Anchoring Bias คืออะไร
Anchoring bias หรืออคติการยึดราคา คือแนวโน้มที่คนเราใช้ตัวเลขแรกที่เห็นเป็น "หลักยึด" แล้วประเมินทุกอย่างหลังจากนั้นโดยเทียบกับตัวเลขนั้น แม้ตัวเลขนั้นจะไม่เกี่ยวกับการตัดสินใจตรงหน้าเลยก็ตาม
Amos Tversky และ Daniel Kahneman อธิบายปรากฏการณ์นี้ไว้ในงานวิจัยเรื่องการตัดสินใจภายใต้ความไม่แน่นอน ผลการทดลองของพวกเขาชี้ว่า แม้ตัวเลขที่สุ่มขึ้นมาแบบไม่มีความหมายก็ยังดึงการประมาณค่าของผู้เข้าร่วมให้เข้าใกล้ตัวเลขนั้นได้ งานด้านการเงินเชิงพฤติกรรมในภายหลังพบรูปแบบคล้ายกันในพฤติกรรมของนักลงทุน
นี่คือหนึ่งใน bias เทรดที่พบบ่อย และมักเกิดร่วมกับอคติอื่น ดูภาพรวมได้ที่ จิตวิทยาการเทรด
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
หลักยึดที่พบบ่อยในการเทรด
ยึดติดราคาเข้า
ราคาเข้าคือราคาที่คุณเปิดสถานะ ตลาดไม่ได้รับรู้ราคานี้ แต่เทรดเดอร์จำนวนมากใช้มันเป็นเส้นแบ่งว่า "ถูก" หรือ "ผิด" ผลที่ตามมาคือ
- ถือสถานะที่ขาดทุนไว้ "จนกว่าจะกลับมาเท่าทุน" ทั้งที่เหตุผลในการเข้าเทรดหายไปแล้ว
- ปิดสถานะที่กำไรเร็วเกินไป เพราะกลัวราคาย้อนกลับไปต่ำกว่าราคาเข้า
- เลื่อนจุดตัดขาดทุน (stop-loss คือคำสั่งปิดสถานะอัตโนมัติเมื่อราคาไปถึงระดับที่กำหนด) ออกไป เพื่อเลี่ยงการยอมรับว่าขาดทุน
พฤติกรรมนี้เชื่อมโยงกับ Loss Aversion และ Sunk Cost Fallacy
ยึดจุดสูงสุดหรือต่ำสุดเดิม
ราคาที่เคยขึ้นไปถึงมักถูกมองว่าเป็น "ราคาที่ควรเป็น" เช่น คิดว่าสินทรัพย์ที่ร่วงลงมา "ถูกแล้ว" เพียงเพราะเคยอยู่สูงกว่านี้ จุดสูงสุดเดิมบอกได้แค่ว่าตลาดเคยยอมจ่ายเท่าไร ไม่ได้บอกว่าจะกลับไปที่นั่นอีก
ยึดตัวเลขจากคนอื่น
เป้าราคาจากโพสต์ในโซเชียลหรือบทวิเคราะห์ที่อ่านเป็นอย่างแรก ก็กลายเป็นหลักยึดได้เช่นกัน อ่านเพิ่มที่ กระแสโซเชียลและอินฟลูเอนเซอร์
ทำไมเรื่องนี้สำคัญกับความเสี่ยง
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็วและมากกว่าเงินที่ตั้งใจเสี่ยงไว้ การถือสถานะขาดทุนไว้เพียงเพื่อรอให้ราคากลับมาที่ราคาเข้า อาจทำให้มาร์จิ้นไม่พอจนระบบปิดสถานะให้ (stop-out) ความหมายของคำเหล่านี้ดูได้ที่ ศัพท์เทรดและการเงิน และหลักการจำกัดความเสียหายอยู่ที่ การบริหารความเสี่ยง
วิธีมองใหม่ (Reframing)
การมองใหม่คือการเปลี่ยนคำถามให้ตัดหลักยึดออกไป
- แทนที่จะถามว่า "ตอนนี้ขาดทุนเท่าไร" ให้ถามว่า "ถ้าวันนี้ยังไม่มีสถานะนี้ จะเปิดที่ราคานี้ไหม"
- แทนที่จะถามว่า "ราคาเคยอยู่ตรงไหน" ให้ถามว่า "ข้อมูลตอนนี้บอกอะไร"
- แทนที่จะคิดว่า "ปิดแล้วเท่ากับยอมแพ้" ให้คิดว่า "ปิดเพราะเหตุผลที่เข้าเทรดไม่เป็นจริงแล้ว"
ถ้าคำตอบของคำถามแรกคือ "ไม่" แสดงว่าสิ่งเดียวที่ทำให้คุณยังถือสถานะอยู่อาจเป็นราคาเข้า ไม่ใช่การวิเคราะห์
แบบฝึกหัดที่ใช้ได้จริง
- ซ่อนราคาเข้า: ก่อนตัดสินใจกับสถานะที่เปิดอยู่ ให้ทบทวนกราฟโดยไม่ดูราคาเข้าและผลกำไรขาดทุน แล้วจดว่าคุณเห็นอะไร
- เขียนเงื่อนไขออกก่อนเข้า: กำหนดจุดตัดขาดทุนและเหตุผลที่จะปิดสถานะไว้ในแผนก่อนกดเปิด และห้ามเลื่อนออกโดยไม่มีข้อมูลใหม่ ดู วินัยการเทรด
- บันทึกหลักยึดในเทรดไดอารี: หลังปิดแต่ละเทรด ให้จดว่ามีตัวเลขไหนในหัวตอนตัดสินใจ และตัวเลขนั้นมาจากไหน
- หาข้อมูลแย้ง: ทุกครั้งที่รู้สึกว่าราคา "ต้อง" กลับไปที่จุดใด ให้เขียนเหตุผลที่ราคาอาจไม่กลับไป เพื่อลด Confirmation Bias ที่มักมาคู่กัน
- ฝึกในบัญชีทดลอง: ลองทำแบบฝึกหัดเหล่านี้ในบัญชีทดลองก่อน เพื่อสังเกตพฤติกรรมของตัวเองโดยไม่ใช้เงินจริง
แบบฝึกหัดเหล่านี้ช่วยให้กระบวนการตัดสินใจชัดเจนขึ้น แต่ไม่ได้รับประกันผลกำไร การประเมินตัวเองควรดูที่คุณภาพของกระบวนการ ไม่ใช่ผลของเทรดเดียว อ่านเพิ่มที่ กระบวนการ vs ผลลัพธ์
คำถามที่พบบ่อย
Anchoring bias ต่างจาก Loss Aversion อย่างไร
Anchoring คือการยึดตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งเป็นจุดอ้างอิง ส่วน Loss Aversion คือการรู้สึกเจ็บจากการขาดทุนมากกว่าดีใจจากกำไรขนาดเท่ากัน ทั้งคู่มักเกิดพร้อมกันเมื่อเทรดเดอร์ไม่ยอมปิดสถานะที่ต่ำกว่าราคาเข้า
ราคาเข้าไม่มีประโยชน์เลยหรือ
ราคาเข้ามีประโยชน์สำหรับคำนวณขนาดความเสี่ยงและบันทึกผล แต่ไม่ควรใช้เป็นเหตุผลว่าตลาดจะไปทางไหน
แนวรับแนวต้านเป็นการยึดราคาหรือไม่
ระดับราคาในอดีตเป็นเครื่องมือหนึ่งของ การวิเคราะห์ทางเทคนิค ความต่างอยู่ที่ว่าคุณใช้มันตามแผนที่กำหนดไว้ก่อน หรือใช้เพื่อหาเหตุผลถือสถานะที่ไม่อยากปิด
ถ้ารู้ตัวว่ามีอคตินี้แล้วจะหายไหม
การรู้ตัวช่วยได้บ้าง แต่งานวิจัยชี้ว่าอคตินี้ยังเกิดขึ้นแม้คนจะรู้จักมันแล้ว กฎที่เขียนไว้ล่วงหน้าและการบันทึกสม่ำเสมอจึงช่วยได้มากกว่าการตั้งใจเพียงอย่างเดียว
