นิยามสั้น ๆ
Cash settlement (ชำระเป็นเงินสด) คือการปิดสัญญาอนุพันธ์ตอนหมดอายุด้วยการจ่ายเงินส่วนต่างราคาเท่านั้น ส่วน physical delivery (ส่งมอบสินค้าจริง) คือการที่ผู้ขายส่งสินค้าอ้างอิงจริงให้ผู้ซื้อ และผู้ซื้อจ่ายเงินเต็มมูลค่า
อนุพันธ์ (Derivative) คือสัญญาที่มูลค่าอิงกับสินทรัพย์อื่น เช่น ดัชนีหุ้น ทองคำ น้ำมัน หรือสกุลเงิน
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ตัวอย่างแบบสมมติ
กรณีนี้เป็นตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ราคาจริง
ฟิวเจอร์สชำระเป็นเงินสด (ดัชนีหุ้น)
- ผู้ซื้อเปิดสถานะซื้อ สัญญา Futures ดัชนีที่ราคา A
- วันหมดอายุ ตลาดประกาศราคาชำระราคาสุดท้าย (Final Settlement Price) เป็น B
- ผลของผู้ซื้อ = (B − A) × ตัวคูณดัชนี × จำนวนสัญญา
- ถ้า B สูงกว่า A ผู้ซื้อได้รับเงินส่วนต่าง ถ้าต่ำกว่า ผู้ซื้อต้องจ่าย ไม่มีการส่งมอบหุ้น
ฟิวเจอร์สส่งมอบจริง (สินค้าโภคภัณฑ์)
- ผู้ถือสถานะซื้อที่ยังไม่ปิดสถานะจนถึงช่วงส่งมอบ ต้องรับ สินค้าโภคภัณฑ์ ตาม ขนาดสัญญา และจ่ายเงินเต็มมูลค่า
- ผู้ถือสถานะขายต้องมีสินค้าไว้ส่งมอบตามคุณภาพและสถานที่ที่สัญญากำหนด
เทียบกันในตาราง
| ประเด็น | Cash settlement | Physical delivery |
|---|---|---|
| สิ่งที่เปลี่ยนมือ | เงินส่วนต่าง | สินค้าจริงและเงินเต็มมูลค่า |
| ราคาที่ใช้ | ราคาชำระราคาสุดท้าย | ราคาสัญญา บวกปรับตามคุณภาพหรือสถานที่ |
| ตัวอย่างที่พบบ่อย | ฟิวเจอร์สดัชนีหุ้น, NDF | ฟิวเจอร์สน้ำมัน โลหะ ธัญพืชบางสัญญา |
| ภาระก่อนหมดอายุ | ติดตามราคาสุดท้าย | ติดตามวันแจ้งส่งมอบ ต้องปิดหรือ โรลสัญญา |
พบคำนี้ที่ไหน
- Contract specification ของตลาดหรือโบรกเกอร์: ช่อง "Settlement method: Cash / Physical"
- ปฏิทินสัญญา: Last Trading Day, First Notice Day, วันหมดอายุ
- ข่าวตลาด: ราคาผันผวนช่วงใกล้หมดอายุ การโรลสัญญา Front Month
- ตลาดในไทย: ช่องทางที่ถูกกฎหมายตามที่ ธปท. ระบุ: ซื้อขายเงินตราต่างประเทศผ่านบัญชีเงินฝากเงินตราต่างประเทศ (FCD) กับธนาคาร, ฟิวเจอร์สสกุลเงินใน TFEX, สัญญาซื้อขายล่วงหน้า (forward) กับธนาคาร (สำหรับผู้นำเข้า/ส่งออก)
CFD ที่ซื้อขายบนแพลตฟอร์มอย่าง MT5 โดยทั่วไปไม่มีการส่งมอบสินค้า ผลกำไรหรือขาดทุนคิดเป็นเงินส่วนต่าง การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว
รายละเอียดสำหรับผู้มีประสบการณ์
- ราคาชำระราคาสุดท้าย ของสัญญาชำระเป็นเงินสดมักคำนวณจากวิธีที่ตลาดกำหนด เช่น ค่าเฉลี่ยช่วงเวลาหรือราคาประมูลปิด (ช่วงเปิดและปิดตลาด) จึงอาจต่างจากราคาสุดท้ายบนกราฟ
- ออปชันบนฟิวเจอร์ส เมื่อใช้สิทธิ อาจได้สถานะฟิวเจอร์สแทนเงินสด (คอลออปชัน)
- Non-deliverable forward (NDF) คือ สัญญา Forward สกุลเงินที่แลกเปลี่ยนไม่เสรี ชำระส่วนต่างเป็นสกุลเงินหลักแทนการส่งมอบ
- ความเสี่ยงใกล้ส่งมอบ สภาพคล่องลดลงเมื่อผู้ที่ไม่ต้องการรับสินค้าเร่งปิดสถานะ เคยมีกรณีราคาฟิวเจอร์สน้ำมันใกล้หมดอายุติดลบ เพราะผู้ถือสถานะซื้อไม่มีที่เก็บสินค้า
- โครงสร้างราคา ระหว่างสัญญาใกล้และไกลดูได้จาก Contango และ Backwardation
- การชำระราคา ผ่าน คู่สัญญากลาง (CCP) และขั้นตอน การชำระราคาและส่งมอบ
คำที่เกี่ยวข้อง
สัญญา Futures · สัญญา Forward · การโรลโอเวอร์ฟิวเจอร์ส · ขนาดสัญญา · คู่สัญญา · ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Cash settlement คืออะไร
คือการปิดสัญญาอนุพันธ์ตอนหมดอายุด้วยการจ่ายเงินส่วนต่างระหว่างราคาสัญญากับราคาชำระราคาสุดท้าย โดยไม่มีสินค้าเปลี่ยนมือ
Physical delivery ต่างจากการชำระเงินสดอย่างไร
Physical delivery ต้องส่งมอบสินค้าจริงและจ่ายเงินเต็มมูลค่า ส่วนการชำระเงินสดจ่ายแค่ส่วนต่าง
ถ้าถือฟิวเจอร์สแบบส่งมอบจริงไม่ทันปิด จะเกิดอะไรขึ้น
ผู้ถือสถานะอาจต้องรับหรือส่งสินค้าตามเงื่อนไขสัญญา จึงควรตรวจวันแจ้งส่งมอบใน contract specification ของสัญญานั้น
ฟิวเจอร์สชำระเป็นเงินสดมีความเสี่ยงน้อยกว่าไหม
ไม่จำเป็น ความเสี่ยงด้านราคาและเลเวอเรจยังเหมือนเดิม ที่ต่างคือไม่มีภาระด้านการส่งมอบสินค้า
