การกระจายความเสี่ยงคืออะไร
การกระจายความเสี่ยง (diversification) คือการแบ่งเงินลงทุนไปไว้ในสินทรัพย์หลายตัวที่ราคาไม่ได้เคลื่อนไหวไปทางเดียวกันตลอดเวลา เมื่อสินทรัพย์ตัวหนึ่งขาดทุน สินทรัพย์ตัวอื่นอาจขาดทุนน้อยกว่าหรือมีกำไรมาชดเชย ความผันผวนของทั้งพอร์ตจึงต่ำกว่าการถือสินทรัพย์เพียงตัวเดียว
สำนวน "อย่าใส่ไข่ในตะกร้าใบเดียว" สรุปหลักนี้ไว้ แต่ในทางปฏิบัติ การมีสินทรัพย์หลายตัวยังไม่พอ สิ่งที่สำคัญคือสินทรัพย์เหล่านั้นตอบสนองต่อเหตุการณ์ต่างกันจริงหรือไม่
การกระจายความเสี่ยงลดความเสี่ยงได้ แต่ไม่ได้ทำให้ความเสี่ยงหมดไป และไม่ได้รับประกันว่าพอร์ตจะไม่ขาดทุน
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
สหสัมพันธ์ (correlation): หัวใจของการกระจาย
สหสัมพันธ์ คือค่าที่วัดว่าราคาของสินทรัพย์คู่หนึ่งเคลื่อนไหวไปด้วยกันมากเพียงใด
- สหสัมพันธ์เชิงบวกสูง: ราคามักขึ้นและลงพร้อมกัน เช่น หุ้นหลายตัวในอุตสาหกรรมเดียวกัน การถือทั้งคู่ช่วยลดความเสี่ยงได้น้อย
- สหสัมพันธ์ใกล้ศูนย์: ราคาเคลื่อนไหวแทบไม่สัมพันธ์กัน การถือร่วมกันช่วยลดความผันผวนของพอร์ตได้ชัดเจน
- สหสัมพันธ์เชิงลบ: ราคามักเคลื่อนไหวสวนทางกัน การถือร่วมกันช่วยชดเชยกันได้มากที่สุด แต่ก็มักกดผลตอบแทนรวมลงด้วย
ข้อควรรู้สำหรับผู้มีประสบการณ์:
- ค่าสหสัมพันธ์คำนวณจากข้อมูลในอดีต และเปลี่ยนไปตามช่วงเวลาที่เลือกคำนวณ ค่าที่ได้จากช่วงตลาดสงบอาจไม่ตรงกับช่วงตลาดตึงเครียด
- สหสัมพันธ์บอกทิศทางร่วมกัน แต่ไม่ได้บอกขนาดของการเคลื่อนไหว สินทรัพย์ที่สหสัมพันธ์ต่ำแต่ผันผวนรุนแรงยังสร้างความเสี่ยงให้พอร์ตได้มาก
- ในตลาดฟอเร็กซ์ คู่สกุลเงินที่มีสกุลเงินเดียวกันอยู่ด้วย เช่น คู่ที่จับคู่กับดอลลาร์สหรัฐ มักเคลื่อนไหวไปในทางเดียวกัน การเปิดสถานะหลายคู่ที่ทิศทางเดียวกันจึงอาจเท่ากับการเพิ่มสถานะในดอลลาร์ ไม่ใช่การกระจาย ดูพื้นฐานได้ที่ คู่สกุลเงิน
จำนวนสินทรัพย์ในพอร์ตควรมีเท่าไร
ความเสี่ยงของพอร์ตแบ่งได้เป็นสองแบบ
- ความเสี่ยงเฉพาะตัว (unsystematic risk): ความเสี่ยงของบริษัทหรือสินทรัพย์รายตัว เช่น ผลประกอบการแย่ หรือผู้บริหารมีปัญหา ความเสี่ยงแบบนี้ลดลงได้เมื่อถือสินทรัพย์มากขึ้น
- ความเสี่ยงตลาด (systematic risk): ความเสี่ยงที่กระทบทั้งตลาด เช่น ดอกเบี้ยเปลี่ยน เศรษฐกิจถดถอย ความเสี่ยงแบบนี้ลดไม่ได้ด้วยการเพิ่มจำนวนหุ้นในตลาดเดียวกัน
เมื่อเพิ่มจำนวนสินทรัพย์ ประโยชน์จะลดลงเรื่อยๆ ช่วงแรกความเสี่ยงลดลงเร็ว หลังจากนั้นการเพิ่มอีกแทบไม่ช่วย เพราะสิ่งที่เหลือคือความเสี่ยงตลาด การถือหุ้นจำนวนมากที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันจึงยังไม่ใช่การกระจายที่ดี
ทางเลือกที่นักลงทุนจำนวนมากใช้เพื่อถือสินทรัพย์จำนวนมากในครั้งเดียวคือกองทุนดัชนีหรือ ETF อ่านกลไกได้ที่ ETF คืออะไร และ กองทุนดัชนี
กระจายข้ามมิติ ไม่ใช่แค่ข้ามชื่อ
การจัดพอร์ตกระจายความเสี่ยงควรพิจารณาหลายมิติพร้อมกัน
| มิติ | ตัวอย่างการกระจาย | ความเสี่ยงที่ลดลง |
|---|---|---|
| ประเภทสินทรัพย์ | หุ้น พันธบัตร เงินฝาก ทองคำ อสังหาฯ | ความเสี่ยงที่สินทรัพย์ประเภทเดียวตกพร้อมกัน |
| อุตสาหกรรม | ธนาคาร พลังงาน เทคโนโลยี สินค้าอุปโภค | ปัญหาของอุตสาหกรรมใดอุตสาหกรรมหนึ่ง |
| ประเทศและภูมิภาค | ตลาดในประเทศและต่างประเทศ | เหตุการณ์ทางเศรษฐกิจหรือการเมืองของประเทศเดียว |
| สกุลเงิน | สินทรัพย์ในบาทและในสกุลเงินอื่น | การอ่อนค่าของสกุลเงินเดียว |
| ระยะเวลา | ทยอยลงทุนแทนการลงครั้งเดียว | ความเสี่ยงจากการเข้าซื้อในจังหวะเดียว |
การกำหนดสัดส่วนระหว่างประเภทสินทรัพย์มีรายละเอียดที่หน้า การจัดสรรสินทรัพย์ และสัดส่วนที่เหมาะกับแต่ละคนขึ้นอยู่กับความเสี่ยงที่รับได้และระยะเวลาลงทุน ดู ความเสี่ยงและระยะเวลาลงทุน
Home bias: การกระจุกตัวในตลาดบ้านเกิด
Home bias คือแนวโน้มที่นักลงทุนถือสินทรัพย์ในประเทศตัวเองมากกว่าสัดส่วนที่ตลาดนั้นมีในเศรษฐกิจโลก สาเหตุมักมาจากความคุ้นเคย ข้อมูลหาง่าย และไม่ต้องรับความเสี่ยงค่าเงิน
ผลที่ตามมาคือพอร์ตผูกกับเศรษฐกิจของประเทศเดียว ทั้งรายได้จากงาน บ้าน เงินออม และหุ้นอาจได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์เดียวกัน นอกจากนี้ตลาดหุ้นแต่ละประเทศมีน้ำหนักอุตสาหกรรมต่างกัน การถือแต่ตลาดในประเทศจึงอาจหมายถึงการกระจุกในบางอุตสาหกรรมโดยไม่รู้ตัว ดูโครงสร้างตลาดไทยได้ที่ พื้นฐานตลาดหุ้นไทย
การลงทุนต่างประเทศมีความเสี่ยงอีกชั้นคือค่าเงิน ผลตอบแทนเมื่อแปลงกลับเป็นบาทอาจต่างจากผลตอบแทนในสกุลเงินท้องถิ่น ข้อมูลอัตราแลกเปลี่ยนควรดูจากแหล่งทางการที่ระบุวันที่ เช่น ที่อธิบายในหน้า อัตราแลกเปลี่ยน ธปท.
ข้อจำกัดของการกระจายในช่วงวิกฤต
ในช่วงตลาดตื่นตระหนก สหสัมพันธ์ระหว่างสินทรัพย์เสี่ยงมักเพิ่มขึ้น นักลงทุนจำนวนมากขายสินทรัพย์หลายประเภทพร้อมกันเพื่อลดความเสี่ยงหรือหาเงินสด ราคาจึงตกพร้อมกันแม้ในช่วงปกติจะเคลื่อนไหวต่างกัน
สิ่งที่มักเกิดในช่วงวิกฤต:
- หุ้นต่างประเทศและหุ้นในประเทศตกพร้อมกัน
- สภาพคล่องลดลง ส่วนต่างราคาซื้อขายกว้างขึ้น ขายได้ยากหรือได้ราคาต่ำกว่าที่คาด
- สินทรัพย์ที่เคยใช้ชดเชยความเสี่ยงอาจไม่ทำหน้าที่นั้น เพราะความสัมพันธ์ในอดีตไม่ได้รับประกันอนาคต
การกระจายความเสี่ยงจึงช่วยลดความผันผวนในระยะยาว แต่ไม่ได้ป้องกันการขาดทุนในช่วงตลาดรุนแรง การเตรียม เงินสำรองฉุกเฉิน แยกไว้ช่วยให้ไม่ต้องขายสินทรัพย์ในจังหวะที่ราคาตก
การกระจายกับการเทรดที่ใช้เลเวอเรจ
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจ (การใช้เงินประกันจำนวนน้อยเปิดสถานะขนาดใหญ่) ขาดทุนได้เร็ว การเปิดหลายสถานะในตราสารต่างกันไม่ได้ลดความเสี่ยงหากตราสารเหล่านั้นสัมพันธ์กันสูง เพราะสถานะทั้งหมดใช้เงินประกันจากบัญชีเดียวกัน เมื่อขาดทุนพร้อมกัน ระดับ margin จะลดลงเร็วและอาจถูกปิดสถานะอัตโนมัติ (stop-out)
ก่อนเปิดสถานะ ควรรวมความเสี่ยงของทุกสถานะเข้าด้วยกัน ใช้ เครื่องคำนวณและจำลอง เพื่อดูขนาดสถานะและ margin และอ่านหลักการเพิ่มเติมที่ การบริหารความเสี่ยง
คำถามที่พบบ่อย
การกระจายความเสี่ยงทำให้ไม่ขาดทุนใช่ไหม
ไม่ใช่ การกระจายช่วยลดความผันผวนและความเสี่ยงเฉพาะตัว แต่ความเสี่ยงตลาดยังคงอยู่ และพอร์ตยังขาดทุนได้
ถือหุ้นหลายตัวถือว่ากระจายความเสี่ยงแล้วหรือยัง
ยังไม่แน่ หากหุ้นเหล่านั้นอยู่ในอุตสาหกรรมหรือประเทศเดียวกัน ราคาอาจเคลื่อนไหวไปทางเดียวกัน ควรดูสหสัมพันธ์และมิติอื่นประกอบ
สหสัมพันธ์ในอดีตใช้คาดการณ์อนาคตได้ไหม
ใช้เป็นข้อมูลประกอบได้ แต่ค่าเปลี่ยนตามช่วงเวลา และมักสูงขึ้นในช่วงวิกฤต จึงไม่ควรถือเป็นค่าคงที่
Home bias ผิดเสมอหรือไม่
ไม่เสมอ การถือสินทรัพย์ในประเทศมีข้อดีเรื่องความคุ้นเคยและไม่มีความเสี่ยงค่าเงิน แต่ควรรู้ว่าพอร์ตกระจุกกับเศรษฐกิจเดียวมากแค่ไหน
เปิดหลายคู่สกุลเงินพร้อมกันคือการกระจายความเสี่ยงไหม
ไม่เสมอ คู่ที่มีสกุลเงินเดียวกันมักสัมพันธ์กันสูง และเมื่อใช้เลเวอเรจ สถานะที่สัมพันธ์กันอาจขาดทุนพร้อมกันได้เร็ว ความหมายของศัพท์ต่างๆ ดูได้ที่ ศัพท์เทรดและการเงิน
