นิยามสั้น
CBDC (Central Bank Digital Currency) หรือเงินดิจิทัลธนาคารกลาง คือเงินของธนาคารกลางในรูปดิจิทัล มีสถานะเป็นหนี้สินของธนาคารกลางโดยตรง เหมือนธนบัตร แต่ไม่ใช่กระดาษ
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามที่ละเอียดขึ้น
ในทางเทคนิค CBDC มีลักษณะดังนี้
- ผู้ออก: ธนาคารกลาง ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทเอกชน
- หน่วย: สกุลเงินเดียวกับเงินประจำชาติ เช่น บาท ไม่ใช่หน่วยใหม่ที่มีราคาลอยตัว
- สถานะทางกฎหมาย: เป็นเงินของธนาคารกลาง (เงินเฟียต ในรูปดิจิทัล)
CBDC แบ่งตามผู้ใช้ได้ดังนี้
| ประเภท | ผู้ใช้ | การใช้งานหลัก |
|---|---|---|
| Retail CBDC | ประชาชนและธุรกิจทั่วไป | ชำระเงินในชีวิตประจำวัน |
| Wholesale CBDC | ธนาคารและสถาบันการเงิน | ชำระราคาระหว่างสถาบัน รวมถึงข้ามพรมแดน |
ในด้านการออกแบบ ระบบอาจเป็นแบบ account-based คือบันทึกยอดในบัญชีที่ผูกกับตัวตน หรือแบบ token-based คือถือเป็นหน่วยดิจิทัลใน กระเป๋า ระบบอาจใช้ บล็อกเชน หรือไม่ใช้ก็ได้
ตัวอย่างสมมติ
สมมติว่าคุณ ก มีเงินบาทอยู่ในบัญชีออมทรัพย์ และมี digital baht อยู่ในแอปกระเป๋าเงินที่ธนาคารกลางรับรอง
- เงินในบัญชีออมทรัพย์เป็นหนี้ที่ ธนาคารพาณิชย์ ต้องจ่ายคืนคุณ ก
- digital baht ในกระเป๋าเป็นหนี้ของ ธนาคารกลาง โดยตรง
เมื่อคุณ ก จ่ายค่าสินค้าด้วย digital baht ยอดจะย้ายจากกระเป๋าของคุณ ก ไปยังกระเป๋าของร้านค้า มูลค่าต่อหน่วยยังเท่ากับเงินบาทปกติ ราคาไม่ขึ้นลงแบบคริปโต สิ่งที่เปลี่ยนคือคู่สัญญาที่ถือหนี้ ไม่ใช่มูลค่าของเงิน
กรณีขอบที่มักสับสน
- เงินฝากธนาคาร ไม่ใช่ CBDC เพราะเป็นหนี้ของธนาคารพาณิชย์ (ดู Fractional Reserve Banking)
- e-Money และ e-Wallet ของเอกชน ไม่ใช่ CBDC แม้จะเป็นดิจิทัล
- Stablecoin ไม่ใช่ CBDC เพราะผู้ออกเป็นเอกชน และความมั่นคงขึ้นกับทรัพย์สินหนุนหลังของผู้ออกรายนั้น
- คริปโตอย่าง Bitcoin หรือ อัลท์คอยน์ ไม่ใช่ CBDC เพราะไม่มีธนาคารกลางเป็นผู้ออก และราคาลอยตัว
- เงินสำรองที่ธนาคารพาณิชย์ฝากไว้ที่ธนาคารกลาง เป็นเงินธนาคารกลางในรูปดิจิทัลอยู่แล้ว เมื่อพูดถึง CBDC จึงมักหมายถึงรูปแบบใหม่ที่ขยายการใช้ออกไป
ประเด็นที่ผู้ออกแบบระบบถกเถียงกันมีหลายเรื่อง เช่น ความเป็นส่วนตัว การจำกัดยอดถือต่อคน การจ่ายดอกเบี้ย และความเสี่ยงที่คนจะย้ายเงินฝากออกจากธนาคารพาณิชย์เร็วเกินไปในช่วงวิกฤต (ดู ผู้ฝากแห่ถอนเงิน)
คำนี้ปรากฏที่ไหน
- ข่าวและรายงานธนาคารกลาง: มักพูดถึงโครงการศึกษาหรือทดลอง CBDC และการชำระเงินข้ามพรมแดน
- digital baht: เป็นคำที่ใช้เรียก CBDC ในสกุลบาท สถานะโครงการล่าสุดควรตรวจสอบจากเว็บไซต์ทางการของธนาคารแห่งประเทศไทย
- การวิเคราะห์มหภาค: นักวิเคราะห์อาจพูดถึง CBDC ในประเด็นระบบการชำระเงินและการแข่งขันระหว่างสกุลเงิน (ดู การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน และ Dollarization)
- แพลตฟอร์มเทรด: CBDC ไม่ใช่สินทรัพย์เก็งกำไรและไม่มีสัญลักษณ์ให้ซื้อขายใน MetaTrader สิ่งที่ซื้อขายได้บนแพลตฟอร์มคือคริปโตหรือ Crypto CFD ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน การเทรด CFD ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว
คำที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
CBDC คืออะไรแบบสั้นที่สุด
คือเงินของธนาคารกลางในรูปดิจิทัล เป็นหนี้สินของธนาคารกลางโดยตรง
เงินดิจิทัลธนาคารกลางต่างจากเงินในแอปธนาคารอย่างไร
เงินในแอปธนาคารเป็นหนี้ของธนาคารพาณิชย์ ส่วน CBDC เป็นหนี้ของธนาคารกลาง
CBDC เป็นคริปโตหรือไม่
ไม่ใช่ CBDC ออกโดยธนาคารกลาง และมีมูลค่าเท่ากับเงินประจำชาติ ส่วนคริปโตไม่มีผู้ออกเป็นรัฐและราคาลอยตัว
digital baht ใช้ได้แล้วหรือยัง
ควรตรวจสอบสถานะล่าสุดจากเว็บไซต์ทางการของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซื้อขาย CBDC เพื่อเก็งกำไรได้ไหม
ไม่ได้ในความหมายปกติ เพราะมูลค่าผูกกับเงินประจำชาติและไม่ได้มีไว้เป็นสินทรัพย์เก็งกำไร
