ฟองสบู่ คืออะไร
ฟองสบู่สินทรัพย์ (asset bubble) คือภาวะที่ราคาของสินทรัพย์ขึ้นไปสูงกว่ามูลค่าพื้นฐานมาก เพราะคนซื้อด้วยความหวังว่าจะขายต่อได้ในราคาที่สูงขึ้น ไม่ได้ซื้อเพราะรายได้หรือประโยชน์ที่สินทรัพย์นั้นให้จริง
ฟองสบู่แตก คือช่วงที่แรงซื้อเก็งกำไรหมดลง ราคาจึงร่วงกลับลงมาหามูลค่าพื้นฐาน และมักลงเร็วกว่าตอนขึ้นมาก
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ตัวอย่างสมมติ
สมมติว่ามีคอนโดในเมืองหนึ่ง ค่าเช่าที่ผู้เช่ายอมจ่ายแทบไม่เปลี่ยน แต่ราคาขายขึ้นทุกไตรมาส สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นลำดับคือ
- ผู้ซื้อส่วนใหญ่ซื้อเพื่อขายต่อ ไม่ได้ซื้อเพื่ออยู่เองหรือปล่อยเช่า
- ธนาคารปล่อยสินเชื่อง่าย คนจึงใช้เงินกู้ซื้อเพิ่ม
- ราคาขายเทียบกับค่าเช่าห่างกันมากขึ้นเรื่อย ๆ ผลตอบแทนจากค่าเช่าเมื่อเทียบกับราคาจึงต่ำลง
- ต่อมาดอกเบี้ยสูงขึ้นหรือสินเชื่อตึงตัว ผู้ซื้อรายใหม่หายไป
- ผู้ที่กู้มาซื้อต้องเร่งขาย ราคาจึงลงแรงจนใกล้ระดับที่ค่าเช่ารองรับได้
ในตัวอย่างนี้ มูลค่าพื้นฐานคือค่าเช่า ส่วนที่ราคาขึ้นเกินกว่าที่ค่าเช่ารองรับได้คือ "ฟอง"
นิยามเชิงวิชาการและกรณีขอบ
ในทางเศรษฐศาสตร์ ราคาจะแบ่งได้เป็นมูลค่าพื้นฐาน กับส่วนที่เกินจากมูลค่าพื้นฐาน มูลค่าพื้นฐานคือมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับ เช่น เงินปันผล ค่าเช่า หรือดอกเบี้ย ส่วนที่เกินคือส่วนฟองสบู่ ซึ่งคงอยู่ได้ตราบที่ยังมีคนเชื่อว่าจะขายต่อได้แพงกว่า
แบบจำลองของ Minsky และ Kindleberger แบ่งฟองสบู่เป็นระยะดังนี้
- จุดเปลี่ยน (displacement) เช่น เทคโนโลยีใหม่หรือดอกเบี้ยต่ำ
- ช่วงบูม
- ช่วงคลั่งไคล้ (euphoria)
- ช่วงที่ผู้ซื้อก่อนหน้าเริ่มทยอยขายทำกำไร
- ช่วงตื่นตระหนก (panic)
กรณีขอบที่ทำให้ระบุฟองสบู่ได้ยาก:
- รู้ชัดได้เฉพาะหลังเกิดแล้ว ราคาที่ดูแพงอาจถูกอธิบายได้ภายหลังด้วยการเติบโตจริงของกิจการ
- สินทรัพย์ที่ไม่มีกระแสเงินสด เช่น ทองคำหรือคริปโต ไม่มีมูลค่าพื้นฐานที่คำนวณได้ชัด คำว่าฟองสบู่จึงเป็นการประเมินมากกว่าการวัด
- ฟองสบู่ไม่จำเป็นต้องแตกทันที บางครั้งราคาค่อย ๆ ลดลงหรือทรงตัวนานจนมูลค่าพื้นฐานไล่ทัน
- ราคาขึ้นแรงไม่ได้แปลว่าเป็นฟองสบู่เสมอ ตลาดกระทิงที่มีกำไรของกิจการรองรับไม่ใช่ฟองสบู่
คำนี้ปรากฏที่ไหน
- ข่าวและบทวิเคราะห์ เช่น ข่าวที่พาดหัวว่าตลาดหุ้นเทคโนโลยี อสังหาริมทรัพย์ หรือคริปโต "เข้าสู่ภาวะฟองสบู่"
- รายงานเสถียรภาพการเงินของธนาคารกลาง ใช้คำนี้เมื่อประเมินราคาสินทรัพย์และหนี้ภาคครัวเรือน
- ประวัติศาสตร์ตลาด เช่น ฟองสบู่ดอตคอม และฟองสบู่อสังหาริมทรัพย์ก่อนวิกฤตต้มยำกุ้ง
- แพลตฟอร์มเทรด ไม่มีตัวชี้วัด "ฟองสบู่" สำเร็จรูป คำนี้จะพบในข่าวหรือบทวิเคราะห์ที่แสดงบนแพลตฟอร์ม
ช่วงที่ฟองสบู่แตกมักมีความผันผวนสูงและราคากระโดด การเทรด CFD หรือฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจในช่วงนี้อาจทำให้ขาดทุนได้รวดเร็ว และอาจเสียเงินมากกว่าที่ตั้งใจไว้ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ การบริหารความเสี่ยง
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- ตลาดกระทิง และ ตลาดหมี
- ราคาสูงสุดตลอดกาล
- ตลาดปรับฐาน
- การเทขายยอมแพ้
- Dead Cat Bounce
- รับมีดที่กำลังร่วง
- วิกฤตสินเชื่อตึงตัว
- วิกฤตการเงินลุกลาม
- แบล็คสวอน
- Fat Tails และ Tail Risk
- วัฏจักรเศรษฐกิจ
- การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
bubble คืออะไรในภาษาการเงิน
คือภาวะที่ราคาสินทรัพย์สูงกว่ามูลค่าพื้นฐานมากเพราะการเก็งกำไร ภาษาไทยใช้คำว่าฟองสบู่
ฟองสบู่แตกคืออะไร
คือช่วงที่ราคาร่วงลงแรงหลังจากแรงซื้อเก็งกำไรหมดไป ราคามักลงกลับไปใกล้มูลค่าพื้นฐานหรือต่ำกว่านั้น
ฟองสบู่กับตลาดปรับฐานต่างกันอย่างไร
ตลาดปรับฐานคือราคาลงช่วงสั้นในแนวโน้มที่ยังมีปัจจัยพื้นฐานรองรับ ส่วนฟองสบู่แตกคือราคาที่ขึ้นเกินพื้นฐานไปมากถูกปรับลงมาอย่างรุนแรง
รู้ล่วงหน้าได้ไหมว่าเป็นฟองสบู่
ไม่มีวิธีที่แน่นอน สัญญาณที่มักถูกอ้างถึงคือราคาห่างจากรายได้ของสินทรัพย์มาก สินเชื่อขยายตัวเร็ว และผู้ซื้อส่วนใหญ่ซื้อเพื่อขายต่อ แต่สัญญาณเหล่านี้ยืนยันได้ชัดเฉพาะเมื่อมองย้อนหลัง
