Put option ความหมาย
Put option (พุทออปชั่น) คือสัญญาที่ให้ผู้ซื้อมี สิทธิขาย สินทรัพย์อ้างอิงที่ราคาที่ตกลงไว้ (ราคาใช้สิทธิ หรือ strike price) ภายในหรือ ณ วันหมดอายุ โดยไม่มีภาระผูกพันว่าต้องขาย
ผู้ซื้อจ่ายค่าพรีเมียม (premium) ให้ผู้ขายเพื่อได้สิทธินี้ ฝั่งผู้ขาย (writer) มีหน้าที่ต้องรับซื้อสินทรัพย์ที่ราคาใช้สิทธิ หากผู้ซื้อใช้สิทธิ Put option เป็นอนุพันธ์ประเภทหนึ่ง และเป็นคู่ตรงข้ามกับคอลออปชันซึ่งเป็นสิทธิซื้อ
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบเป็นทางการ
ให้ K คือราคาใช้สิทธิ S คือราคาสินทรัพย์อ้างอิงตอนหมดอายุ และ P คือพรีเมียมต่อหน่วย
- มูลค่าตอนหมดอายุ (payoff) ของผู้ถือ put: เท่ากับ K − S เมื่อ S ต่ำกว่า K และไม่มีมูลค่าเมื่อ S สูงกว่าหรือเท่ากับ K
- กำไรหรือขาดทุนสุทธิของผู้ซื้อ: payoff − P
- จุดคุ้มทุนของผู้ซื้อ: S = K − P
- ผลของผู้ขาย put เป็นภาพสะท้อนกลับของผู้ซื้อ
ผลต่อสัญญาจริงต้องคูณด้วยขนาดสัญญา
ตัวอย่างแบบสมมติ
สมมติว่ามีหุ้นตัวหนึ่ง ผู้ซื้อ put เลือกราคาใช้สิทธิ K และจ่ายพรีเมียม P ต่อหุ้น ตอนหมดอายุมีได้ดังนี้
| สถานการณ์ตอนหมดอายุ | ผู้ซื้อ put | ผู้ขาย put |
|---|---|---|
| S สูงกว่าหรือเท่ากับ K | ไม่ใช้สิทธิ เสียพรีเมียม P | ได้พรีเมียม P |
| S อยู่ระหว่าง K − P และ K | ใช้สิทธิ ได้คืนบางส่วน แต่ยังขาดทุนสุทธิ | ยังมีกำไรสุทธิบางส่วน |
| S ต่ำกว่า K − P | กำไรสุทธิ K − S − P | ขาดทุนสุทธิ K − S − P |
ขาดทุนสูงสุดของผู้ซื้อคือพรีเมียม P ส่วนผู้ขายขาดทุนได้มากถึง K − P ต่อหน่วย หากราคาสินทรัพย์ลดลงจนแทบไม่มีมูลค่า หากต้องการใส่ตัวเลขจริง ใช้หน้าเครื่องคำนวณและจำลอง
พบคำนี้ที่ไหน
- ตารางออปชัน (option chain): แยกคอลัมน์ Calls และ Puts ตามราคาใช้สิทธิ และแสดงราคา bid/ask, open interest และ implied volatility
- รายงานโบรกเกอร์และ statement: มักย่อเป็น "P" ต่อท้ายรหัส เช่น ชื่อสินทรัพย์ วันหมดอายุ ราคาใช้สิทธิ แล้วตามด้วย P
- ข่าวตลาด: เช่น "put/call ratio สูงขึ้น" ซึ่งหมายถึงมีการซื้อขาย put มากขึ้นเมื่อเทียบกับ call ข่าวใช้ตัวนี้เป็นภาพสะท้อนความต้องการป้องกันความเสี่ยงขาลง
กรณีเฉพาะที่ควรรู้
- American vs European: แบบ American ใช้สิทธิได้ทุกเมื่อก่อนหมดอายุ แบบ European ใช้สิทธิได้เฉพาะตอนหมดอายุ ใน put แบบ American ที่อยู่ลึกในเงิน การใช้สิทธิก่อนกำหนดอาจมีเหตุผลทางดอกเบี้ย
- การชำระราคา: บางสัญญาส่งมอบสินทรัพย์จริง บางสัญญาชำระเป็นเงินสด ดูชำระเงินสด vs ส่งมอบจริง
- ITM / ATM / OTM: put อยู่ในเงิน (ITM) เมื่อ S ต่ำกว่า K อยู่ที่เงิน (ATM) เมื่อใกล้เคียงกัน และอยู่นอกเงิน (OTM) เมื่อ S สูงกว่า K
- Delta ติดลบ: มูลค่า put ลดลงเมื่อราคาอ้างอิงขึ้น ดูDelta ออปชัน
- Protective put vs naked put: การถือ put คู่กับสินทรัพย์จะจำกัดขาดทุนขาลง ส่วนการขาย put โดยไม่มีเงินสดหรือหลักประกันรองรับจะทำให้มี exposure สูง
ออปชันและอนุพันธ์ที่ใช้เลเวอเรจขาดทุนได้เร็ว โดยเฉพาะฝั่งผู้ขาย อ่านเพิ่มที่การบริหารความเสี่ยง
คำที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
Put option คืออะไรแบบสั้นที่สุด
คือสิทธิขายสินทรัพย์ที่ราคาใช้สิทธิภายในวันหมดอายุ โดยผู้ซื้อจ่ายพรีเมียมเพื่อได้สิทธินี้
ผู้ซื้อ put ขาดทุนได้มากแค่ไหน
ขาดทุนสูงสุดเท่ากับพรีเมียมที่จ่าย คูณด้วยขนาดสัญญา
ผู้ขาย put เสี่ยงอะไร
ต้องรับซื้อที่ราคาใช้สิทธิแม้ราคาตลาดจะต่ำกว่ามาก จึงขาดทุนได้มากกว่าพรีเมียมที่ได้รับหลายเท่า
Put ต่างจากการขายชอร์ตอย่างไร
การขายชอร์ตขาดทุนได้ไม่จำกัดเมื่อราคาขึ้น ส่วนผู้ซื้อ put มีความเสี่ยงจำกัดอยู่ที่พรีเมียม แต่ต้องแลกกับการเสียพรีเมียมและเงื่อนไขเรื่องเวลา
