Survivorship bias คืออะไร
Survivorship bias (อคติผู้รอดชีวิต) คือการสรุปผลจากเฉพาะสิ่งที่ "รอด" มาถึงปัจจุบัน โดยไม่นับสิ่งที่ล้มหายไประหว่างทาง ผลที่ได้จึงดูดีกว่าความจริง
ในการลงทุน สิ่งที่หายไปมักเป็นกองทุนที่ปิดตัว หุ้นที่ถูกถอดออกจากตลาด (Delisting) เหรียญคริปโตที่เลิกซื้อขาย หรือเทรดเดอร์ที่เลิกเทรดไปแล้ว
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามที่แม่นยำ
ในทางสถิติ survivorship bias เป็นอคติจากการเลือกตัวอย่าง (selection bias) ชนิดหนึ่ง เกิดเมื่อกลุ่มตัวอย่างถูกคัดตามเงื่อนไขว่า "ยังอยู่ ณ ปลายช่วงเวลาที่วัด" ผลที่ตามมามักเป็นแบบนี้
- ค่าเฉลี่ยผลตอบแทน เช่น ผลตอบแทนต่อปี หรือ CAGR ถูกประเมินสูงเกินจริง
- ความผันผวนและความเสี่ยงด้านขาลงถูกประเมินต่ำเกินจริง เพราะกรณีที่แย่ที่สุดถูกตัดออกไปแล้ว
- ค่าอัลฟ่า ของผู้จัดการกองทุนดูดีกว่าที่ควรเป็น
ตัวอย่างสมมติ
สมมติว่าเมื่อหลายปีก่อนมีกองทุนกลยุทธ์เดียวกันเปิดขึ้นจำนวนมาก ต่อมากองทุนที่ขาดทุนหนักถูกปิดหรือถูกควบรวม จนวันนี้เหลือเพียงบางส่วน
ถ้าคุณดึงข้อมูลจากฐานข้อมูลที่แสดงเฉพาะกองทุนที่ยังเปิดอยู่ แล้วคำนวณผลตอบแทนเฉลี่ย ค่าที่ได้จะเป็นค่าเฉลี่ยของ "ผู้ชนะ" เท่านั้น กองทุนที่ขาดทุนจนปิดตัวไม่ได้ถูกนับรวม ภาพที่ได้จึงสวยกว่าผลจริงที่ผู้ลงทุนทั้งกลุ่มได้รับ
Backtest bias: อคตินี้ในการทดสอบกลยุทธ์
อคตินี้พบบ่อยใน backtest (การทดสอบกลยุทธ์ด้วยข้อมูลย้อนหลัง)
- ใช้รายชื่อหุ้นในดัชนีปัจจุบันไปทดสอบย้อนหลัง หุ้นที่อยู่ในดัชนีวันนี้คือหุ้นที่รอดและเติบโตมาแล้ว ส่วนหุ้นที่ถูกถอดออกระหว่างทางไม่อยู่ในข้อมูล
- รายการสัญลักษณ์บนแพลตฟอร์ม แพลตฟอร์มมักแสดงเฉพาะสินทรัพย์ที่ยังซื้อขายอยู่ ข้อมูลของสินทรัพย์ที่ถูกถอดออกไปแล้วมักหาไม่ได้
- Backfill bias เมื่อกองทุนเข้าร่วมฐานข้อมูลหลังจากมีผลงานดีแล้ว และนำประวัติย้อนหลังที่ดีนั้นมาใส่ด้วย
- Look-ahead bias คือการใช้ข้อมูลที่ ณ เวลานั้นยังไม่มีใครรู้ มักเกิดคู่กับ survivorship bias
กลยุทธ์ที่ Equity Curve ใน backtest ดูราบรื่น อาจให้ผลต่างออกไปมากเมื่อใช้กับข้อมูลที่รวมสินทรัพย์ที่ล้มหายไปด้วย
จุดที่พบในรายงานและข่าว
- รายงานผลการดำเนินงานกองทุนที่เทียบเฉพาะกองทุนที่ยังเปิดอยู่
- ตารางอันดับเทรดเดอร์หรือ copy trading ที่แสดงเฉพาะบัญชีที่ยังทำผลงานได้ดี
- ข่าวหรือโพสต์ "คนที่รวยจากการเทรด" ซึ่งไม่ได้เล่าถึงคนจำนวนมากที่ขาดทุนแล้วเลิกไป
- สถิติคริปโตที่นับเฉพาะ อัลท์คอยน์ ที่ยังซื้อขายอยู่
การเห็นแต่ผู้ชนะทำให้ประเมินความเสี่ยงต่ำเกินไป การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจสามารถทำให้ขาดทุนได้อย่างรวดเร็ว ดูเพิ่มเติมที่ การบริหารความเสี่ยง และ จิตวิทยาการเทรด
คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- Delisting คืออะไร
- Fat Tails และ Tail Risk
- แบล็คสวอน
- Equity Curve
- กองทุนเปิดและกองทุนปิด
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
survivorship bias กับ อคติผู้รอดชีวิต ต่างกันไหม
ไม่ต่างกัน "อคติผู้รอดชีวิต" คือคำแปลภาษาไทยของ survivorship bias
survivorship bias ในการลงทุนทำให้เกิดอะไร
ทำให้ผลตอบแทนเฉลี่ยดูสูงเกินจริง และทำให้ความเสี่ยงดูต่ำกว่าความจริง เพราะกรณีที่ล้มเหลวไม่ถูกนับรวม
ลดอคตินี้ใน backtest ได้อย่างไร
ใช้ข้อมูลที่รวมสินทรัพย์ที่ถูกถอดออกไปแล้ว (survivorship-free data) และใช้รายชื่อสินทรัพย์ตามที่เป็นจริง ณ แต่ละช่วงเวลา แทนรายชื่อปัจจุบัน
backtest bias มีแค่ survivorship bias หรือเปล่า
ไม่ใช่ ยังมี look-ahead bias, backfill bias และการปรับพารามิเตอร์ให้เข้ากับข้อมูลในอดีตมากเกินไป (overfitting) ด้วย
