Confirmation bias คืออะไร
Confirmation bias หรืออคติยืนยันความคิด คือแนวโน้มที่คนเราจะค้นหา ตีความ และจดจำข้อมูลที่สนับสนุนความเชื่อเดิมของตัวเอง ส่วนข้อมูลที่ขัดแย้งมักถูกมองข้ามหรือถูกลดน้ำหนักลง
ในการเทรด อคตินี้มักเริ่มขึ้นหลังเราตัดสินใจไปแล้ว เช่น เปิดสถานะซื้อไว้ จากนั้นก็อ่านแต่บทวิเคราะห์ที่คาดว่าราคาจะขึ้น เห็นแต่แท่งเทียนที่ดูเป็นสัญญาณขาขึ้น และตีความข่าวกลางๆ ว่าเป็นข่าวดี
อคตินี้เป็นหนึ่งในหลายอคติในการเทรด ดูภาพรวมได้ที่ จิตวิทยาการเทรด
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
งานวิจัยบอกอะไร
นักจิตวิทยา Peter Wason ทดลองให้ผู้เข้าร่วมหากฎที่ซ่อนอยู่ ผลคือคนส่วนใหญ่ทดสอบเฉพาะกรณีที่ยืนยันสมมติฐานของตัวเอง แทบไม่มีใครลองหากรณีที่อาจพิสูจน์ว่าสมมติฐานนั้นผิด ต่อมา Raymond Nickerson ได้ทบทวนงานวิจัยจำนวนมากและสรุปว่าอคตินี้พบได้ทั่วไปในหลายสาขา
ในด้านการเงินเชิงพฤติกรรม (behavioural finance) มีงานของ Park และคณะ ที่ศึกษานักลงทุนบนกระดานสนทนาหุ้น พบว่านักลงทุนมักเลือกอ่านโพสต์ที่สอดคล้องกับมุมมองของตัวเอง กลุ่มที่มีอคตินี้มากกว่ามีแนวโน้มมั่นใจเกินเหตุ เทรดบ่อยกว่า และผลตอบแทนแย่กว่า
งานวิจัยเหล่านี้อธิบายพฤติกรรมของคนจำนวนมาก แต่ไม่ได้บอกว่าการแก้อคติแล้วจะทำให้ได้กำไร
อคตินี้เพิ่มความเสี่ยงอย่างไร
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจขาดทุนได้เร็ว เมื่อมี confirmation bias ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นในหลายรูปแบบ
- เลื่อน stop-loss ออกไป เพราะเชื่อว่าราคาจะกลับมา stop-loss คือคำสั่งปิดสถานะอัตโนมัติเมื่อราคาไปถึงระดับที่กำหนด
- เพิ่มสถานะในทิศที่กำลังขาดทุน โดยหาเหตุผลมารองรับ ซึ่งมักเกิดร่วมกับ Sunk Cost Fallacy
- ยึดติดกับราคาที่เห็นเป็นอันดับแรก ซึ่งคล้ายกับ Anchoring Bias
- เลือกติดตามแต่คนที่คิดเหมือนเรา บนโซเชียลมีเดีย ทำให้ฟีดกลายเป็นห้องที่ได้ยินแต่เสียงตัวเองสะท้อนกลับมา อ่านต่อได้ที่ กระแสโซเชียลและอินฟลูเอนเซอร์
- ประเมินระบบเทรดสูงเกินจริง เพราะจำได้แต่ไม้ที่ได้กำไร ซึ่งเชื่อมโยงกับ มั่นใจเกินหลังชนะ
สัญญาณเตือนที่สังเกตได้
- คุณเปิดหาข่าวหลังเข้าออร์เดอร์แล้วเท่านั้น และอ่านแต่หัวข้อที่เข้าข้างตัวเอง
- บอกไม่ได้ว่าราคาต้องไปถึงจุดใดจึงจะยอมรับว่ามุมมองผิด
- รู้สึกหงุดหงิดเมื่อมีคนเสนอมุมมองตรงข้าม แทนที่จะสนใจเหตุผลของเขา
- บันทึกการเทรดมีเหตุผลฝั่งเดียวเสมอ
- ปรับกรอบเวลาของกราฟไปเรื่อยๆ จนเจอกรอบที่ดูเข้าทาง
Counter-routines: แบบฝึกหัดลดอคติ
กำหนดจุดที่ถือว่ามุมมองผิดก่อนเข้าเทรด
ก่อนเปิดสถานะ ให้เขียนระดับราคาหรือเงื่อนไขที่ถ้าเกิดขึ้นแล้ว แสดงว่าแผนนี้ใช้ไม่ได้ และตั้ง stop-loss ตามนั้น เมื่อตัดสินใจไว้ล่วงหน้าแล้ว จะเหลือพื้นที่ให้หาเหตุผลเข้าข้างตัวเองน้อยลง
เขียนเหตุผลของฝั่งตรงข้าม
ในบันทึกการเทรด ให้เขียนเหตุผลของฝั่งที่สวนทางกับคุณไว้ด้วย ถ้าคุณจะซื้อ ให้เขียนว่าทำไมคนอื่นถึงอาจขาย ถ้าคิดเหตุผลของฝั่งตรงข้ามไม่ออก แปลว่าคุณยังวิเคราะห์ไม่ครบ
ใช้ checklist ชุดเดิมทุกครั้ง
ใช้เกณฑ์เข้าออกที่เขียนไว้ก่อนเปิดกราฟ และตรวจด้วยเกณฑ์ชุดเดิมทุกครั้ง แบบนี้จะเปลี่ยนเงื่อนไขกลางทางให้เข้ากับมุมมองได้ยากขึ้น ดูเพิ่มเติมที่ วินัยการเทรด
ทบทวนทั้งไม้ที่ได้และไม้ที่เสีย
ทบทวนบันทึกเป็นระยะ โดยดูทั้งไม้ที่ได้กำไรและไม้ที่ขาดทุนอย่างเท่าเทียมกัน ให้ถามว่าทำตามแผนหรือไม่ ไม่ใช่ถามแค่ว่าได้หรือเสีย แนวคิดนี้อธิบายไว้ใน กระบวนการ vs ผลลัพธ์
ทดสอบความคิดในบัญชีทดลอง
ถ้าอยากทดสอบไอเดียใหม่ ให้ลองในบัญชีทดลองก่อน เช่น บัญชีทดลอง Exness แล้วจดผลตามจริง แต่พึงระวังว่าบัญชีทดลองไม่มีแรงกดดันทางอารมณ์เหมือนเงินจริง
เลือกแหล่งข้อมูลให้หลากหลาย
ตั้งใจติดตามนักวิเคราะห์ที่มองต่างจากคุณ และอ่านข้อมูลดิบจากแหล่งทางการ เช่น อัตราแลกเปลี่ยน ธปท. ควบคู่ไปกับบทวิเคราะห์
ข้อจำกัดของการฝึกจิตวิทยา
การรู้จักอคติไม่ได้ทำให้อคติหายไป และไม่ได้รับประกันผลกำไร สิ่งที่ช่วยได้จริงคือกฎที่เขียนไว้ล่วงหน้า การจำกัดความเสี่ยงต่อการเทรดแต่ละครั้ง และการบันทึกอย่างซื่อตรง อ่านต่อได้ที่ การบริหารความเสี่ยง
คำถามที่พบบ่อย
Confirmation bias ต่างจาก recency bias อย่างไร
Confirmation bias คือการเลือกรับข้อมูลที่เข้ากับความเชื่อเดิม ส่วน recency bias คือการให้น้ำหนักกับเหตุการณ์ล่าสุดมากเกินไป ทั้งคู่เกิดพร้อมกันได้ อ่านต่อที่ Recency Bias
เทรดเดอร์ที่มีประสบการณ์ก็มีอคตินี้ไหม
มี ประสบการณ์อาจทำให้มั่นใจในมุมมองตัวเองมากขึ้น จนมองข้ามข้อมูลที่ขัดแย้งได้ง่ายกว่าเดิม
ใช้อินดิเคเตอร์หลายตัวช่วยลดอคติได้ไหม
ไม่เสมอไป ถ้าเลือกอินดิเคเตอร์มาเพื่อยืนยันมุมมองเดิม จะยิ่งทำให้อคติแรงขึ้น เกณฑ์ที่กำหนดไว้ก่อนดูกราฟช่วยได้มากกว่า
แก้อคตินี้แล้วจะเทรดได้กำไรไหม
ไม่มีใครรับประกันได้ การลดอคติช่วยให้ตัดสินใจตามแผนได้ดีขึ้น แต่การเทรดด้วยเลเวอเรจยังขาดทุนได้เร็วเสมอ
