นิยามแบบสั้น
Circuit breaker (เซอร์กิตเบรกเกอร์) คือกลไกที่ตลาดซื้อขายใช้ พักการซื้อขายชั่วคราว โดยอัตโนมัติ เมื่อราคาหรือดัชนีเคลื่อนไหวเกินเกณฑ์ที่ตลาดกำหนดไว้ล่วงหน้า
จุดประสงค์คือให้ผู้ร่วมตลาดมีเวลารับข้อมูลและทบทวนคำสั่ง ไม่ใช่เพื่อหยุดราคาไม่ให้ลงหรือขึ้น
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบเป็นทางการ
แต่ละตลาดกำหนดรายละเอียดในกฎของตัวเอง โดยทั่วไปมีองค์ประกอบดังนี้
- ฐานอ้างอิง มักใช้ราคาปิดของวันทำการก่อนหน้า หรือราคาอ้างอิงที่ตลาดกำหนด
- เกณฑ์การเคลื่อนไหว เป็นร้อยละจากฐานอ้างอิง และมักแบ่งเป็นหลายระดับ
- ระยะเวลาพัก ซึ่งต่างกันไปตามระดับ ในระดับสูงสุดบางตลาดหยุดการซื้อขายตลอดวันที่เหลือ
- วิธีเปิดตลาดใหม่ หลายตลาดใช้ช่วงรวบรวมคำสั่ง (call auction) ก่อนกลับมาจับคู่ตามปกติ ดู ช่วงเปิดและปิดตลาด
ตัวเลขเกณฑ์และระยะเวลาพักของจริงต้องดูจากประกาศของตลาดนั้นโดยตรง เพราะตลาดแต่ละแห่งกำหนดไม่เหมือนกันและปรับเปลี่ยนได้
ตัวอย่างสมมติ
สมมติตลาด A กำหนดว่า ถ้าดัชนีลดลงถึง X% จากราคาปิดวันก่อน ให้พักการซื้อขายทั้งตลาดเป็นเวลา T นาที
- เช้าวันหนึ่งมีข่าวลบรุนแรง ดัชนีลดลงเร็วจนแตะ X%
- ระบบหยุดจับคู่คำสั่งทันที หุ้นทุกตัวในตลาด A หยุดซื้อขาย
- ระหว่างช่วง T นาที ผู้ลงทุนเห็นราคาล่าสุดค้างอยู่ แต่คำสั่งไม่ถูกจับคู่
- เมื่อครบเวลา ตลาดเปิดรับคำสั่งผ่านช่วงรวบรวมคำสั่ง แล้วกลับมาซื้อขายตามปกติ
- ราคาแรกหลังเปิดใหม่อาจต่างจากราคาก่อนพักมาก จึงเกิดช่องว่างราคา (gap)
เจอคำนี้ที่ไหน
- ข่าว เช่นพาดหัวว่า "ตลาดหุ้นใช้มาตรการ circuit breaker" หรือ "หุ้นหยุดซื้อขายชั่วคราว"
- ประกาศตลาดหลักทรัพย์ ระบุเวลาที่พักและเวลาที่เปิดใหม่
- เครื่องหมายบนหุ้นรายตัว ในตลาดหุ้นไทยมีเครื่องหมายอย่าง H (หยุดพักชั่วคราว) และ SP (ห้ามซื้อขายเป็นการชั่วคราว) ซึ่งใช้ด้วยเหตุผลต่างจาก circuit breaker ทั้งตลาด
- แพลตฟอร์มเทรด ใน MetaTrader สินทรัพย์ที่ตลาดอ้างอิงหยุดอาจแสดงสถานะว่าปิดตลาด และราคาไม่ขยับ
สำหรับ CFD บน ดัชนีหุ้น เช่น NAS100 เงื่อนไขช่วงที่ตลาดอ้างอิงหยุดซื้อขายขึ้นกับโบรกเกอร์ ถ้าเทรดกับ Exness ควรตรวจเงื่อนไขปัจจุบันในพื้นที่ส่วนตัวหรือเว็บไซต์ทางการ
กรณีพิเศษที่ผู้มีประสบการณ์ควรรู้
- ทั้งตลาด กับ รายตัว circuit breaker ทั้งตลาดต่างจากการหยุดซื้อขายหุ้นรายตัว ซึ่งอาจเกิดจากข่าวที่รอเปิดเผยหรือคำสั่งของหน่วยงานกำกับ
- เพดานราคา ตลาดฟิวเจอร์สหลายแห่งใช้ price limit คือราคาซื้อขายได้แต่ไม่เกินกรอบ ไม่ใช่หยุดทั้งหมด ดู สัญญา Futures
- คำสั่งค้าง บางตลาดเก็บคำสั่งที่ค้างไว้ บางตลาดยกเลิก ต้องดูกฎของตลาดนั้น
- ตลาดที่ไม่มีศูนย์กลาง ตลาดฟอเร็กซ์นอกตลาดและคริปโตส่วนใหญ่ไม่มี circuit breaker กลาง
- ความเสี่ยงหลังเปิดใหม่ คำสั่งหยุดขาดทุน (stop loss) อาจถูกจับคู่ที่ราคาแย่กว่าที่ตั้งไว้มาก การเทรด CFD ที่ใช้เลเวอเรจอาจขาดทุนได้เร็วในช่วงแบบนี้ อ่านเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
คำที่เกี่ยวข้อง
- Flash Crash
- Fat Finger Error
- แบล็คสวอน
- Fat Tails และ Tail Risk
- การเทขายยอมแพ้
- ตลาดปรับฐาน
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Circuit breaker คืออะไรแบบสั้นที่สุด
คือการที่ตลาดพักการซื้อขายชั่วคราวโดยอัตโนมัติ เมื่อราคาหรือดัชนีเคลื่อนไหวเกินเกณฑ์ที่กำหนด
ระหว่างพักการซื้อขาย ส่งคำสั่งได้ไหม
ขึ้นกับกฎของตลาด บางตลาดรับคำสั่งเข้าคิวไว้ บางตลาดไม่รับ แต่คำสั่งจะไม่ถูกจับคู่จนกว่าตลาดเปิดใหม่
หุ้นหยุดซื้อขาย เท่ากับ circuit breaker เสมอไหม
ไม่เสมอไป หุ้นรายตัวอาจหยุดซื้อขายด้วยเหตุผลอื่น เช่น รอการเปิดเผยข้อมูลสำคัญ
Circuit breaker ป้องกันการขาดทุนได้ไหม
ไม่ได้ มันแค่หยุดเวลาไว้ ราคาหลังเปิดใหม่อาจกระโดดห่างจากราคาเดิม และผู้ถือสถานะอาจขาดทุนมากกว่าที่คาด
