พันธบัตรคืออะไร (bond คืออะไร)
พันธบัตร (bond) คือตราสารหนี้ ผู้ออกกู้เงินจากผู้ซื้อ แล้วสัญญาว่าจะจ่ายดอกเบี้ยตามงวด และคืนเงินต้นเมื่อครบกำหนด ผู้ซื้อจึงมีฐานะเป็นเจ้าหนี้ ไม่ใช่เจ้าของกิจการ
ในไทย คำว่า "พันธบัตร" มักใช้กับตราสารหนี้ที่รัฐบาล ธนาคารกลาง หรือรัฐวิสาหกิจเป็นผู้ออก
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
หุ้นกู้คืออะไร
หุ้นกู้คือตราสารหนี้ที่บริษัทเอกชนออกเพื่อกู้เงินจากนักลงทุน หลักการเหมือนพันธบัตร คือมีดอกเบี้ย มีวันครบกำหนด และมีการคืนเงินต้น ความต่างอยู่ที่ผู้ออก ความสามารถในการชำระหนี้ของบริษัทเอกชนแต่ละแห่งต่างกันมาก
หุ้นกู้ไม่ใช่หุ้น ผู้ถือหุ้นเป็นเจ้าของบริษัทและรับส่วนแบ่งกำไรหรือขาดทุน ส่วนผู้ถือหุ้นกู้เป็นเจ้าหนี้ มีสิทธิรับดอกเบี้ยและเงินต้นตามสัญญา รายละเอียดเรื่องหุ้นอ่านได้ที่ หุ้นคืออะไร
องค์ประกอบของตราสารหนี้
| คำศัพท์ | ความหมาย |
|---|---|
| มูลค่าที่ตราไว้ (face value, par) | เงินต้นที่ผู้ออกต้องคืนเมื่อครบกำหนด |
| อัตราคูปอง (coupon rate) | อัตราดอกเบี้ยตามสัญญา คิดจากมูลค่าที่ตราไว้ |
| งวดจ่ายคูปอง | ความถี่ในการจ่ายดอกเบี้ย ระบุในเงื่อนไขของแต่ละรุ่น |
| วันครบกำหนด (maturity) | วันที่ผู้ออกคืนเงินต้น |
| ผู้ออก (issuer) | รัฐบาล หน่วยงานรัฐ หรือบริษัท |
| อันดับเครดิต (credit rating) | ความเห็นของสถาบันจัดอันดับเกี่ยวกับความสามารถชำระหนี้ |
| ลำดับสิทธิ | หุ้นกู้มีประกันหรือไม่มีประกัน และหุ้นกู้ด้อยสิทธิได้รับชำระหลังเจ้าหนี้อื่น |
ตราสารบางรุ่นไม่มีคูปอง (zero-coupon) ขายต่ำกว่ามูลค่าที่ตราไว้ แล้วคืนเต็มมูลค่าเมื่อครบกำหนด ผลตอบแทนคือส่วนต่างนั้น บางรุ่นมีสิทธิไถ่ถอนก่อนกำหนด (callable) คือผู้ออกเลือกคืนเงินต้นก่อนวันครบกำหนดได้ ผู้ถือจึงอาจได้ดอกเบี้ยน้อยกว่าที่คาดไว้
ราคากับ Yield สวนทางกันเพราะอะไร
คูปองของตราสารรุ่นเดิมคงที่ตามสัญญา เมื่ออัตราดอกเบี้ยในตลาดสูงขึ้น ตราสารรุ่นใหม่จะให้คูปองสูงกว่า ผู้ซื้อจึงยอมจ่ายซื้อรุ่นเดิมในราคาที่ต่ำลง จน Yield ใกล้กับตลาด เมื่ออัตราดอกเบี้ยในตลาดลดลง เหตุการณ์จะกลับด้าน และราคารุ่นเดิมสูงขึ้น
- Current yield คือคูปองต่อปีเทียบกับราคาตลาดปัจจุบัน
- Yield to maturity (YTM) คือผลตอบแทนต่อปีโดยประมาณ หากซื้อที่ราคาปัจจุบันและถือจนครบกำหนด โดยรวมทั้งคูปองและส่วนต่างระหว่างราคาซื้อกับมูลค่าที่ตราไว้
- Duration วัดว่าราคาไวต่อการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยแค่ไหน ตราสารที่อายุคงเหลือยาวและคูปองต่ำ ราคามักเปลี่ยนมากกว่า
หากถือจนครบกำหนดและผู้ออกชำระตามสัญญา การขึ้นลงของราคาระหว่างทางไม่เปลี่ยนเงินที่จะได้รับ แต่หากต้องขายก่อนครบกำหนด อาจได้ราคาต่ำกว่าที่ซื้อ ตัวอย่างการคำนวณอยู่ที่หน้า ราคาพันธบัตรกับ Yield และเครื่องคำนวณและจำลอง
ความเสี่ยงที่ต้องรู้
- ความเสี่ยงด้านเครดิต ผู้ออกอาจจ่ายดอกเบี้ยล่าช้า ขอเลื่อนชำระ หรือผิดนัดชำระหนี้ (default) ผู้ถือหุ้นกู้อาจได้เงินคืนไม่ครบหรือไม่ได้คืนเลย อันดับเครดิตช่วยประเมินได้ แต่ไม่ใช่การรับประกัน และอาจถูกปรับลดได้
- ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย ราคาลดลงเมื่ออัตราดอกเบี้ยตลาดสูงขึ้น
- ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หุ้นกู้บางรุ่นซื้อขายในตลาดรองน้อย หากต้องการขายก่อนกำหนด อาจหาผู้ซื้อยากหรือต้องลดราคามาก
- ความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ หากเงินเฟ้อสูงกว่าผลตอบแทน อำนาจซื้อของเงินที่ได้คืนจะลดลง ดูเงินเฟ้อกับเงินออม
- ความเสี่ยงจากการลงทุนซ้ำ เมื่อได้คูปองหรือถูกไถ่ถอนก่อนกำหนดในช่วงดอกเบี้ยต่ำ เงินที่นำไปลงทุนใหม่อาจได้ผลตอบแทนน้อยลง
- ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน ตราสารสกุลเงินต่างประเทศมีความเสี่ยงจากค่าเงินบาทเพิ่มเข้ามา ดูอัตราแลกเปลี่ยน
ตราสารหนี้ไม่ใช่เงินฝาก จึงไม่อยู่ในระบบการคุ้มครองเงินฝาก หากนำราคาตราสารหนี้หรืออัตราดอกเบี้ยไปเทรดผ่าน CFD ที่ใช้เลเวอเรจ อาจขาดทุนได้เร็วและมากกว่าการถือตราสารจริง
พันธบัตรรัฐบาลกับหุ้นกู้เอกชน
| ประเด็น | พันธบัตรรัฐบาล | หุ้นกู้เอกชน |
|---|---|---|
| ผู้ออก | รัฐบาลหรือหน่วยงานรัฐ | บริษัทเอกชน |
| ความเสี่ยงด้านเครดิต | โดยทั่วไปต่ำกว่า เมื่อออกในสกุลเงินของประเทศนั้นเอง | ต่างกันมากตามฐานะของบริษัท |
| Yield | มักต่ำกว่าหุ้นกู้ที่อายุใกล้เคียงกัน | มักสูงกว่า เพื่อชดเชยความเสี่ยงที่มากกว่า |
| สิ่งที่ต้องอ่านเพิ่ม | อายุคงเหลือ คูปอง และ Yield ในตลาด | งบการเงิน อันดับเครดิต ลำดับสิทธิ ประกัน และข้อกำหนดผู้ออก |
ส่วนต่าง Yield ระหว่างหุ้นกู้กับพันธบัตรรัฐบาลที่อายุใกล้เคียงกัน เรียกว่า credit spread ส่วนนี้สะท้อนว่าตลาดต้องการผลตอบแทนเพิ่มเท่าใดเพื่อรับความเสี่ยงของผู้ออกรายนั้น Yield ที่สูงผิดปกติจึงมักหมายถึงความเสี่ยงที่สูงด้วย
ลงทุนพันธบัตรได้ทางใดบ้าง
- ซื้อในตลาดแรกเมื่อมีการเสนอขาย ผ่านธนาคารหรือบริษัทหลักทรัพย์ที่เป็นตัวแทนจำหน่าย
- ซื้อขายในตลาดรองกับผู้ค้าตราสารหนี้ ราคาจะเปลี่ยนตามตลาด
- ลงทุนผ่านกองทุนรวมตราสารหนี้ หรือ ETF ที่ถือตราสารหนี้ ซึ่งไม่มีวันครบกำหนดแบบเดียวกับการถือตราสารเอง
ข้อมูลเฉพาะของไทยอยู่ที่หน้ากองทุน เงินฝาก และพันธบัตร ส่วนการแบ่งสัดส่วนระหว่างหุ้นกับตราสารหนี้ อ่านได้ที่การจัดสรรสินทรัพย์
ตัวเลขอัตราดอกเบี้ยควรมาจากที่ใด
Yield และอัตราดอกเบี้ยนโยบายเปลี่ยนตลอดเวลา หน้านี้จึงไม่ระบุตัวเลข ให้ดูจากแหล่งทางการที่แสดงวันที่ของข้อมูลชัดเจน และตรวจทุกครั้งว่าตัวเลขเป็นของวันไหน ภาพรวมอยู่ที่ดอกเบี้ยและเศรษฐกิจไทย
ตรวจสอบก่อนซื้อ
- อ่านหนังสือชี้ชวนและข้อกำหนดสิทธิ ทั้งคูปอง วันครบกำหนด เงื่อนไขไถ่ถอนก่อนกำหนด และลำดับสิทธิ
- ดูอันดับเครดิตของรุ่นที่จะซื้อและของผู้ออก
- ตรวจว่าผู้ขายอยู่ภายใต้การกำกับดูแลหรือไม่ ผ่าน SEC Check First / License Check: ค้นหาผู้ให้บริการในตลาดทุนที่ได้รับอนุญาต (รวมถึงผู้ค้าและตัวแทนสัญญาซื้อขายล่วงหน้า)
- ระวังผู้ชักชวนที่เสนอ "หุ้นกู้" ผลตอบแทนสูงนอกช่องทางปกติ ตรวจรายชื่อได้ที่ SEC Investor Alert: รายชื่อบุคคลหรือนิติบุคคลที่มิใช่ผู้ประกอบธุรกิจภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. (9,022 รายการ ณ วันที่ 11.11.2026) ค้นหาได้ตามชื่อและประเภท
- ภาษีของดอกเบี้ยและกำไรจากการขาย ให้ตรวจกับกรมสรรพากรหรือที่หน้าการเงินและภาษี
คำถามที่พบบ่อย
พันธบัตรกับหุ้นกู้ต่างกันอย่างไร
ต่างกันที่ผู้ออก พันธบัตรออกโดยรัฐหรือหน่วยงานรัฐ หุ้นกู้ออกโดยบริษัทเอกชน กลไกคูปองและการคืนเงินต้นเหมือนกัน
ลงทุนพันธบัตรขาดทุนได้ไหม
ได้ หากขายก่อนครบกำหนดในราคาต่ำกว่าที่ซื้อ หรือหากผู้ออกผิดนัดชำระหนี้ เงินเฟ้อยังทำให้มูลค่าที่แท้จริงลดลงได้ด้วย
ทำไมดอกเบี้ยขึ้นแล้วราคาพันธบัตรลง
เพราะคูปองของรุ่นเดิมคงที่ เมื่อรุ่นใหม่ให้ดอกเบี้ยสูงกว่า ราคารุ่นเดิมต้องลดลงเพื่อให้ Yield แข่งขันได้
Yield สูงแปลว่าดีกว่าหรือไม่
ไม่เสมอไป Yield สูงมักมาพร้อมความเสี่ยงด้านเครดิตหรือสภาพคล่องที่สูงขึ้น ควรดูผู้ออกและเงื่อนไขประกอบ
หุ้นกู้ได้รับความคุ้มครองแบบเงินฝากไหม
ไม่ได้ หุ้นกู้เป็นตราสารหนี้ ไม่ใช่เงินฝาก ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับผู้ออกโดยตรง
