นิยามสั้น
กองทุนเปิด (open-end fund) คือกองทุนที่ออกหน่วยลงทุนใหม่เมื่อมีคนซื้อ และรับซื้อคืนหน่วยเมื่อมีคนขาย ส่วน กองทุนปิด (closed-end fund) คือกองทุนที่มีจำนวนหน่วยคงที่หลังเสนอขายครั้งแรก ผู้ลงทุนจึงซื้อขายหน่วยกันเองในตลาด
คำที่ต้องรู้ก่อน:
- NAV (Net Asset Value) คือมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุนหลังหักหนี้สิน หารด้วยจำนวนหน่วย ได้เป็น NAV ต่อหน่วย
- ส่วนลด/ส่วนเกินจาก NAV (discount/premium) คือส่วนต่างระหว่างราคาตลาดของหน่วยกับ NAV ต่อหน่วย
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
กองทุนรวมต่างกันอย่างไร
| ประเด็น | กองทุนเปิด | กองทุนปิด |
|---|---|---|
| จำนวนหน่วย | เพิ่มหรือลดตามการซื้อและขายคืน | คงที่หลังเสนอขายครั้งแรก |
| ซื้อขายกับใคร | บริษัทจัดการกองทุนหรือผู้สนับสนุนการขาย | ผู้ลงทุนรายอื่นในตลาด (ถ้าจดทะเบียน) |
| ราคาที่ได้ | NAV ต่อหน่วยตามรอบคำนวณ บวก/ลบค่าธรรมเนียม | ราคาตลาด ซึ่งอาจต่ำหรือสูงกว่า NAV |
| สภาพคล่อง | ขึ้นกับเงื่อนไขการขายคืนของกองทุน | ขึ้นกับปริมาณซื้อขายในตลาด |
| แรงกดดันต่อผู้จัดการกองทุน | อาจต้องขายสินทรัพย์เมื่อมีการขายคืนจำนวนมาก | ไม่ต้องขายสินทรัพย์เพื่อจ่ายคืนผู้ถือหน่วย |
ตัวอย่างสมมติ
สมมติกองทุนปิด B มี NAV ต่อหน่วยเท่ากับ N บาท แต่ราคาตลาดของหน่วยเท่ากับ P บาท และ P ต่ำกว่า N
- ส่วนลดจาก NAV = (N − P) ÷ N แล้วแสดงเป็นเปอร์เซ็นต์
- ถ้า P สูงกว่า N สูตรเดียวกันจะให้ค่าติดลบ ซึ่งหมายถึงกองทุนซื้อขายที่ส่วนเกิน (premium)
เปรียบเทียบกับกองทุนเปิด A ที่ถือสินทรัพย์ชุดเดียวกัน ผู้ขายคืนหน่วยของ A จะได้ NAV ต่อหน่วยของรอบนั้น หักค่าธรรมเนียมการขายคืน (ถ้ามี) ส่วนผู้ขายหน่วยของ B ได้เพียงราคา P ที่มีคนในตลาดยอมจ่าย
ราคาหน่วยของกองทุนทั้งแบบเปิดและแบบปิดลดลงได้ และผู้ลงทุนอาจได้เงินคืนน้อยกว่าที่ลงไป
พบคำนี้ที่ไหน
- หนังสือชี้ชวนและ fact sheet ในหัวข้อประเภทโครงการ จะระบุว่าเป็นกองทุนเปิดหรือกองทุนปิด และระบุเงื่อนไขการขายคืน
- ข้อมูลตลาดบนแพลตฟอร์มซื้อขายหลักทรัพย์ กองทุนปิดที่จดทะเบียนจะมีราคาเสนอซื้อและเสนอขายเหมือนหุ้น ส่วนกองทุนเปิดมักแสดงเพียง NAV ตามรอบคำนวณ
- ข่าวการเงิน มักใช้คำว่า "ซื้อขายต่ำกว่า NAV" กับกองทุนปิด และ "แรงขายคืน" หรือ "ระงับการขายคืน" กับกองทุนเปิด
นิยามเชิงเทคนิคและกรณีพิเศษ
- ETF เป็นกองทุนเปิดตามโครงสร้าง แต่ซื้อขายในตลาดแบบกองทุนปิด หน่วยถูกสร้างหรือไถ่ถอนผ่านผู้ร่วมค้าที่ได้รับอนุญาต จึงทำให้ราคาตลาดมักอยู่ใกล้ NAV ดู Exchange-traded product
- กองทุนปิดบางกองมีอายุโครงการกำหนดไว้ เมื่อครบอายุจะชำระบัญชีและคืนเงินตาม NAV ส่วนลดจึงมักแคบลงเมื่อใกล้ครบอายุ
- กองทุนปิดอาจเปลี่ยนจำนวนหน่วยได้ ผ่านการเพิ่มทุน การเสนอซื้อคืน หรือการแปลงเป็นกองทุนเปิด ตามที่ผู้ถือหน่วยอนุมัติ
- กองทุนเปิดอาจจำกัดการซื้อขาย เช่น ปิดรับซื้อหน่วยใหม่ (soft close) ขายคืนได้เฉพาะบางช่วง (interval fund) หรือระงับการขายคืนในภาวะผิดปกติ ตามที่ระบุในโครงการ
- การใช้เงินกู้ (leverage) พบในกองทุนปิดบางประเภท ทำให้ NAV เคลื่อนไหวแรงขึ้นทั้งขาขึ้นและขาลง
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- ETN ตราสารหนี้ตามดัชนี
- มูลค่าตามบัญชี
- มูลค่าที่ตราไว้
- กลุ่มสินทรัพย์
- ผู้รับฝากทรัพย์สิน
- Free Float
- Delisting คืออะไร
- ออม ลงทุน สินเชื่อ
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
กองทุนเปิดกับกองทุนปิด แบบไหนปลอดภัยกว่า
โครงสร้างไม่ได้กำหนดความปลอดภัย ความเสี่ยงขึ้นกับสินทรัพย์ที่กองทุนถือ การใช้เงินกู้ และสภาพคล่อง ทั้งกองทุนเปิดและกองทุนปิดขาดทุนได้
ทำไมกองทุนปิดจึงซื้อขายต่ำกว่า NAV
ราคามาจากอุปสงค์และอุปทานในตลาด ไม่ได้มาจากการไถ่ถอนกับกองทุน ปัจจัยที่มักถูกอ้างถึง ได้แก่ ค่าธรรมเนียม สภาพคล่องต่ำ และความไม่มั่นใจในสินทรัพย์ของกองทุน
ETF เป็นกองทุนเปิดหรือกองทุนปิด
ตามโครงสร้างเป็นกองทุนเปิด เพราะจำนวนหน่วยเปลี่ยนได้ผ่านกลไกสร้างและไถ่ถอนหน่วย แต่ผู้ลงทุนทั่วไปซื้อขายหน่วยในตลาดเหมือนหุ้น
ดูได้จากที่ไหนว่ากองทุนเป็นแบบใด
ดูหัวข้อประเภทโครงการในหนังสือชี้ชวนหรือ fact sheet ของกองทุน
