Sunk cost fallacy คืออะไร
ต้นทุนจม (sunk cost) คือเงิน เวลา หรือความพยายามที่ใช้ไปแล้วและเอากลับคืนไม่ได้ ไม่ว่าเราจะตัดสินใจอย่างไรต่อจากนี้
Sunk cost fallacy คือความผิดพลาดทางความคิดที่เราให้ต้นทุนจมมีผลต่อการตัดสินใจครั้งต่อไป เช่น "ลงไปเยอะแล้ว ถ้าหยุดตอนนี้ก็เสียเปล่า" ทั้งที่ผลขาดทุนที่เกิดขึ้นแล้วไม่ได้เปลี่ยนโอกาสข้างหน้าเลย
งานของ Arkes และ Blumer ในสาขาจิตวิทยาการตัดสินใจพบว่า คนที่จ่ายเงินไปแล้วมักทำต่อในสิ่งที่ไม่คุ้มค่า เพียงเพราะไม่อยากรู้สึกว่าเงินนั้นสูญเปล่า
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ต้นทุนจมในการเทรดเป็นอย่างไร
ในการเทรด กับดักนี้มักออกมาเป็นพฤติกรรม ไม่ยอมตัดขาดทุน หรือ ถือไม้ขาดทุน ต่อไปเรื่อย ๆ ตัวอย่างความคิดที่พบบ่อย:
- "ขาดทุนมาขนาดนี้แล้ว รอให้กลับมาเท่าทุนก่อนค่อยปิด"
- "วิเคราะห์มาทั้งวัน จะทิ้งไอเดียนี้ไม่ได้"
- เลื่อน stop loss (คำสั่งปิดสถานะอัตโนมัติเมื่อราคาถึงระดับที่กำหนด) ออกไปไกลขึ้นเมื่อราคาเข้าใกล้
- เปิดไม้เพิ่มในทิศเดิมเพื่อ "เฉลี่ยต้นทุน" โดยไม่มีแผนรองรับมาก่อน
นักวิจัยด้านการเงินเชิงพฤติกรรม Shefrin และ Statman เรียกแนวโน้มที่จะขายสิ่งที่กำไรเร็วเกินไปแต่ถือสิ่งที่ขาดทุนนานเกินไปว่า disposition effect ปรากฏการณ์นี้อธิบายได้ด้วย prospect theory ของ Kahneman และ Tversky ที่พบว่าความเจ็บปวดจากการขาดทุนรู้สึกแรงกว่าความพอใจจากกำไรที่ขนาดเท่ากัน อ่านเพิ่มได้ที่ Loss Aversion
ทำไมกับดักนี้อันตรายเมื่อใช้เลเวอเรจ
ตลาดไม่รู้ว่าเราเข้าซื้อที่ราคาไหน ราคาเข้าของเราจึงไม่ใช่เหตุผลที่ราคาจะกลับมา การยึดราคาเข้าเป็นจุดอ้างอิงยังเกี่ยวกับ Anchoring Bias
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว การถือไม้ขาดทุนต่อโดยไม่มีแผนอาจทำให้มาร์จิ้น (เงินประกันที่ใช้เปิดสถานะ) ไม่พอ และระบบอาจปิดสถานะให้เองเมื่อถึงระดับ stop-out ผลขาดทุนจริงจึงอาจใหญ่กว่าที่ตั้งใจไว้มาก ดูหลักการคุมขนาดความเสี่ยงที่ การบริหารความเสี่ยง
ตัดสินใจจากสถานการณ์ตอนนี้
คำถามที่ควรใช้ไม่ใช่ "ฉันเสียไปเท่าไร" แต่เป็น "ถ้าวันนี้ฉันไม่มีสถานะนี้อยู่ ฉันจะเปิดสถานะนี้ที่ราคาปัจจุบันหรือไม่"
ถ้าคำตอบคือไม่ แปลว่าเรากำลังถือเพราะอดีต ไม่ใช่เพราะเหตุผลของการเทรดที่ยังใช้ได้
แบบฝึกหัดที่ทำได้จริง
แบบฝึกหัดเหล่านี้ช่วยให้เห็นพฤติกรรมของตัวเองชัดขึ้น แต่ไม่ได้รับประกันว่าผลการเทรดจะดีขึ้นหรือจะมีกำไร
เขียนเงื่อนไขออกก่อนเข้าเทรด
ก่อนเปิดสถานะ ให้เขียนจุด stop loss และเหตุผลที่จะทำให้ไอเดียนี้ "ผิด" เมื่อราคาถึงจุดนั้น ให้ทำตามที่เขียนไว้ ไม่ต้องตัดสินใจใหม่ระหว่างที่อารมณ์ขึ้น
ซ่อนราคาเข้า
ลองดูกราฟโดยไม่มองราคาเข้าและผลกำไรขาดทุนของตัวเอง แล้วถามว่าเห็นเหตุผลที่จะเปิดสถานะทิศนี้หรือไม่ ถ้าไม่เห็น ให้พิจารณาปิด
บันทึกเหตุผลตอนปิด
ในบันทึกการเทรด ให้เขียนว่าปิดหรือถือต่อเพราะอะไร เมื่อเวลาผ่านไป ให้นับว่ามีกี่ครั้งที่เหตุผลคือ "รอคืนทุน" เพื่อดูว่ากับดักนี้เกิดบ่อยแค่ไหน แนวคิดนี้เชื่อมกับ กระบวนการ vs ผลลัพธ์
ห้ามเพิ่มไม้นอกแผน
ตั้งกฎว่าจะไม่เพิ่มสถานะในไม้ที่ขาดทุน เว้นแต่แผนเขียนไว้ล่วงหน้าพร้อมขนาดความเสี่ยงรวม
ฝึกบนบัญชีทดลอง
ใช้บัญชีทดลองฝึกการตัดขาดทุนตามแผนจนเป็นนิสัย แม้แรงกดดันจะต่างจากเงินจริง ดูรายละเอียดที่ บัญชีทดลอง Exness
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
Sunk cost fallacy ต่างจาก loss aversion อย่างไร
Loss aversion คือการรู้สึกเจ็บปวดกับการขาดทุนแรงกว่าความพอใจจากกำไร ส่วน sunk cost fallacy คือการให้สิ่งที่เสียไปแล้วมากำหนดการตัดสินใจต่อไป สองเรื่องนี้มักเกิดพร้อมกันและเสริมกัน
การถือไม้ขาดทุนผิดเสมอไหม
ไม่เสมอไป ถ้าแผนที่วางไว้ก่อนยังใช้ได้และสถานะยังอยู่ในความเสี่ยงที่กำหนด การถือต่ออาจเป็นไปตามแผน ปัญหาเกิดเมื่อเหตุผลเดียวคือ "รอให้กลับมาเท่าทุน"
การเฉลี่ยต้นทุนเป็นกับดักต้นทุนจมหรือไม่
อาจเป็นได้ ถ้าเพิ่มไม้เพราะไม่อยากยอมรับว่าขาดทุน และไม่มีแผนคุมความเสี่ยงรวมไว้ก่อน การเพิ่มไม้ในทิศที่ขาดทุนทำให้ความเสี่ยงสูงขึ้นทันที
ฝึกจิตวิทยาแล้วจะเทรดได้กำไรไหม
ไม่มีอะไรรับประกันได้ การฝึกช่วยให้ตัดสินใจตามแผนได้สม่ำเสมอขึ้น แต่การเทรดที่ใช้เลเวอเรจยังมีความเสี่ยงขาดทุนสูงเสมอ
