Private key คืออะไร
Private key (พรีเวทคีย์) คือรหัสลับที่ใช้ยืนยันว่าใครมีสิทธิ์สั่งโอนคริปโตที่อยู่ในที่อยู่ (address) บนบล็อกเชน ผู้ที่มี private key สามารถสั่งโอนเงินออกจากที่อยู่นั้นได้
คริปโตไม่ได้ถูกเก็บไว้ในกระเป๋า ยอดคงเหลือถูกบันทึกบน บล็อกเชน ส่วน กระเป๋าคริปโต ทำหน้าที่เก็บ private key และใช้คีย์นั้นลงนามธุรกรรม
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามที่เป็นทางการ
ในระบบเข้ารหัสแบบกุญแจคู่ (asymmetric cryptography) private key คือตัวเลขสุ่มขนาดใหญ่มากที่เก็บเป็นความลับ
- Public key คำนวณได้จาก private key ด้วยการคำนวณบนเส้นโค้งวงรี (elliptic curve) การคำนวณนี้ทำได้ทางเดียว คือคำนวณ public key จาก private key ได้ แต่ย้อนกลับไม่ได้ในทางปฏิบัติ
- Address ส่วนใหญ่ได้จากการนำ public key ไปผ่านฟังก์ชันแฮช
- ลายเซ็นดิจิทัล คือผลจากการใช้ private key ลงนามธุรกรรม เครือข่ายใช้ public key ตรวจว่าลายเซ็นถูกต้อง โดยไม่ต้องรู้ private key
ความสัมพันธ์ระหว่าง private key กับ public key จึงสรุปได้ว่า public key กับ address เปิดเผยให้คนอื่นใช้โอนเงินเข้าได้ ส่วน private key ต้องเก็บเป็นความลับ เพราะใช้สั่งโอนเงินออก
ตัวอย่าง (กรณีสมมติ)
สมมติว่าคุณ A มีกระเป๋าแบบดูแลเอง (non-custodial) บนโทรศัพท์
- คุณ A ส่ง address ให้เพื่อนเพื่อรับเหรียญ การเปิดเผย address ไม่มีความเสี่ยง
- เมื่อคุณ A จะโอนเหรียญออก แอปใช้ private key ลงนามธุรกรรม แล้วส่งธุรกรรมเข้าเครือข่าย พร้อมจ่าย ค่าแก๊ส บนเครือข่ายที่มีค่านี้
- ถ้าคุณ A ทำโทรศัพท์หายแต่ยังมี seed phrase (ชุดคำกู้คืน) ก็สร้าง private key เดิมขึ้นมาใหม่ในกระเป๋าอื่นได้
- ถ้าคนอื่นได้ private key ไป เขาโอนเหรียญออกได้ทันที ธุรกรรมบนบล็อกเชนยกเลิกไม่ได้ และไม่มีหน่วยงานกลางที่กู้คืนให้
พบคำนี้ที่ไหน
- แอปกระเป๋าคริปโต อยู่ในเมนูส่งออกคีย์ (export private key) หรือสำรอง seed phrase
- ฮาร์ดแวร์วอลเล็ต อุปกรณ์ที่เก็บ private key ไว้ในชิป และลงนามธุรกรรมโดยไม่ส่งคีย์ออกนอกเครื่อง
- ข่าว เช่น ข่าวแฮกกระดานเทรดหรือโปรเจกต์ DeFi ซึ่งมักเกิดจาก private key รั่วไหล
- กระดานเทรดแบบรับฝาก ผู้ให้บริการถือคีย์แทนลูกค้า ทำหน้าที่คล้ายผู้รับฝากทรัพย์สิน
การเทรด Crypto CFD กับโบรกเกอร์ เช่น Exness เป็นการถือสัญญาซื้อขายส่วนต่างราคา ไม่ได้ถือเหรียญจริง จึงไม่มี private key ให้ผู้เทรดดูแล CFD ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว ความเสี่ยงนี้เป็นคนละเรื่องกับความเสี่ยงด้านคีย์
กรณีพิเศษที่ควรรู้
- HD wallet กระเป๋าสมัยใหม่สร้าง private key หลายชุดจาก seed phrase ชุดเดียว ถ้า seed phrase รั่ว ทุกที่อยู่ในกระเป๋านั้นมีความเสี่ยง
- Multisig การโอนต้องใช้ลายเซ็นจาก private key หลายชุดตามเงื่อนไขที่ตั้งไว้
- MPC คีย์ถูกแบ่งเป็นส่วน ๆ เก็บไว้หลายที่ และไม่มีจุดใดถือคีย์ครบทั้งชุด
- เครือข่ายที่ใช้รูปแบบที่อยู่เดียวกัน private key เดียวกันอาจคุมที่อยู่เดียวกันบนหลายเครือข่าย
- คีย์หาย หากไม่มีสำรอง เหรียญยังอยู่บนบล็อกเชน แต่ไม่มีใครสั่งโอนได้อีก
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- กระเป๋าคริปโต
- บล็อกเชน
- อัลท์คอยน์
- ค่าแก๊ส Gas Fee
- การเงินแบบกระจายศูนย์ DeFi
- สกุลเงินดิจิทัลธนาคารกลาง
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
private key กับ seed phrase ต่างกันอย่างไร
Seed phrase คือชุดคำที่ใช้สร้าง private key ได้หลายชุด ส่วน private key คือคีย์ของที่อยู่ใดที่อยู่หนึ่ง ทั้งสองอย่างต้องเก็บเป็นความลับ
ให้ public key หรือ address กับคนอื่นได้ไหม
ได้ ทั้งสองอย่างใช้รับเงินและตรวจลายเซ็น และไม่สามารถใช้คำนวณย้อนหา private key ได้ในทางปฏิบัติ
ถ้า private key รั่วต้องทำอย่างไร
ผู้ที่ได้คีย์ไปโอนเงินออกได้ทันที โดยทั่วไปผู้ใช้จะย้ายเหรียญไปยังที่อยู่ใหม่ที่ใช้คีย์ใหม่ เพราะธุรกรรมที่เกิดขึ้นแล้วยกเลิกไม่ได้
เก็บคริปโตไว้บนกระดานเทรด ใครถือ private key
ผู้ให้บริการกระดานเทรดเป็นผู้ถือ ผู้ใช้มีสิทธิ์ตามข้อตกลงกับผู้ให้บริการ แต่ไม่ได้ควบคุมคีย์เอง
