ความกลัวและความโลภคืออะไรในการเทรด
คำว่า fear and greed ใช้เรียกอารมณ์หลักที่ผลักให้คนซื้อขายต่างไปจากแผน ความกลัวทำให้อยากหนีจากความเสี่ยงหรือการขาดทุน ความโลภทำให้อยากได้มากขึ้นและเร็วขึ้น
ในตลาดยังมีเครื่องมือชื่อ Fear & Greed Index ซึ่งเป็นดัชนีวัดอารมณ์ตลาด (sentiment) จากข้อมูลหลายแหล่ง แต่หน้านี้พูดถึงอารมณ์ของตัวเทรดเดอร์เอง เพราะส่วนนี้เป็นสิ่งที่คุณควบคุมได้
อารมณ์เหล่านี้เกิดกับทุกคน ไม่ได้แปลว่าคุณอ่อนแอ ปัญหาเกิดตอนที่อารมณ์เข้ามาแทนกฎ โดยเฉพาะในการเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจ ซึ่งทำให้เงินในบัญชีลดลงได้เร็วมาก ดูภาพรวมได้ที่ จิตวิทยาการเทรด
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ความกลัวและความโลภบิดเบือนจุดออกอย่างไร
งานวิจัยด้านการเงินเชิงพฤติกรรม (behavioural finance) อธิบายเรื่องนี้ไว้ชัด ทฤษฎี Prospect Theory ของ Kahneman และ Tversky พบว่าคนรู้สึกเจ็บจากการขาดทุนแรงกว่าความสุขจากกำไรในขนาดเท่ากัน เรียกว่า Loss Aversion
Shefrin และ Statman ตั้งชื่อพฤติกรรมที่ตามมาว่า disposition effect คือแนวโน้มที่จะขายสถานะที่กำไรเร็วเกินไป และถือสถานะที่ขาดทุนนานเกินไป งานของ Odean ที่ศึกษาบัญชีนักลงทุนรายย่อยก็พบรูปแบบนี้เช่นกัน
ในทางปฏิบัติจะเห็นเป็นแบบนี้
- ความกลัวตอนมีกำไร ปิดออเดอร์ก่อนถึงเป้าเพราะกลัวกำไรหาย
- ความกลัวตอนขาดทุน ไม่ยอมรับว่าผิด จึงเลื่อนจุดตัดขาดทุน (stop loss) ออกไป หรือลบทิ้ง
- ความโลภตอนมีกำไร เลื่อนเป้าทำกำไร (take profit) ออกไปเรื่อย ๆ จนราคากลับตัว
- ความโลภหลังขาดทุน อยากเอาคืนทันที ซึ่งนำไปสู่ Revenge Trading
ผลรวมคือกำไรเฉลี่ยต่อออเดอร์เล็กลงและขาดทุนเฉลี่ยใหญ่ขึ้น แม้อัตราชนะจะดูดีก็ตาม
ความกลัวและความโลภบิดเบือนขนาดสถานะอย่างไร
ขนาดสถานะ (position size) คือจำนวนล็อตที่เปิด ซึ่งกำหนดว่าราคาขยับแต่ละ pip จะทำให้บัญชีได้หรือเสียเท่าไร อารมณ์มักเปลี่ยนตัวเลขนี้โดยไม่รู้ตัว
- หลังชนะติดกัน ความโลภและ ความมั่นใจเกินหลังชนะ ทำให้เพิ่มล็อต
- เมื่อเห็นคนอื่นได้กำไร FOMO ทำให้เข้าออเดอร์ใหญ่โดยไม่มี setup
- หลังขาดทุน บางคนลดล็อตจนเล็กเกินแผนเพราะกลัว บางคนกลับเพิ่มล็อตเพื่อเอาคืน
- การถัวขาดทุน เปิดออเดอร์เพิ่มในทิศเดิมที่ขาดทุนอยู่ ทำให้ความเสี่ยงรวมโตขึ้นเรื่อย ๆ ใกล้ระดับ margin call และ stop-out (ระดับที่ระบบปิดสถานะเมื่อมาร์จิ้นไม่พอ)
วิธีแก้คือคำนวณขนาดจากระยะ stop loss และสัดส่วนความเสี่ยงที่คุณกำหนดไว้ก่อน ใช้ เครื่องคำนวณและจำลอง แทนการใช้ความรู้สึก รายละเอียดเพิ่มเติมอยู่ที่ การบริหารความเสี่ยง
สังเกตความกลัวและความโลภจากบันทึกการเทรด
อารมณ์มองเห็นยากในขณะเทรด แต่มองเห็นได้ในบันทึก (trading journal) ถ้าคุณจดข้อมูลที่ถูกต้อง
| ช่องในบันทึก | สิ่งที่จด | สัญญาณที่ควรสังเกต |
|---|---|---|
| แผนก่อนเข้า | จุดเข้า stop loss เป้า ขนาดล็อต | ไม่มีแผน = เข้าเพราะอารมณ์ |
| จุดออกจริง | ราคาและเหตุผลที่ออก | ออกก่อนเป้าบ่อย = ความกลัว |
| การแก้ไขระหว่างทาง | เลื่อน stop หรือเป้าหรือไม่ | เลื่อน stop ออก = ไม่ยอมรับขาดทุน |
| ขนาดเทียบแผน | ใหญ่กว่า เท่ากัน หรือเล็กกว่า | ใหญ่ขึ้นหลังชนะ = ความโลภ |
| อารมณ์ก่อนและหลัง | คำสั้น ๆ เช่น กังวล ตื่นเต้น หงุดหงิด | อารมณ์เดิมซ้ำกับความผิดพลาดเดิม |
| ผลถ้าทำตามแผน | ผลที่จะเกิดถ้าไม่แก้ไข | ส่วนต่างที่เกิดจากอารมณ์ |
ช่องสุดท้ายมีประโยชน์มาก เพราะแยก "ผลจากระบบ" ออกจาก "ผลจากการตัดสินใจตามอารมณ์" แนวคิดนี้ตรงกับ กระบวนการ vs ผลลัพธ์
กฎที่ตั้งไว้ล่วงหน้า (pre-commitment)
Pre-commitment คือการผูกมัดตัวเองไว้ก่อนที่อารมณ์จะมา งานของ Gollwitzer เรื่อง implementation intentions พบว่าแผนรูปแบบ "ถ้า...แล้วจะ..." ช่วยให้คนทำตามเจตนาได้ดีกว่าการตั้งใจกว้าง ๆ
ตัวอย่างกฎที่เขียนได้
- ถ้าเปิดออเดอร์ แล้วจะวาง stop loss และเป้าทันที
- ถ้าราคาเข้าใกล้ stop แล้วจะไม่เลื่อน stop ออก เลื่อนได้เฉพาะทิศที่ลดความเสี่ยง
- ถ้าขนาดล็อตไม่ได้มาจากเครื่องคำนวณ แล้วจะไม่เปิดออเดอร์
- ถ้าขาดทุนถึงเพดานรายวันที่ตั้งไว้ แล้วจะปิดแพลตฟอร์มจนถึงวันถัดไป
- ถ้าชนะติดกัน แล้วจะใช้ขนาดเดิม ไม่เพิ่มล็อต
- ถ้ารู้สึกอยากเข้าเพราะกลัวตกรถ แล้วจะรอให้แท่งเทียนปิดก่อนตัดสินใจ
ใช้ฟังก์ชันของแพลตฟอร์มช่วยด้วย เช่น ตั้งคำสั่ง stop loss และ take profit ไว้ในระบบ เพื่อให้ไม่ต้องตัดสินใจใหม่ตอนอารมณ์แรง ดูเรื่องการทำตามกฎอย่างสม่ำเสมอที่ วินัยการเทรด
แบบฝึกหัดคุมอารมณ์เทรด
- ทบทวนย้อนหลัง เลือกออเดอร์ที่ปิดแล้วจากบันทึก แยกว่าออเดอร์ไหนออกตามแผนและออเดอร์ไหนออกเพราะอารมณ์ แล้วเทียบผล
- ให้คะแนนอารมณ์ก่อนกดเข้า ประเมินระดับความกังวลหรือความตื่นเต้นสั้น ๆ ถ้าสูงผิดปกติ ให้พักก่อน
- เขียนเหตุผลก่อนแก้ไขออเดอร์ ก่อนเลื่อน stop หรือเป้า ให้เขียนเหตุผลลงบันทึก ถ้าเขียนได้แค่ "รู้สึกว่า" ให้คงไว้ตามเดิม
- ซ้อมบนบัญชีทดลอง ฝึกทำตามกฎในบัญชีเงินเสมือน แต่จำไว้ว่าอารมณ์จะแรงกว่าเมื่อใช้เงินจริง
- ทบทวนรายสัปดาห์ หาความผิดพลาดที่เกิดซ้ำและเพิ่มกฎ "ถ้า...แล้วจะ..." สำหรับจุดนั้น
ข้อจำกัดที่ควรรู้
การฝึกจิตวิทยาช่วยให้คุณทำตามแผนได้สม่ำเสมอขึ้น แต่ไม่ได้ทำให้แผนที่ไม่มีข้อได้เปรียบกลายเป็นแผนที่ทำกำไร และไม่รับประกันผลใด ๆ การเทรดที่ใช้เลเวอเรจยังสามารถทำให้ขาดทุนได้เร็ว แม้คุณจะคุมอารมณ์ได้ดี ถ้าความเครียดจากการเทรดเริ่มกระทบชีวิตประจำวัน ดู สัญญาณติดการเทรด และ ความเครียดและการนอน
คำถามที่พบบ่อย
ความกลัวกับความโลภ อะไรอันตรายกว่า
ขึ้นกับคน บางคนเสียหายจากการปิดกำไรเร็วเกินไป บางคนเสียหายจากการเพิ่มล็อต บันทึกการเทรดจะบอกว่าคุณเจอปัญหาแบบไหนบ่อยกว่า
ความโลภในการเทรดดูได้จากอะไร
ดูจากขนาดล็อตที่ใหญ่กว่าแผน การเลื่อนเป้าออกไปเรื่อย ๆ และการเข้าออเดอร์ถี่ขึ้นหลังชนะ ซึ่งใกล้กับ Overtrading
Fear & Greed Index ใช้ตัดสินใจซื้อขายได้ไหม
ดัชนีนี้สะท้อนอารมณ์ตลาดโดยรวม ไม่ใช่สัญญาณซื้อหรือขาย และไม่ได้บอกว่าคุณควรทำอะไรกับออเดอร์ของตัวเอง
ใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะคุมอารมณ์ได้
ไม่มีระยะเวลาที่แน่นอน อารมณ์ไม่หายไป แต่กฎที่ตั้งไว้ล่วงหน้าและการทบทวนสม่ำเสมอช่วยลดผลของอารมณ์ต่อการตัดสินใจ
ถ้าทำผิดกฎไปแล้วควรทำอย่างไร
จดลงบันทึกว่าเกิดอะไร อารมณ์ตอนนั้นเป็นอย่างไร แล้วเพิ่มหรือปรับกฎสำหรับสถานการณ์นั้น อย่าเปิดออเดอร์ใหม่เพื่อชดเชย
