิก ประเภทที่พบบ่อยได้แก่
- บัญชีออมทรัพย์
- บัญชีกระแสรายวัน
- บัญชีเงินฝากประจำ
- บั๋ตรเงินฝาก ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
ไม่ใช่ทุกสถาบันที่รับเงินจากประชาชนจะเป็นสมาชิก ธนาคารเฉพาะกิจของรัฐอยู่ภายใต้กฎหมายของตนเอง สหกรณ์ออมทรัพย์ก็อยู่นอกระบบนี้ ก่อนฝากเงิน ควรตรวจสอบรายชื่อสถาบันสมาชิกและประเภทเงินฝากที่คุ้มครองจาก สคฝ.
หากต้องการตรวจสอบว่าธุรกิจใดอยู่ภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย ใช้ระบบ BOT License Check: ค้นหาใบอนุญาต/การจดทะเบียนของธุรกิจภายใต้การกำกับของ ธปท.
สิ่งที่ไม่อยู่ในการคุ้มครองเงินฝาก
การคุ้มครองเงินฝากคุ้มครองความเสี่ยงที่ธนาคารล้มเท่านั้น ไม่ได้คุ้มครองการขาดทุนจากการลงทุน
| ผลิตภัณฑ์ | อยู่ในการคุ้มครองเงินฝากหรือไม่ | ความเสี่ยงหลัก |
|---|---|---|
| หน่วยลงทุนใน กองทุนรวม แม้ซื้อผ่านธนาคาร | ไม่อยู่ | ราคาหน่วยลงทุนลดลง |
| หุ้น และ ETF | ไม่อยู่ | ราคาตลาดผันผวน |
| พันธบัตรและหุ้นกู้ | ไม่อยู่ | ผู้ออกผิดนัดชำระ ราคาเปลี่ยนตามดอกเบี้ย |
| ประกันชีวิตแบบสะสมทรัพย์ | ไม่อยู่ | อยู่ภายใต้ระบบกำกับประกันภัย |
| คริปโตและสินทรัพย์ดิจิทัล | ไม่อยู่ | ดู ความเสี่ยงลงทุนคริปโต |
| เงินในบัญชีเทรด CFD/forex กับโบรกเกอร์ต่างประเทศ | ไม่อยู่ | ขาดทุนจากเลเวอเรจ และความเสี่ยงของผู้ให้บริการ |
ข้อที่ผู้ฝากเข้าใจผิดบ่อย คือคิดว่าผลิตภัณฑ์ที่ขายที่สาขาธนาคารเป็นเงินฝากทั้งหมด ควรอ่านเอกสารว่าเป็น "เงินฝาก" หรือ "การลงทุน" ก่อนเซ็นชื่อ
เงินในบัญชีเทรดกับการคุ้มครอง
เงินที่โอนไปยังบัญชีเทรดไม่ใช่เงินฝากธนาคาร จึงไม่อยู่ในระบบของ สคฝ.
สำหรับ forex ในประเทศไทย ธปท. ระบุว่า ประเทศไทยยังไม่อนุญาตให้ประกอบธุรกิจบริการเทรด FOREX ผ่านแพลตฟอร์มหรือเว็บไซต์ การให้บริการดังกล่าว รวมถึงบริการรับหรือส่งเงินเพื่อชำระธุรกรรม FOREX เป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย และ ใบอนุญาตจากต่างประเทศไม่ได้ทำให้การให้บริการหรือการชักชวนของแพลตฟอร์มในประเทศไทยถูกกฎหมาย ช่องทางที่ถูกกฎหมายตามที่ ธปท. ระบุ: ซื้อขายเงินตราต่างประเทศผ่านบัญชีเงินฝากเงินตราต่างประเทศ (FCD) กับธนาคาร, ฟิวเจอร์สสกุลเงินใน TFEX, สัญญาซื้อขายล่วงหน้า (forward) กับธนาคาร (สำหรับผู้นำเข้า/ส่งออก) ส่วนเงินฝากสกุลต่างประเทศจะได้รับการคุ้มครองเงินฝากหรือไม่ ให้ตรวจสอบเงื่อนไขกับ สคฝ.
การเทรด CFD และ forex ที่ใช้เลเวอเรจทำให้เงินลดลงได้เร็ว และไม่มีระบบรัฐคืนเงินที่ขาดทุนให้ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ การบริหารความเสี่ยง และ กฎหมายและความปลอดภัย
ใช้ข้อมูลนี้วางแผนอย่างไร
- เก็บ เงินสำรองฉุกเฉิน ไว้ในเงินฝากที่อยู่ในการคุ้มครอง
- หากยอดเงินสูงกว่าวงเงินคุ้มครอง พิจารณากระจายไว้หลายสถาบันสมาชิก
- แยกให้ชัดว่าเงินส่วนใดเป็นเงินฝาก และส่วนใดเป็นเงินลงทุนที่ยอมรับความเสี่ยงได้ ดู การกระจายความเสี่ยง
- ภาพรวมผลิตภัณฑ์ในไทยอยู่ที่ กองทุน เงินฝาก และพันธบัตร
คำถามที่พบบ่อย
สถาบันคุ้มครองเงินฝากคืออะไร
คือหน่วยงานตามกฎหมายที่คืนเงินฝากให้ผู้ฝากภายในวงเงินที่กำหนด เมื่อสถาบันการเงินสมาชิกถูกปิดกิจการ
เงินฝากคุ้มครองกี่บาท
วงเงินกำหนดโดยกฎหมายและอาจเปลี่ยนแปลงได้ ให้ตรวจสอบตัวเลขปัจจุบันจากเว็บไซต์ทางการของสถาบันคุ้มครองเงินฝาก
ถ้าธนาคารล้ม เงินฝากที่เกินวงเงินจะหายไปหรือไม่
ไม่ได้หายทันที ส่วนที่เกินวงเงินจะได้รับคืนจากการชำระบัญชีทรัพย์สินของธนาคาร แต่อาจได้คืนไม่ครบและใช้เวลานาน
มีบัญชีหลายบัญชีในธนาคารเดียวกัน คุ้มครองแยกกันหรือไม่
โดยทั่วไปไม่แยก ยอดทุกบัญชีของผู้ฝากรายเดียวกันในธนาคารเดียวกันนับรวมกัน
กองทุนรวมที่ซื้อผ่านธนาคารได้รับการคุ้มครองหรือไม่
ไม่ได้รับ กองทุนรวมเป็นการลงทุน ไม่ใช่เงินฝาก แม้ขายผ่านธนาคาร
เงินในบัญชีเทรด forex ได้รับการคุ้มครองเงินฝากหรือไม่
ไม่ได้รับ เงินในบัญชีเทรดไม่ใช่เงินฝากธนาคาร และการขาดทุนจากการเทรดไม่มีระบบใดคืนให้
