Free float คืออะไร
Free float (หุ้นฟรีโฟลต) คือหุ้นของบริษัทที่นักลงทุนทั่วไปซื้อขายได้จริงในตลาด ไม่รวมหุ้นที่ผู้ถือหุ้นใหญ่หรือผู้เกี่ยวข้องถือไว้ระยะยาว
ในภาษาไทยมักเรียกว่า สัดส่วนหุ้นรายย่อย หรือ "ผู้ถือหุ้นรายย่อย (free float)" ซึ่งหมายถึงหุ้นที่ไม่ได้อยู่ในมือของกลุ่มผู้มีอำนาจควบคุมบริษัท
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบเป็นทางการและวิธีคำนวณ
ตลาดหลักทรัพย์และผู้จัดทำดัชนีหลายรายใช้หลักคล้ายกัน คือนำหุ้นที่ชำระแล้วทั้งหมดหักด้วยหุ้นที่ถือเชิงกลยุทธ์ เช่น
- หุ้นของผู้ถือหุ้นใหญ่ ครอบครัวผู้ก่อตั้ง และผู้เกี่ยวข้อง
- หุ้นของกรรมการและผู้บริหาร
- หุ้นที่ภาครัฐหรือบริษัทแม่ถือเพื่อควบคุมกิจการ
- หุ้นที่บริษัทในกลุ่มถือไขว้กัน (cross-holding)
- หุ้นซื้อคืน (treasury shares) และหุ้นที่ติดเงื่อนไขห้ามขาย (lock-up)
สูตรทั่วไป:
- จำนวนหุ้น free float = หุ้นที่ชำระแล้วทั้งหมด − หุ้นที่ถือเชิงกลยุทธ์
- สัดส่วน free float = จำนวนหุ้น free float ÷ หุ้นที่ชำระแล้วทั้งหมด
- มูลค่าตลาดแบบ free float = จำนวนหุ้น free float × ราคาหุ้น
ตัวอย่างสมมติ
บริษัทสมมติ "บริษัท ก" มีหุ้นที่ชำระแล้วจำนวนมาก ครอบครัวผู้ก่อตั้งถือหุ้นส่วนใหญ่ กรรมการถือบางส่วน และบริษัทซื้อหุ้นคืนไว้อีกส่วนหนึ่ง
เมื่อหักทั้งสามกลุ่มออก หุ้นที่เหลือคือ free float ของบริษัท ก แม้มูลค่าตลาดรวมจะสูง แต่หุ้นที่หมุนเวียนซื้อขายได้จริงมีน้อยกว่าที่เห็นมาก ผลคือคำสั่งซื้อขายขนาดใหญ่อาจขยับราคาได้ง่าย
หากต้องการลองใส่ตัวเลขเอง ใช้สูตรข้างต้นร่วมกับเครื่องคำนวณและจำลอง
พบคำนี้ที่ไหน
- ข้อมูลบริษัทจดทะเบียน: หน้าข้อมูลหุ้นของตลาดหลักทรัพย์มักแสดงสัดส่วนผู้ถือหุ้นรายย่อย
- รายงานประจำปีและรายชื่อผู้ถือหุ้นใหญ่: ใช้ตรวจว่าใครถือหุ้นเชิงกลยุทธ์
- ดัชนีหุ้น: ผู้จัดทำดัชนีหลายรายถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าตลาดแบบ free float ดูเพิ่มที่ดัชนีหุ้น
- ข่าว: เช่น ข่าวบริษัทที่สัดส่วนหุ้นรายย่อยต่ำกว่าเกณฑ์ของตลาด ข่าวการขายหุ้นเพิ่ม (placement) เพื่อเพิ่ม free float หรือข่าวการปลดล็อกหุ้นหลัง IPO
กรณีที่นิยามต่างกัน
- เกณฑ์ไม่เหมือนกัน: ตลาดหลักทรัพย์และผู้จัดทำดัชนีอาจนับหุ้นบางกลุ่มต่างกัน ตัวเลข free float จากแต่ละแหล่งจึงไม่จำเป็นต้องตรงกัน
- บัญชีผ่านผู้รับฝาก: หุ้นที่ถือผ่านผู้รับฝากทรัพย์สินหรือบัญชีแทน (nominee) อาจทำให้ระบุผู้ถือจริงได้ยาก
- ตราสารแปลงสภาพและใบสำคัญแสดงสิทธิ: เมื่อแปลงเป็นหุ้นสามัญ จำนวนหุ้นและ free float จะเปลี่ยน
- ใบแทนหุ้นในต่างประเทศ: ดูADR และ GDR
- free float ต่ำมาก: ราคาอาจผันผวนแรง สภาพคล่องต่ำ และอาจเกี่ยวข้องกับเกณฑ์การดำรงสถานะ ดูDelisting คืออะไร
เกณฑ์ขั้นต่ำของสัดส่วนหุ้นรายย่อยกำหนดโดยตลาดหลักทรัพย์แต่ละแห่ง ควรตรวจกฎปัจจุบันจากแหล่งทางการของตลาดนั้น
หากเทรดหุ้นหรือดัชนีผ่าน CFD ที่ใช้เลเวอเรจ หุ้นที่มี free float ต่ำอาจทำให้ราคาเคลื่อนไหวเร็วกว่าที่คาด และอาจขาดทุนได้รวดเร็ว ดูการบริหารความเสี่ยง
คำที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
free float หุ้น กับมูลค่าตลาดต่างกันอย่างไร
มูลค่าตลาดคิดจากหุ้นทั้งหมด ส่วนมูลค่าตลาดแบบ free float คิดเฉพาะหุ้นที่ซื้อขายได้จริง
free float สูงแปลว่าหุ้นดีกว่าหรือไม่
ไม่ใช่ ตัวเลขนี้บอกโครงสร้างผู้ถือหุ้นและสภาพคล่อง ไม่ได้บอกคุณภาพของกิจการ
free float เปลี่ยนได้หรือไม่
เปลี่ยนได้ เช่น เมื่อผู้ถือหุ้นใหญ่ขายหุ้น บริษัทเพิ่มทุน ซื้อหุ้นคืน หรือหุ้นพ้นช่วงห้ามขาย
ดูสัดส่วนหุ้นรายย่อยได้จากที่ไหน
ดูจากข้อมูลบริษัทจดทะเบียนบนเว็บไซต์ตลาดหลักทรัพย์ และจากรายงานประจำปีของบริษัท
