ปริมาณเงิน (money supply) คืออะไร
ปริมาณเงิน หรือ อุปทานเงิน (money supply) คือมูลค่ารวมของเงินที่หมุนเวียนอยู่ในระบบเศรษฐกิจ ณ ช่วงเวลาหนึ่ง ธนาคารกลางแต่ละแห่งจัดทำสถิตินี้และแบ่งเป็นหลายระดับตามสภาพคล่อง สภาพคล่องหมายถึงความง่ายในการนำเงินไปใช้จ่ายทันที
นิยามละเอียดของแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน ก่อนเปรียบเทียบตัวเลขข้ามประเทศ ควรอ่านคำอธิบายนิยามในเอกสารของธนาคารกลางที่เผยแพร่ข้อมูลนั้นก่อน
- ธนาคารกลางซื้อพันธบัตรรัฐบาลด้วยเงินที่สร้างขึ้นใหม่ (QE)
- อัตราผลตอบแทนพันธบัตรลดลงและมีเงินในระบบมากขึ้น
- การถือสกุลเงินนั้นให้ผลตอบแทนน้อยลงกว่าเดิม
- สกุลเงินมักอ่อนค่าลง ส่วนการยุติ QE (tapering) มักให้ผลตรงข้าม
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
เงินความหมายแคบกับความหมายกว้างต่างกันอย่างไร
| ระดับ | สิ่งที่มักนับรวม | ลักษณะ |
|---|---|---|
| "M1" (เงินความหมายแคบ) | ธนบัตรและเหรียญในมือประชาชน เงินฝากที่ถอนหรือใช้จ่ายได้ทันที เช่น เงินฝากกระแสรายวัน | สภาพคล่องสูงสุด สะท้อนเงินที่พร้อมใช้จ่าย |
| "M2" (เงินความหมายกว้าง) | เงินความหมายแคบรวมกับเงินฝากออมทรัพย์ เงินฝากประจำ และเครื่องมือที่ใกล้เคียงเงิน | กว้างกว่า ใช้ดูภาพรวมของเงินและสินเชื่อในระบบ |
นักวิเคราะห์ส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับ "อัตราการเปลี่ยนแปลง" ของปริมาณเงินทั้งสองระดับมากกว่าระดับมูลค่า เพราะการเปลี่ยนแปลงบอกได้ว่าเงินในระบบขยายตัวเร็วหรือช้าลง
ปริมาณเงินเพิ่มขึ้นได้อย่างไร
- ธนาคารพาณิชย์ปล่อยสินเชื่อ เมื่อธนาคารให้กู้ ผู้กู้จะได้เงินฝากใหม่ในบัญชี ปริมาณเงินจึงเพิ่มขึ้น
- นโยบายของธนาคารกลาง การลดดอกเบี้ยนโยบายทำให้การกู้ถูกลง และการซื้อสินทรัพย์ขนาดใหญ่ หรือ QE เพิ่มเงินเข้าสู่ระบบโดยตรง ดูรายละเอียดได้ที่ QE และ QT
- การใช้จ่ายของรัฐที่ใช้เงินกู้ อาจเพิ่มเงินฝากในภาคเอกชน อ่านต่อที่ นโยบายการคลังกับตลาด
เมื่อเกิดกรณีตรงกันข้าม เช่น ชำระหนี้คืน สินเชื่อชะลอตัว หรือธนาคารกลางทำ QT ปริมาณเงินจะโตช้าลงหรือหดตัว
ความเชื่อมโยงกับเงินเฟ้อ: ทำไมยังถกเถียงกัน
แนวคิดดั้งเดิมคือทฤษฎีปริมาณเงิน (MV = PQ) ซึ่งเขียนว่าปริมาณเงิน (M) คูณความเร็วการหมุนของเงิน (V) เท่ากับระดับราคา (P) คูณผลผลิตจริง (Q) ถ้าเงินเพิ่มเร็วกว่าผลผลิต และความเร็วการหมุนคงที่ ราคาก็น่าจะสูงขึ้น ดูพื้นฐานเพิ่มได้ที่ เงินเฟ้อคืออะไร
ประเด็นที่ทำให้ยังถกเถียงกันมีดังนี้
- ความเร็วการหมุนของเงินไม่คงที่ ในบางช่วงปริมาณเงินโตเร็ว แต่เงินค้างอยู่ในระบบธนาคารหรือตลาดการเงิน เงินเฟ้อของสินค้าทั่วไปจึงไม่เร่งขึ้นตาม
- ระยะเวลาไม่แน่นอน ผลต่อราคา ถ้ามี มักมาช้าและยาวนานไม่เท่ากันในแต่ละรอบ
- ธนาคารกลางเปลี่ยนเครื่องมือ ธนาคารกลางหลายแห่งเลิกตั้งเป้าปริมาณเงิน แล้วหันมาใช้อัตราดอกเบี้ยนโยบายและเป้าเงินเฟ้อแทน ปริมาณเงินจึงเป็นเพียงตัวชี้วัดประกอบ ดูที่ ธนาคารกลางกับค่าเงิน
- มีช่วงที่ความสัมพันธ์กลับมาชัด หลังจากที่ปริมาณเงินขยายตัวแรงมาก บางรอบก็ตามมาด้วยเงินเฟ้อที่สูงขึ้น ข้อถกเถียงนี้จึงยังไม่มีข้อสรุป
ข้อสรุปที่ระมัดระวังคือ ควรอ่านตัวเลขปริมาณเงินควบคู่กับข้อมูลเงินเฟ้อโดยตรง เช่น ดัชนี CPI และ เงินเฟ้อ PCE ไม่ควรใช้ตัวเลขปริมาณเงินเพียงตัวเดียวตัดสินทิศทางเงินเฟ้อ
ตลาดมักตอบสนองต่อตัวเลขปริมาณเงินอย่างไร
- ผลกระทบมักน้อยกว่าข่าวหลัก ตัวเลขปริมาณเงินความหมายกว้างของสหรัฐฯ มักไม่ทำให้ราคาเคลื่อนไหวแรงเท่าข้อมูลการจ้างงานหรือ CPI
- ตลาดมองเป็นแนวโน้ม นักลงทุนใช้ข้อมูลนี้ประเมินสภาพคล่องโดยรวม ซึ่งเกี่ยวข้องกับ บอนด์ยีลด์กับค่าเงิน และบรรยากาศ Risk-On และ Risk-Off
- ในเขตยูโรได้รับความสนใจมากกว่า ECB ยังใช้การวิเคราะห์ปริมาณเงินและสินเชื่อเป็นส่วนหนึ่งของการประเมิน ตัวเลขนี้จึงมีน้ำหนักมากกว่า ดู ECB
- ตัวเลขที่ต่างจากที่คาดมาก อาจกระทบราคาได้ในระยะสั้น ดูวิธีคิดเรื่องนี้ที่ ข่าวเกินคาดและตลาด
การตอบสนองข้างต้นเป็นรูปแบบทั่วไป ไม่ได้บอกทิศทางราคาในครั้งถัดไป การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจในช่วงที่มีข่าวทำให้ขาดทุนได้เร็ว อ่านเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
หาข้อมูลและวันเผยแพร่จากที่ไหน
- วันเผยแพร่ให้ดูจากปฏิทินทางการของธนาคารกลางที่จัดทำข้อมูล เช่น Fed หรือ ECB และใช้ ปฏิทินเศรษฐกิจ ประกอบ
- ตัวเลขควรนำมาจากฐานข้อมูลสถิติของธนาคารกลางโดยตรง และตรวจสอบว่าเป็นตัวเลขปรับฤดูกาลหรือไม่ รวมถึงมีการปรับแก้ย้อนหลังหรือเปล่า
- ข้อมูลของไทยดูได้จากสถิติของธนาคารแห่งประเทศไทย ภาพรวมอยู่ที่ ดอกเบี้ยและเศรษฐกิจไทย
คำถามที่พบบ่อย
"M1" กับ "M2" ควรดูตัวไหน
ขึ้นอยู่กับสิ่งที่ต้องการรู้ เงินความหมายแคบสะท้อนเงินที่พร้อมใช้จ่ายทันที ส่วนเงินความหมายกว้างให้ภาพที่กว้างกว่า นักวิเคราะห์ส่วนใหญ่จึงใช้ระดับกว้างติดตามแนวโน้มเงินและสินเชื่อ
ปริมาณเงินเพิ่มขึ้นแปลว่าเงินเฟ้อจะสูงขึ้นเสมอหรือไม่
ไม่เสมอไป ผลขึ้นอยู่กับความเร็วการหมุนของเงิน ผลผลิต และระยะเวลา ซึ่งยังเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอยู่
อุปทานเงินกับ money supply คือสิ่งเดียวกันไหม
ใช่ ทั้งสองคำหมายถึงปริมาณเงินในระบบเศรษฐกิจ
ตัวเลขปริมาณเงินทำให้ค่าเงินเคลื่อนไหวแรงไหม
โดยทั่วไปน้อยกว่าข่าวดอกเบี้ยหรือข่าวเงินเฟ้อ แต่ตัวเลขที่ต่างจากที่คาดมากอาจทำให้ราคาผันผวนในระยะสั้นได้
ดูวันประกาศตัวเลขได้ที่ไหน
ดูจากปฏิทินเผยแพร่ข้อมูลทางการของธนาคารกลางที่จัดทำสถิตินั้น และตรวจสอบซ้ำกับปฏิทินเศรษฐกิจ
