Revenge trading คืออะไร
Revenge trading หรือที่เรียกว่า เทรดแก้แค้น หรือ เทรดเอาคืน คือการเปิดออเดอร์ใหม่ทันทีหลังขาดทุน โดยมีเป้าหมายเพื่อ "เอาเงินคืน" ไม่ได้เข้าเพราะเจอ setup ตามแผน มักมาพร้อมการเพิ่มขนาดล็อต เลื่อนหรือยกเลิก stop loss และเข้าตลาดที่ไม่คุ้นเคย
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ออเดอร์เดียว แต่อยู่ที่รูปแบบ ขาดทุนแล้วเพิ่มขนาด ขาดทุนอีกแล้วเพิ่มอีก บัญชีจึงอาจเสียหายในเวลาสั้นกว่าที่คิด
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจ (leverage คือการใช้เงินประกันจำนวนน้อยเพื่อถือสถานะขนาดใหญ่) ทำให้ขาดทุนได้เร็วมาก เมื่อเพิ่มขนาดตอนอารมณ์ไม่นิ่ง ความเสี่ยงนี้ยิ่งสูงขึ้น และอาจถึงจุด margin call หรือ stop-out (ระบบปิดสถานะอัตโนมัติเมื่อเงินประกันไม่พอ)
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ทำไมคนเราถึงเทรดเอาคืน
งานวิจัยด้านการเงินเชิงพฤติกรรมอธิบายกลไกนี้ไว้หลายส่วน:
- Loss aversion จาก Prospect Theory ของ Kahneman และ Tversky ระบุว่าคนรู้สึกเจ็บจากการขาดทุนแรงกว่าความพอใจจากกำไรขนาดเท่ากัน ความเจ็บนี้ผลักให้อยากลบผลขาดทุนออกเร็วที่สุด อ่านเพิ่มที่ Loss Aversion
- Break-even effect ที่ Thaler และ Johnson ศึกษาไว้ พบว่าคนที่ขาดทุนอยู่มักยอมรับความเสี่ยงสูงขึ้น ถ้ามีโอกาสได้กลับมาเท่าทุน นี่คือแกนของการเพิ่มล็อตหลังขาดทุน
- Disposition effect ที่ Shefrin และ Statman อธิบายไว้ คือแนวโน้มถือสถานะขาดทุนนานเกินไปและปิดกำไรเร็วเกินไป ซึ่งมักเกิดคู่กับการไม่ยอมรับขาดทุน
- Sunk cost คือการยึดติดกับเงินที่เสียไปแล้ว จนตัดสินใจเพื่อ "แก้ตัว" แทนที่จะดูสถานการณ์ปัจจุบัน ดู Sunk Cost Fallacy
นอกจากนี้ ความเครียดและความเหนื่อยลดความสามารถในการคิดอย่างมีระบบ ใครที่เทรดดึกหรือนอนน้อยจะเสี่ยงมากขึ้น ดู ความเครียดและการนอน
สัญญาณเตือนว่ากำลังเทรดเอาคืน
ลองเช็กตัวเองหลังขาดทุน:
- เปิดออเดอร์ใหม่ทันที โดยไม่ได้ดูเงื่อนไขตามแผน
- ขนาดล็อตใหญ่กว่าปกติ เพื่อ "ปิดยอดให้ได้ในไม้เดียว"
- ย้าย stop loss ออกไป หรือไม่ตั้งเลย
- เปลี่ยนไปเทรดสินทรัพย์ที่ไม่เคยศึกษา เพราะ "มันวิ่งแรง"
- คิดในหัวเป็นยอดเงินที่ต้องได้คืน ไม่ใช่คุณภาพของ setup
- รู้สึกโกรธตลาด โกรธตัวเอง หรือรู้สึกว่า "ตลาดติดหนี้เรา"
ถ้าเจอหลายข้อพร้อมกัน ให้ถือว่าเป็นสัญญาณหยุด ไม่ใช่สัญญาณเข้า
กติกาตัดวงจร (circuit breaker) ที่ตั้งไว้ล่วงหน้า
Circuit breaker ในที่นี้คือกติกาส่วนตัวที่บังคับให้หยุดเทรดเมื่อถึงเงื่อนไขบางอย่าง หลักสำคัญคือ ตั้งไว้ตอนใจนิ่ง และเขียนเป็นลายลักษณ์อักษร ก่อนเปิดตลาด
ขีดจำกัดขาดทุนต่อวันและต่อสัปดาห์
กำหนดยอดขาดทุนสูงสุดต่อวันเป็นสัดส่วนของบัญชี เมื่อถึงยอดนั้นให้ปิดแพลตฟอร์มทันทีจนถึงวันถัดไป ขนาดที่เหมาะขึ้นกับทุนและสไตล์ของแต่ละคน ใช้ เครื่องคำนวณและจำลอง ช่วยดูว่าขนาดล็อตแต่ละระดับเสี่ยงเท่าไร
หยุดหลังขาดทุนติดกัน
กำหนดจำนวนไม้ขาดทุนติดกันที่ยอมรับได้ไว้ล่วงหน้า เมื่อครบแล้วให้หยุดทั้งวัน ไม่ต้องรอให้ถึงขีดจำกัดเงิน ดูเพิ่มที่ รับมือขาดทุนติดต่อกัน
ห้ามเพิ่มขนาดหลังขาดทุน
เขียนกติกาว่าขนาดล็อตจะไม่เพิ่มขึ้นหลังไม้ขาดทุน ถ้าจะปรับ ให้ปรับลงเท่านั้น และให้เพิ่มกลับได้เฉพาะเมื่อทบทวนแผนแล้วในวันที่ไม่ได้เทรด
ช่วงพักบังคับ
หลังขาดทุนแต่ละไม้ ให้ลุกจากหน้าจอ ตั้งเวลาพักไว้ แล้วกลับมาตอบเช็กลิสต์ก่อนเข้าไม้ใหม่:
- setup นี้อยู่ในแผนของฉันหรือไม่
- ขนาดล็อตเท่ากับที่แผนกำหนดหรือไม่
- ตั้ง stop loss แล้วหรือยัง
- ถ้าไม้ที่แล้วไม่ได้ขาดทุน ฉันจะเข้าไม้นี้ไหม
ถ้าตอบ "ไม่" ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไม่เข้า
แบบฝึกหัดแก้นิสัยเทรดเอาคืน
การ แก้นิสัยเทรดเอาคืน ต้องใช้เวลาและการฝึกซ้ำ แบบฝึกหัดด้านล่างช่วยลดการตัดสินใจด้วยอารมณ์ แต่ไม่ได้รับประกันว่าผลเทรดจะดีขึ้นหรือมีกำไร
บันทึกตัวกระตุ้น หลังทุกไม้ที่รู้สึกว่าเข้าเพราะอารมณ์ ให้จดว่าเกิดอะไรก่อนหน้า รู้สึกอย่างไร และทำอะไรต่างจากแผน เมื่อผ่านไปสักระยะ จะเห็นรูปแบบว่าตัวเองหลุดในสถานการณ์ไหน
แผน "ถ้า...แล้ว..." งานวิจัยเรื่อง implementation intentions ของ Gollwitzer พบว่าการวางแผนแบบเจาะจงสถานการณ์ช่วยให้คนทำตามเจตนาได้ดีขึ้น ตัวอย่าง: "ถ้าฉันขาดทุนถึงขีดจำกัดของวัน แล้วฉันจะปิดแพลตฟอร์มและออกไปเดิน" เขียนไว้ใกล้หน้าจอ
ให้คะแนนกระบวนการ ไม่ใช่ผลลัพธ์ ให้คะแนนแต่ละไม้ว่าทำตามแผนหรือไม่ แยกจากกำไรขาดทุน ไม้ที่ขาดทุนแต่ทำตามแผนถือว่าทำถูก ไม้ที่กำไรจากการเทรดเอาคืนถือว่าทำผิด ดู กระบวนการ vs ผลลัพธ์
ทบทวนสิ้นสัปดาห์ อ่านบันทึกทั้งหมดในวันที่ตลาดปิด ดูว่ากติกาตัดวงจรถูกใช้จริงกี่ครั้งและถูกละเมิดตรงไหน แล้วปรับกติกาให้ชัดขึ้น
ลดแรงเสียดทานในทางที่ถูก ทำให้การเปิดไม้ใหม่ยากขึ้นตอนอารมณ์ขึ้น เช่น ออกจากระบบหลังถึงขีดจำกัด หรือปิดการแจ้งเตือนราคาในวันที่ขาดทุน
เมื่อไรควรมองว่าเป็นปัญหาที่ใหญ่กว่าการเทรด
ถ้าเทรดเอาคืนซ้ำแม้มีกติกา ซ่อนผลขาดทุนจากคนใกล้ชิด ใช้เงินที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิต หรือรู้สึกหยุดไม่ได้ ให้อ่าน สัญญาณติดการเทรด และ เทรดกับการพนัน การหยุดพักยาวและการขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญเป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผล
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง: จิตวิทยาการเทรด, Overtrading, วินัยการเทรด, การบริหารความเสี่ยง
คำถามที่พบบ่อย
Revenge trading กับเทรดเอาคืนต่างกันไหม
ไม่ต่างกัน เป็นคำเรียกพฤติกรรมเดียวกัน คือเปิดออเดอร์เพื่อชดเชยขาดทุนแทนที่จะเข้าตามแผน คำว่าเทรดแก้แค้นก็หมายถึงสิ่งเดียวกัน
เพิ่มล็อตหลังขาดทุนเพื่อเอาคืนเร็วขึ้นได้ไหม
การเพิ่มขนาดหลังขาดทุนเพิ่มความเสี่ยงที่จะเสียหายหนักขึ้น โดยเฉพาะเมื่อใช้เลเวอเรจ ไม่มีวิธีใดรับประกันว่าไม้ถัดไปจะได้กำไร
ควรตั้งขีดจำกัดขาดทุนต่อวันเท่าไร
ไม่มีค่าที่ใช้ได้กับทุกคน ให้ตั้งตามขนาดทุนและระดับความเสี่ยงที่รับได้ แล้วใช้เครื่องคำนวณช่วยดูว่าแต่ละระดับหมายถึงเงินเท่าไร
ฝึกจิตวิทยาแล้วจะเทรดกำไรไหม
ไม่มีการรับประกัน การฝึกช่วยลดการตัดสินใจด้วยอารมณ์และลดความเสียหายจากการหลุดแผน แต่ผลการเทรดยังขึ้นกับตลาด กลยุทธ์ และการบริหารความเสี่ยง
ถ้าหยุดไม่ได้จริงๆ ควรทำอย่างไร
หยุดเทรดทั้งหมดสักระยะ บอกคนที่ไว้ใจ และพิจารณาขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมหรือสุขภาพจิต
