นิยามสั้น ๆ
พันธบัตรผูกเงินเฟ้อ (inflation linked bond, ILB) คือพันธบัตรที่เงินต้นหรือดอกเบี้ยปรับขึ้นลงตามดัชนีเงินเฟ้อ เช่น ดัชนีราคาผู้บริโภค (CPI) เพื่อให้ผู้ถือได้ผลตอบแทนที่วัดเป็นอำนาจซื้อจริง
นิยามทางการ: เป็นตราสารหนี้ที่จ่าย "คูปองจริง" (real coupon) ซึ่งคงที่ตลอดอายุ แต่คิดจากเงินต้นที่ปรับด้วย index ratio (อัตราส่วนดัชนี) คือ CPI ณ วันคำนวณหารด้วย CPI ฐาน ณ วันออก เมื่อครบกำหนด ผู้ถือได้รับเงินต้นที่ปรับแล้ว
TIPS (Treasury Inflation-Protected Securities) ของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ เป็นตัวอย่างที่คนรู้จักมากที่สุด คนที่ค้นคำว่า "tips พันธบัตร" มักหมายถึงตราสารประเภทนี้
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ตัวอย่างการคำนวณ (กรณีสมมติ)
สมมติผู้ลงทุนถือพันธบัตรผูกเงินเฟ้อที่มีมูลค่าที่ตราไว้ ค่าหนึ่ง และมีอัตราคูปองจริงคงที่
- เงินต้นที่ปรับแล้ว = มูลค่าที่ตราไว้ × (CPI ณ วันคำนวณ ÷ CPI ฐาน)
- คูปองแต่ละงวด = เงินต้นที่ปรับแล้ว × อัตราคูปองจริง ÷ จำนวนงวดที่จ่ายต่อปี
- ถ้า CPI สูงกว่าฐาน เงินต้นจะเพิ่มขึ้น และคูปองในงวดนั้นจะสูงขึ้นด้วย แม้อัตราคูปองจริงไม่เปลี่ยน
- ถ้า CPI ลดลง (ภาวะเงินฝืด) เงินต้นที่ปรับแล้วจะลดลงตาม
ใส่ตัวเลขของคุณเองได้ในหน้าเครื่องคำนวณและจำลอง
กรณีพิเศษที่ผู้มีประสบการณ์ควรรู้
- พื้นเงินต้น (deflation floor): บางรุ่น เช่น TIPS จะคืนเงินต้นตอนครบกำหนดไม่ต่ำกว่ามูลค่าที่ตราไว้ แต่คูปองระหว่างทางยังลดลงได้ ตราสารของบางประเทศไม่มีพื้นนี้
- ดัชนีย้อนหลัง (indexation lag): การปรับใช้ CPI ย้อนหลังระยะหนึ่ง ช่วงใกล้ครบกำหนดจึงคุ้มครองเงินเฟ้อไม่ครบ
- ราคายังผันผวนได้: ราคาตลาดขึ้นกับ real yield (ผลตอบแทนที่แท้จริง) ถ้า real yield สูงขึ้น ราคาจะลดลง ความไวของราคาวัดด้วย Duration
- real yield ติดลบได้: ผู้ซื้ออาจยอมรับผลตอบแทนที่แท้จริงต่ำกว่าศูนย์ในบางช่วง
- สภาพคล่อง: ตลาดมักเล็กกว่าพันธบัตรแบบอัตราคงที่ ส่วนต่างราคาซื้อขายอาจกว้างกว่า
- ดัชนีไม่ใช่ค่าครองชีพของคุณ: CPI เป็นตะกร้าสินค้าเฉลี่ย อาจไม่ตรงกับรายจ่ายจริงของแต่ละคน
- ดอกเบี้ยค้างรับ: ราคาซื้อขายระหว่างงวดต้องรวมดอกเบี้ยค้างรับ ซึ่งคิดจากเงินต้นที่ปรับแล้ว
คำว่า "พันธบัตรออมทรัพย์เงินเฟ้อ"
คำนี้มักใช้เรียกพันธบัตรผูกเงินเฟ้อที่ขายให้ผู้ลงทุนรายย่อย แต่พันธบัตรออมทรัพย์ส่วนใหญ่จ่ายดอกเบี้ยแบบคงที่หรือแบบขั้นบันได ไม่ได้ผูกกับดัชนี ก่อนซื้อให้อ่านหนังสือชี้ชวนหรือเอกสารของผู้ออกว่าผูกกับดัชนีใด ปรับอย่างไร และมีพื้นเงินต้นหรือไม่
พบคำนี้ที่ไหน
- ข่าวและรายงาน: "real yield", "TIPS yield" และ "breakeven inflation" ซึ่งคือผลตอบแทนพันธบัตรแบบอัตราคงที่ลบด้วย real yield ของรุ่นที่อายุใกล้กัน ตลาดใช้ตัวเลขนี้อ่านคาดการณ์เงินเฟ้อ ส่วนต่างมักรายงานเป็นเบสิสพอยต์
- ผลการประมูล: ผลการประมูลพันธบัตรของกระทรวงการคลังประเทศต่าง ๆ
- แพลตฟอร์มเทรด: แพลตฟอร์ม CFD อย่าง MetaTrader มักไม่มีพันธบัตรเหล่านี้ให้ซื้อขายโดยตรง แต่ real yield เป็นข้อมูลที่นักเทรดใช้ในการวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน เช่น เมื่อดูทองคำหรือค่าเงิน การเทรด CFD ที่ใช้เลเวอเรจอาจทำให้ขาดทุนได้อย่างรวดเร็ว
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- ดอกเบี้ยพันธบัตร (คูปอง)
- Duration พันธบัตร
- Disinflation และเงินฝืด
- ส่วนต่างเครดิต และการผิดนัดชำระหนี้
- Flight to Quality
- ออม ลงทุน สินเชื่อ
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
inflation linked bond ต่างจากพันธบัตรทั่วไปอย่างไร
พันธบัตรทั่วไปจ่ายดอกเบี้ยเป็นจำนวนเงินคงที่ ส่วนพันธบัตรผูกเงินเฟ้อปรับเงินต้นตามดัชนีราคา คูปองจึงเปลี่ยนตามเงินเฟ้อ
TIPS คืออะไร
TIPS คือพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ ที่ปรับเงินต้นตาม CPI และคืนเงินต้นตอนครบกำหนดไม่ต่ำกว่ามูลค่าที่ตราไว้
พันธบัตรผูกเงินเฟ้อขาดทุนได้ไหม
ได้ หากขายก่อนครบกำหนดตอนที่ real yield สูงขึ้น ราคาอาจต่ำกว่าราคาที่ซื้อ และในภาวะเงินฝืด คูปองจะลดลง
breakeven inflation คืออะไร
คือผลตอบแทนพันธบัตรแบบอัตราคงที่ลบด้วย real yield ของพันธบัตรผูกเงินเฟ้อที่อายุใกล้กัน ใช้ประเมินว่าตลาดคาดเงินเฟ้อไว้ที่ระดับใด
