นิยามสั้น
Open market operations (OMO) หรือปฏิบัติการตลาดเปิด คือการที่ธนาคารกลางซื้อหรือขายหลักทรัพย์ เช่น พันธบัตรรัฐบาล กับสถาบันการเงิน เพื่อเพิ่มหรือดูดสภาพคล่อง (เงินสำรองของธนาคาร) ในระบบ และพาอัตราดอกเบี้ยระยะสั้นให้อยู่ใกล้อัตราดอกเบี้ยนโยบาย
- ธนาคารกลางซื้อหลักทรัพย์: เงินไหลเข้าระบบ สภาพคล่องเพิ่ม ดอกเบี้ยระยะสั้นมีแรงกดลง
- ธนาคารกลางขายหลักทรัพย์: เงินถูกดึงออกจากระบบ สภาพคล่องลด ดอกเบี้ยระยะสั้นมีแรงดันขึ้น
- ธนาคารกลางซื้อพันธบัตรรัฐบาลด้วยเงินที่สร้างขึ้นใหม่ (QE)
- อัตราผลตอบแทนพันธบัตรลดลงและมีเงินในระบบมากขึ้น
- การถือสกุลเงินนั้นให้ผลตอบแทนน้อยลงกว่าเดิม
- สกุลเงินมักอ่อนค่าลง ส่วนการยุติ QE (tapering) มักให้ผลตรงข้าม
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบเป็นทางการ
ในทางปฏิบัติ OMO แบ่งได้เป็น:
| รูปแบบ | ลักษณะ | ผลต่อสภาพคล่อง |
|---|---|---|
| ซื้อขายขาด (outright) | ซื้อหรือขายหลักทรัพย์โดยไม่มีสัญญาขายคืน | ถาวร |
| ธุรกรรมซื้อคืน (repo / reverse repo) | ซื้อหรือขายพร้อมสัญญาจะขายหรือซื้อคืนในวันที่กำหนด | ชั่วคราว |
| ออกตราสารของธนาคารกลาง | เช่น พันธบัตรธนาคารกลาง เพื่อดูดซับเงิน | ลดสภาพคล่อง |
ในธุรกรรม repo หลักทรัพย์ทำหน้าที่เป็นหลักประกัน และธนาคารกลางมักหักมูลค่าหลักประกันส่วนหนึ่ง (haircut) ไว้เพื่อลดความเสี่ยง ในไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยใช้ธุรกรรมซื้อคืนพันธบัตรเป็นเครื่องมือหลักในการดำเนินนโยบาย ดูรายละเอียดล่าสุดได้บนเว็บไซต์ของ ธปท.
ตัวอย่างสมมุติ
สมมุติธนาคารกลางซื้อพันธบัตรรัฐบาลมูลค่า X บาทจากธนาคารพาณิชย์ A
- ธนาคารกลางโอนเงิน X บาทเข้าบัญชีเงินสำรองของธนาคาร A
- ธนาคาร A มีเงินสำรองส่วนเกินมากขึ้น จึงพร้อมปล่อยกู้ในตลาดเงินระหว่างธนาคาร
- เมื่อผู้ให้กู้มีมากขึ้น ดอกเบี้ยข้ามคืนระหว่างธนาคารมีแรงกดลงเข้าหาอัตรานโยบาย
ถ้าทำเป็น repo ธนาคาร A จะซื้อพันธบัตรคืนในวันครบกำหนด เงิน X บาทก็จะออกจากระบบไปพร้อมกัน ตัวเลข X เป็นค่าสมมุติเท่านั้น
กรณีที่ต้องแยกให้ชัด
- QE (Quantitative Easing): เป็นการซื้อสินทรัพย์ขนาดใหญ่และต่อเนื่อง เป้าหมายคือกดผลตอบแทนระยะยาว ไม่ใช่แค่ปรับดอกเบี้ยข้ามคืน บางแหล่งนับเป็น OMO แบบหนึ่ง บางแหล่งแยกออกมา
- Sterilization: เมื่อธนาคารกลางแทรกแซงค่าเงิน แล้วใช้ OMO หักล้างผลต่อสภาพคล่องที่เกิดขึ้น
- FX swap: บางธนาคารกลางใช้เพื่อปรับสภาพคล่องคล้าย OMO แต่ตามนิยามแคบจะไม่นับรวม
- ปริมาณกับราคา: OMO กำหนดปริมาณเงินสำรอง ส่วนอัตรานโยบายคือเป้าหมายด้านราคา ทั้งสองอย่างต้องสอดคล้องกัน
พบคำนี้ได้ที่ไหน
- แถลงการณ์และรายงานการประชุม ของธนาคารกลาง เช่น FOMC หรือ กนง. มักมีวลีอย่าง "อัดฉีดสภาพคล่อง" หรือ "ดูดซับสภาพคล่อง"
- ข่าวตลาดเงินและการประมูลพันธบัตร ซึ่งรายงานปริมาณธุรกรรม repo
- ราคาในแพลตฟอร์มเทรด: ไม่มีสัญลักษณ์ชื่อ OMO โดยตรง แต่ผลของ OMO สะท้อนผ่านผลตอบแทนพันธบัตรและคู่สกุลเงินที่อ่อนไหวต่อดอกเบี้ย อ่านเพิ่มที่การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
การเทรด CFD หรือฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจอาจขาดทุนได้รวดเร็ว ราคาอาจผันผวนแรงช่วงที่ธนาคารกลางประกาศนโยบาย ดูการบริหารความเสี่ยง
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- เบสิสพอยต์: หน่วยที่ใช้บอกการเปลี่ยนแปลงของดอกเบี้ย
- Fractional Reserve Banking: ระบบที่ทำให้เงินสำรองมีผลต่อการปล่อยกู้
- ดอกเบี้ยพันธบัตร (คูปอง) และ Duration พันธบัตร
- วิกฤตสินเชื่อตึงตัว: สถานการณ์ที่ธนาคารกลางมักเพิ่มสภาพคล่อง
- ค่าเงินแข็งค่า และ ค่าเงินอ่อนค่า
- Covered Interest Parity
- รวมศัพท์อื่นที่ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Open market operations คืออะไรแบบสั้นที่สุด
คือการที่ธนาคารกลางซื้อหรือขายหลักทรัพย์ เพื่อเพิ่มหรือลดเงินในระบบธนาคาร
OMO กับการขึ้นหรือลดดอกเบี้ยนโยบายต่างกันอย่างไร
คณะกรรมการนโยบายเป็นผู้กำหนดอัตรานโยบาย ส่วน OMO คือเครื่องมือที่ใช้ทำให้ดอกเบี้ยในตลาดเงินเคลื่อนไปตามอัตรานั้น
OMO ทำให้ค่าเงินเปลี่ยนเสมอหรือไม่
ไม่เสมอไป ค่าเงินขึ้นกับหลายปัจจัย OMO ส่งผลผ่านดอกเบี้ยและสภาพคล่อง ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งเท่านั้น
repo กับ reverse repo ใช้คำสลับกันได้ไหม
ชื่อเรียกขึ้นกับว่ามองจากฝั่งไหน ให้ดูว่าธนาคารกลางเป็นฝ่ายรับหลักประกันและจ่ายเงิน (เพิ่มสภาพคล่อง) หรือเป็นฝ่ายรับเงิน (ดูดสภาพคล่อง)
