ความเสี่ยงที่รับได้คืออะไร
ความเสี่ยงที่รับได้ หรือ risk tolerance คือระดับการขึ้นลงของมูลค่าเงินลงทุนที่คุณรับได้ โดยไม่ต้องขายทิ้งด้วยความตื่นตระหนก และไม่กระทบชีวิตประจำวัน
คำนี้แยกเป็นสองส่วน คือ ความสามารถ รับความเสี่ยง (risk capacity) และ ความเต็มใจ รับความเสี่ยง (risk willingness) ทั้งสองส่วนไม่จำเป็นต้องตรงกัน และควรประเมินแยกกัน
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ความสามารถกับความเต็มใจ
ความสามารถรับความเสี่ยง
ส่วนนี้วัดจากสถานะการเงิน ไม่ใช่ความรู้สึก ปัจจัยหลักคือ
- รายได้สม่ำเสมอแค่ไหน และมีคนที่ต้องดูแลหรือไม่
- มี เงินสำรองฉุกเฉิน แยกไว้แล้วหรือยัง
- ภาระหนี้เมื่อเทียบกับรายได้ ดูได้จาก สัดส่วนหนี้ต่อรายได้
- เงินก้อนนี้ต้องใช้เมื่อไร
ถ้าเงินที่ลงทุนอาจต้องดึงออกมาใช้ในเวลาไม่นาน ความสามารถรับความเสี่ยงก็ต่ำ ไม่ว่าคุณจะมั่นใจแค่ไหน
ความเต็มใจรับความเสี่ยง
ส่วนนี้คือด้านจิตใจ ว่าคุณรู้สึกอย่างไรเมื่อเห็นพอร์ตติดลบ บางคนมีเงินมากพอ แต่ทนเห็นการขาดทุนไม่ได้ บางคนกล้าเสี่ยง แต่ฐานะการเงินไม่รองรับ
หลักที่ใช้ได้จริงคือให้ยึด ส่วนที่ต่ำกว่า ระหว่างความสามารถกับความเต็มใจ ถ้าเลือกตามส่วนที่สูงกว่า มักจบด้วยการขายผิดจังหวะหรือเดือดร้อนเรื่องเงิน อ่านเพิ่มเรื่องอารมณ์กับการตัดสินใจได้ที่ จิตวิทยาการเทรด
ระยะเวลาลงทุน
ระยะเวลาลงทุน คือช่วงเวลาตั้งแต่วันที่ลงเงินจนถึงวันที่ต้องใช้เงินก้อนนั้น
- ระยะยาว มีเวลารอให้ราคาฟื้นหลังช่วงตกลง จึงรองรับสินทรัพย์ที่ผันผวนได้มากกว่า และได้ประโยชน์จาก ดอกเบี้ยทบต้น
- ระยะสั้น ไม่มีเวลารอ การขาดทุนในช่วงท้ายอาจกลายเป็นการขาดทุนจริง เพราะต้องขายตอนราคาต่ำ
เป้าหมายแต่ละอย่างอาจมีระยะเวลาต่างกัน เช่น เงินดาวน์บ้านกับเงินเกษียณ จึงควรแยกพอร์ตตามเป้าหมาย แล้วใช้ การจัดสรรสินทรัพย์ และ การกระจายความเสี่ยง ให้เหมาะกับแต่ละก้อน อย่าลืมด้วยว่าการถือเงินสดนานเกินไปก็มีความเสี่ยงจาก เงินเฟ้อ
แบบประเมินความเสี่ยง
แบบประเมินความเสี่ยง (risk profile questionnaire) เป็นชุดคำถามที่ธนาคาร บริษัทหลักทรัพย์ และบริษัทจัดการกองทุนใช้ก่อนแนะนำผลิตภัณฑ์ คำถามมักครอบคลุมเรื่องอายุ รายได้ ภาระ ประสบการณ์ลงทุน ระยะเวลาลงทุน และปฏิกิริยาเมื่อขาดทุน
ข้อดีคือช่วยให้คิดเป็นระบบ ข้อจำกัดคือ
- คนมักตอบตามภาพที่อยากเป็น ไม่ใช่สิ่งที่จะทำจริงเมื่อตลาดตก
- คำตอบเปลี่ยนตามบรรยากาศตลาด ช่วงตลาดขึ้นคนมักประเมินตัวเองว่ากล้าเสี่ยงกว่าความจริง
- แบบประเมินไม่รู้รายละเอียดชีวิตคุณทั้งหมด
ควรตอบตามข้อเท็จจริง และทำซ้ำเมื่อสถานการณ์ชีวิตเปลี่ยน เช่น เปลี่ยนงาน มีบุตร หรือมีหนี้ใหม่
ประสบการณ์กับ drawdown
Drawdown คือการลดลงของมูลค่าพอร์ตจากจุดสูงสุดลงมาถึงจุดต่ำสุดก่อนฟื้นขึ้นมาใหม่ ศัพท์อื่นที่เกี่ยวข้องดูได้ที่ ศัพท์เทรดและการเงิน
กลไกที่ควรรู้คือ เมื่อพอร์ตขาดทุน เงินทุนที่เหลือจะน้อยลง จึงต้องได้กำไรเป็นสัดส่วนที่ มากกว่า สัดส่วนที่ขาดทุนไป จึงจะกลับไปจุดเดิมได้ ยิ่งขาดทุนลึก ยิ่งฟื้นยาก ลองใส่ตัวเลขของคุณเองได้ใน เครื่องคำนวณและจำลอง
ประสบการณ์จริงบอกได้ดีกว่าแบบสอบถาม ถ้าเคยผ่านช่วงตลาดตกแล้วถือต่อได้ตามแผน นั่นคือข้อมูลที่เชื่อถือได้ ถ้ายังไม่เคย ให้ถามตัวเองเป็นจำนวนเงินบาท ไม่ใช่เป็นสัดส่วน ว่าถ้าเงินหายไปเท่านี้จะทำอย่างไร
ความเสี่ยงของสินค้าที่ใช้เลเวอเรจ
CFD และ Forex ที่ใช้เลเวอเรจ (การใช้มาร์จิ้นเปิดสถานะที่ใหญ่กว่าเงินทุน) ทำให้ drawdown เกิดได้เร็วกว่าการลงทุนแบบไม่กู้ยืมมาก เงินทุนอาจหมดได้ในเวลาสั้น การประเมินความเสี่ยงที่รับได้สำหรับสินค้าประเภทนี้จึงต้องเข้มงวดกว่าเดิม รายละเอียดเรื่องขนาดสถานะและจุดตัดขาดทุนอยู่ที่ การบริหารความเสี่ยง ส่วนข้อกฎหมายในไทยดูได้ที่ กฎหมายและความปลอดภัย
คำถามที่พบบ่อย
ความเสี่ยงที่รับได้เปลี่ยนได้ไหม
เปลี่ยนได้ตามรายได้ ภาระ อายุ และประสบการณ์ ควรประเมินใหม่เมื่อชีวิตมีการเปลี่ยนแปลงสำคัญ
ผลแบบประเมินความเสี่ยงบอกว่าควรลงทุนอะไรหรือไม่
ผลประเมินบอกระดับความเสี่ยงที่เหมาะกับคุณ ไม่ใช่คำตอบว่าต้องซื้ออะไร การเลือกยังต้องดูเป้าหมายและระยะเวลาลงทุนด้วย
ถ้าความสามารถสูงแต่ความเต็มใจต่ำ ควรยึดอะไร
ยึดส่วนที่ต่ำกว่า เพราะแผนที่คุณถือต่อไม่ได้ในช่วงตลาดตก จะไม่เกิดผลตามที่วางไว้
ระยะเวลาลงทุนยาวทำให้ไม่ขาดทุนหรือไม่
ไม่ ระยะเวลายาวช่วยให้มีเวลารอการฟื้นตัว แต่ไม่ได้รับประกันว่าราคาจะฟื้นหรือจะได้กำไร
ควรเริ่มประเมินจากตรงไหน
เริ่มจากสถานะการเงิน คือเงินสำรองฉุกเฉิน หนี้ และวันที่ต้องใช้เงิน จากนั้นค่อยประเมินความรู้สึกต่อการขาดทุน ดูพื้นฐานเพิ่มได้ที่ การลงทุนคืออะไร
