ความหมายแบบสั้น
Counterparty (คู่สัญญา) คือฝ่ายที่อยู่ตรงข้ามคุณในธุรกรรม เมื่อคุณซื้อ คู่สัญญาคือผู้ขายให้คุณ เมื่อคุณขาย คู่สัญญาคือผู้ซื้อจากคุณ และเป็นฝ่ายที่ต้องทำตามสัญญาเมื่อถึงเวลาชำระราคา
ความเสี่ยงคู่สัญญา (counterparty risk) คือความเสี่ยงที่อีกฝ่ายจะไม่จ่ายเงินหรือไม่ส่งมอบตามสัญญา เช่น ล้มละลาย ถูกระงับกิจการ หรือผิดนัดชำระ (การผิดนัดชำระหนี้)
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบทางการ
ในงานบริหารความเสี่ยงของสถาบันการเงิน มักใช้คำว่า counterparty credit risk หมายถึงความเสี่ยงที่คู่สัญญาผิดนัดก่อนกระแสเงินสุดท้ายของธุรกรรมจะชำระเสร็จ แบ่งได้เป็น
- Pre-settlement risk คือคู่สัญญาผิดนัดระหว่างที่สัญญายังเปิดอยู่ ทำให้คุณเสียมูลค่าที่ควรได้รับ
- Settlement risk คือคุณชำระฝั่งของคุณไปแล้ว แต่อีกฝ่ายไม่ชำระฝั่งของเขา มักพบในการแลกเงินข้ามสกุลที่ชำระคนละช่วงเวลา
ในสัญญาอนุพันธ์ (Derivative) ความเสี่ยงนี้เกิดได้ทั้งสองฝ่าย ฝ่ายที่มีกำไรค้างอยู่ในสัญญาคือฝ่ายที่มีความเสี่ยง เพราะถ้าอีกฝ่ายล้ม กำไรนั้นอาจไม่ได้รับจริง ขนาดความเสี่ยงที่เปิดอยู่เรียกว่า Exposure
ตัวอย่าง (กรณีสมมติ)
ผู้นำเข้ารายหนึ่งทำสัญญา Forwardกับธนาคารเพื่อซื้อดอลลาร์ในอนาคตที่อัตราที่ตกลงไว้วันนี้ ธนาคารคือคู่สัญญา
- ถ้าถึงวันส่งมอบ ค่าเงินดอลลาร์แข็งขึ้นกว่าอัตราที่ตกลง ผู้นำเข้าได้ประโยชน์จากสัญญา
- แต่ถ้าธนาคารผิดนัดก่อนวันนั้น ผู้นำเข้าจะเสียประโยชน์ส่วนนี้ และต้องไปซื้อดอลลาร์ในตลาดที่ราคาแพงกว่า ส่วนต่างนี้คือความสูญเสียจากความเสี่ยงคู่สัญญา
ในการเทรด CFD นอกตลาด (OTC) โบรกเกอร์มักเป็นคู่สัญญาโดยตรงของลูกค้า กำไรของลูกค้าจึงขึ้นกับความสามารถในการจ่ายของโบรกเกอร์ ดูรูปแบบการรับคำสั่งได้ที่ A-book และ B-book และ ดีลเลอร์ การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว ความเสี่ยงคู่สัญญาเป็นความเสี่ยงเพิ่มเติมจากความเสี่ยงด้านราคา
กรณีพิเศษที่ควรรู้
- ตลาดที่มีสำนักหักบัญชี สำหรับสัญญา Futuresในตลาด สำนักหักบัญชีจะเข้ามาเป็นคู่สัญญากลาง (CCP)ของทั้งผู้ซื้อและผู้ขาย โดยเรียกหลักประกันและปรับมูลค่าทุกวัน ความเสี่ยงต่ออีกฝ่ายรายตัวจึงลดลง แต่ไม่หายไป ในไทย ช่องทางที่ถูกกฎหมายตามที่ ธปท. ระบุ: ซื้อขายเงินตราต่างประเทศผ่านบัญชีเงินฝากเงินตราต่างประเทศ (FCD) กับธนาคาร, ฟิวเจอร์สสกุลเงินใน TFEX, สัญญาซื้อขายล่วงหน้า (forward) กับธนาคาร (สำหรับผู้นำเข้า/ส่งออก)
- นายหน้ากับตัวการ นายหน้าที่ส่งคำสั่งไปตลาดไม่ใช่คู่สัญญาของคุณ แต่ผู้ให้บริการที่รับคำสั่งเองในฐานะตัวการ (principal) คือคู่สัญญา
- กฎหมายและใบอนุญาต ในไทย ผู้กำกับดูแลด้านเงินตราต่างประเทศคือ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน; การซื้อขายเงินตราต่างประเทศทำได้เฉพาะกับผู้ได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลัง เช่น ธนาคารหรือบริษัทหลักทรัพย์) ส่วน ก.ล.ต. ไม่กำกับดูแล Forex และ ใบอนุญาตจากต่างประเทศไม่ได้ทำให้การให้บริการหรือการชักชวนของแพลตฟอร์มในประเทศไทยถูกกฎหมาย ดูรายละเอียดเพิ่มที่กฎระเบียบและความปลอดภัย
คำนี้ปรากฏที่ไหน
- สัญญาลูกค้าและหน้ายืนยันคำสั่ง ระบุชื่อนิติบุคคลที่เป็นคู่สัญญาของคุณ
- งบการเงินของธนาคาร มีหัวข้อความเสี่ยงด้านเครดิตของคู่สัญญา
- ข่าวการเงิน มักพูดถึงคำนี้ช่วงวิกฤต เมื่อสถาบันการเงินเริ่มไม่ไว้ใจกันเอง ดูวิกฤตการเงินลุกลาม และวิกฤตสินเชื่อตึงตัว
คำที่เกี่ยวข้อง
การชำระราคาและส่งมอบ · ผู้รับฝากทรัพย์สิน · ส่วนต่างเครดิต · Bail-in · การบริหารความเสี่ยง · ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Counterparty คืออะไร
คืออีกฝ่ายของธุรกรรม ซึ่งต้องจ่ายเงินหรือส่งมอบสินทรัพย์ตามสัญญา
ความเสี่ยงคู่สัญญาต่างจากความเสี่ยงด้านราคาอย่างไร
ความเสี่ยงด้านราคาเกิดจากราคาตลาดเปลี่ยน ส่วนความเสี่ยงคู่สัญญาเกิดจากอีกฝ่ายไม่ทำตามสัญญา แม้ราคาจะเป็นไปตามที่คุณคาดไว้ก็ตาม
CCP ทำให้ความเสี่ยงคู่สัญญาหมดไปไหม
ไม่หมดไป CCP ลดความเสี่ยงต่ออีกฝ่ายรายตัว แต่ความเสี่ยงจะไปรวมอยู่ที่ CCP เอง ซึ่งจัดการด้วยหลักประกันและกองทุนสำรอง
จะรู้ได้อย่างไรว่าใครคือคู่สัญญาของเรา
ดูชื่อนิติบุคคลในสัญญาลูกค้าหรือเอกสารยืนยันการเปิดบัญชี แล้วตรวจสถานะการกำกับดูแลของนิติบุคคลนั้นจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
