นิยามสั้น
Arbitrage (อาร์บิทราจ) คือการซื้อและขายสินทรัพย์เดียวกันหรือที่เทียบเท่ากันในเวลาเดียวกัน เพื่อเก็บกำไรจากส่วนต่างราคาโดยไม่ต้องรับความเสี่ยงว่าราคาจะขึ้นหรือลง
ในภาษาไทยมักเรียกว่า "การเก็งกำไรส่วนต่างราคา" แต่คำนี้คลาดเคลื่อนเล็กน้อย การเก็งกำไรทั่วไปต้องรอให้ราคาเคลื่อนไหวตามที่คาดไว้ อาร์บิทราจในความหมายแท้จะล็อกกำไรไว้ตั้งแต่ตอนเปิดสถานะ
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามเชิงทฤษฎี
ในทฤษฎีการเงิน อาร์บิทราจคือกลยุทธ์ที่มีคุณสมบัติครบทุกข้อต่อไปนี้:
- ต้นทุนสุทธิตอนเริ่มเป็นศูนย์ หรือได้เงินสดเข้ามาทันที
- ไม่มีสถานการณ์ใดในอนาคตที่ขาดทุน
- มีโอกาสได้กำไรมากกว่าศูนย์
หลัก no-arbitrage ถือว่าในตลาดที่มีประสิทธิภาพ โอกาสแบบนี้จะหายไปเร็วมาก หลักนี้เป็นฐานของการตั้งราคาตราสารหลายประเภท เช่น อัตราฟอร์เวิร์ดสกุลเงินต้องสอดคล้องกับอัตราสปอตและส่วนต่างดอกเบี้ยของสองสกุลเงิน ดูรายละเอียดได้ที่ Covered Interest Parity และ Forward Points
ตัวอย่างสมมติ
สมมติว่าหุ้นบริษัท X ซื้อขายได้ทั้งในตลาด A และในรูป ADR ในตลาด B หลังแปลงเป็นสกุลเงินเดียวกันแล้ว ราคาในตลาด A ต่ำกว่าราคาในตลาด B
| ขั้นตอน | การกระทำ | ผล |
|---|---|---|
| ซื้อ | ซื้อหุ้นในตลาด A ที่ราคา PA | จ่ายเงิน PA |
| ขาย | ขาย ADR ในตลาด B ที่ราคา PB พร้อมกัน | รับเงิน PB |
| หักต้นทุน | ค่าคอมมิชชัน สเปรด ค่าแลกเงิน ค่าแปลงหุ้นเป็น ADR | ต้นทุนรวม C |
| ผลสุทธิ | PB − PA − C | เป็นกำไรเฉพาะเมื่อส่วนต่างราคามากกว่า C |
ตัวอย่างนี้แสดงประเด็นหลักว่า ส่วนต่างราคาที่เห็นบนจอยังไม่ใช่กำไร ต้องหักต้นทุนทุกรายการก่อน และคำสั่งทั้งสองฝั่งต้องได้ราคาตามที่เห็นจริง
ทำไมรายย่อยแทบไม่ได้กำไรไร้ความเสี่ยง
- ความเร็ว: สถาบันใช้ระบบอัตโนมัติและเซิร์ฟเวอร์ที่อยู่ใกล้ตลาด ส่วนต่างราคาจึงมักหายไปก่อนที่รายย่อยจะส่งคำสั่งทัน ดู เทรดผ่าน API
- Leg risk: ถ้าคำสั่งฝั่งหนึ่งได้ราคาแล้วแต่อีกฝั่งยังไม่ได้ หรือได้เพียงบางส่วน (Partial Fill) สถานะจะกลายเป็นการเปิดรับความเสี่ยงด้านราคาตามปกติ
- ต้นทุน: สเปรด ค่าคอมมิชชัน และค่าแลกเงินของรายย่อยมักสูงกว่าส่วนต่างราคา
- ราคา CFD: ราคาบนแพลตฟอร์ม CFD เป็นราคาที่ผู้ให้บริการเสนอเอง ไม่ใช่ราคาตลาดกลาง ผู้ให้บริการหลายรายมีเงื่อนไขห้ามกลยุทธ์ที่อาศัยราคาล่าช้า (latency arbitrage) ควรอ่านเงื่อนไขของผู้ให้บริการก่อน ดู A-book และ B-book
- ความเสี่ยงคู่สัญญา: อีกฝั่งของธุรกรรมอาจไม่ชำระตามสัญญา ดู คู่สัญญา
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว ถ้ากลยุทธ์ที่ตั้งใจให้ไร้ความเสี่ยงเกิดพลาดขึ้นมาก็ขาดทุนได้เช่นกัน อ่านเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
กรณีพิเศษและคำที่มักเรียกปนกัน
- Cash-and-carry: ซื้อสินทรัพย์จริงและขาย Futures พร้อมกันเมื่อส่วนต่างราคา (basis) สูงกว่าต้นทุนการถือครอง เกี่ยวข้องกับ Contango และ Backwardation
- อาร์บิทราจอัตราไขว้: หาจุดที่อัตราข้ามระหว่างคู่สกุลเงินไม่สอดคล้องกัน แล้วซื้อขายวนจนกลับมาที่สกุลเงินตั้งต้น
- ETF arbitrage: ผู้ร่วมค้าที่ได้รับอนุญาตสร้างหรือไถ่ถอนหน่วย ETF เพื่อดึงราคาให้ใกล้มูลค่าทรัพย์สินสุทธิ ดู Exchange-traded product
- Statistical arbitrage และ merger arbitrage: ใช้คำว่าอาร์บิทราจ แต่ มีความเสี่ยง เพราะอาศัยความน่าจะเป็นหรือการที่ดีลจะสำเร็จ
พบคำนี้ที่ไหน
- ข่าวการเงินที่พูดถึง "arbitrage desk" ของธนาคาร หรือ "merger arbitrage" ของกองทุน
- รายงานกองทุนที่อธิบายกลไกการตั้งราคาของ ETF
- ตลาดคริปโตที่ราคาเหรียญเดียวกันต่างกันระหว่างกระดานเทรด ดู Crypto CFD
ศัพท์อื่นดูได้ที่ ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Arbitrage คืออะไรแบบสั้นที่สุด
คือการซื้อถูกและขายแพงในสินทรัพย์เดียวกันพร้อมกัน เพื่อเก็บส่วนต่างราคาโดยไม่ต้องรอให้ราคาเคลื่อนไหว
อาร์บิทราจกับการเก็งกำไรต่างกันอย่างไร
การเก็งกำไรรับความเสี่ยงด้านราคา อาร์บิทราจแท้ล็อกผลไว้ตั้งแต่เปิดสถานะ แต่ในทางปฏิบัติยังมีความเสี่ยงด้านการส่งคำสั่งและต้นทุน
รายย่อยทำอาร์บิทราจได้ไหม
ทำได้ในทางทฤษฎี แต่ความเร็ว ต้นทุน และเงื่อนไขของผู้ให้บริการทำให้กำไรแบบไร้ความเสี่ยงเกิดขึ้นได้ยากมาก
Statistical arbitrage ไร้ความเสี่ยงไหม
ไม่ใช่ กลยุทธ์นี้อาศัยความสัมพันธ์ทางสถิติที่อาจเปลี่ยนไปได้ จึงขาดทุนได้
