Credit crunch คืออะไร
Credit crunch หรือ สินเชื่อตึงตัว คือภาวะที่ธนาคารและผู้ให้กู้ลดการปล่อยกู้ลงอย่างฉับพลัน หรือเพิ่มเงื่อนไขจนผู้กู้ที่เคยกู้ได้กลับกู้ไม่ได้
ในข่าวไทยอาจเรียกว่า "วิกฤตสินเชื่อ" หรือใช้คำว่า "ธนาคารไม่ปล่อยกู้" ทั้งที่ภาวะนี้มักไม่ได้แปลว่าหยุดปล่อยกู้ทั้งหมด แต่หมายถึงปล่อยกู้น้อยลง แพงขึ้น และเลือกผู้กู้มากขึ้น
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามที่เป็นทางการ
นักเศรษฐศาสตร์ใช้คำนี้กับภาวะที่อุปทานสินเชื่อลดลง โดยไม่ได้เกิดจากความต้องการกู้ที่ลดลง และไม่ได้เกิดจากการขึ้นดอกเบี้ยนโยบายเพียงอย่างเดียว ปัจจัยที่มักเป็นต้นเหตุมีดังนี้
- ธนาคารขาดทุนจากหนี้เสีย ทำให้เงินกองทุนลดลงและต้องลดขนาดสินเชื่อ
- มูลค่าหลักประกัน ลดลง ผู้กู้จึงกู้ได้น้อยกว่าเดิม
- ธนาคารไม่ไว้ใจกันเอง ตลาดเงินระหว่างธนาคารจึงหยุดชะงัก
- ผู้ฝากเงินถอนเงินออก ซึ่งในกรณีรุนแรงจะกลายเป็นภาวะผู้ฝากแห่ถอนเงิน
กรณีก้ำกึ่ง: หากสินเชื่อลดลงเพราะธุรกิจไม่อยากลงทุนในช่วงขาลงของวัฏจักรเศรษฐกิจ ภาวะนั้นคือการลดลงของอุปสงค์สินเชื่อ ไม่ใช่ credit crunch ส่วนการที่ธนาคารกลางขึ้นดอกเบี้ยตามแผนจนต้นทุนกู้สูงขึ้น เรียกว่าการคุมเข้มนโยบายการเงิน ภาวะนี้จะเป็น credit crunch ก็ต่อเมื่อผู้ให้กู้ตัดวงเงินหรือปฏิเสธผู้กู้ที่มีคุณภาพเพิ่มเติมด้วย
ตัวอย่าง (กรณีสมมติ)
สมมติธนาคารแห่งหนึ่งถือสินเชื่ออสังหาริมทรัพย์ไว้มาก เมื่อราคาบ้านลดลง ผู้กู้บางรายผิดนัดชำระ ธนาคารจึงต้องตั้งสำรองและขาดทุน เงินกองทุนลดลง
เพื่อรักษาสัดส่วนเงินกองทุน ธนาคารเลือกทำดังนี้
- ไม่ต่ออายุวงเงินหมุนเวียนให้ธุรกิจขนาดเล็ก แม้ธุรกิจเหล่านั้นจะชำระตรงเวลามาตลอด
- ขอหลักประกันเพิ่มสำหรับสินเชื่อใหม่
- เพิ่มส่วนต่างดอกเบี้ยเหนือดอกเบี้ยอ้างอิง
ธุรกิจที่ขาดเงินหมุนเวียนจะลดการจ้างงานและลดการสั่งซื้อ รายได้ของผู้ขายวัตถุดิบก็ลดลงตาม ความเสี่ยงจึงลุกลามไปยังธนาคารอื่น ภาวะนี้เรียกว่าวิกฤตการเงินลุกลาม
พบคำนี้ได้ที่ไหน
- ข่าวเศรษฐกิจและรายงานธนาคารกลาง: รายงานเสถียรภาพระบบการเงิน และผลสำรวจมาตรฐานการให้สินเชื่อ ซึ่งถามธนาคารว่าเข้มงวดขึ้นหรือผ่อนคลายลง
- ตัวชี้วัดในตลาด: ส่วนต่างเครดิต ระหว่างหุ้นกู้เอกชนกับพันธบัตรรัฐบาลที่กว้างขึ้น และส่วนต่างดอกเบี้ยระหว่างธนาคารที่กว้างขึ้น ซึ่งมักรายงานเป็นเบสิสพอยต์
- ปฏิทินเศรษฐกิจบนแพลตฟอร์มเทรด: ตัวเลขการขยายตัวของสินเชื่อและปริมาณเงิน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
ในช่วงสินเชื่อตึงตัว ตลาดมักผันผวนสูงและเงินไหลเข้าสินทรัพย์ปลอดภัย ซึ่งเรียกว่า Flight to Quality การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจในช่วงนี้อาจทำให้ขาดทุนได้เร็วมาก อ่านวิธีจำกัดความเสี่ยงได้ที่การบริหารความเสี่ยง
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
| คำ | ความเกี่ยวข้อง |
|---|---|
| การผิดนัดชำระหนี้ | หนี้เสียที่เพิ่มขึ้นมักเป็นจุดเริ่มต้นของภาวะนี้ |
| Fractional Reserve Banking | อธิบายว่าทำไมการลดสินเชื่อจึงทำให้ปริมาณเงินหดตัว |
| คู่สัญญา | ความไม่ไว้ใจคู่สัญญาทำให้ตลาดเงินหยุดชะงัก |
| Bail-in | วิธีแก้ปัญหาธนาคารที่ล้มโดยให้เจ้าหนี้รับภาระความเสียหาย |
| เงินฝืด | ผลที่อาจตามมาเมื่อสินเชื่อและการใช้จ่ายหดตัวพร้อมกัน |
| แบล็คสวอน | เหตุการณ์ไม่คาดคิดที่อาจจุดชนวนภาวะนี้ |
ดูศัพท์อื่นเพิ่มเติมได้ที่ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Credit crunch ต่างจากภาวะเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร
Credit crunch หมายถึงการขาดแคลนสินเชื่อ ส่วนภาวะถดถอยหมายถึงกิจกรรมเศรษฐกิจโดยรวมที่หดตัว Credit crunch อาจเป็นสาเหตุของภาวะถดถอย แต่ทั้งสองคำไม่ได้มีความหมายเดียวกัน
ธนาคารไม่ปล่อยกู้เลยใช่หรือไม่
ไม่ใช่ ในภาวะนี้ธนาคารมักยังปล่อยกู้อยู่ แต่เข้มงวดขึ้น วงเงินน้อยลง และคิดดอกเบี้ยแพงขึ้น ผู้กู้ที่มีความเสี่ยงสูงจะได้รับผลกระทบก่อน
ดูสัญญาณของ credit crunch ได้จากอะไร
ดูได้จากส่วนต่างเครดิตที่กว้างขึ้น ผลสำรวจที่ระบุว่าธนาคารเข้มงวดการให้สินเชื่อมากขึ้น และการขยายตัวของสินเชื่อที่ชะลอลงในรายงานของธนาคารกลาง
การลดดอกเบี้ยนโยบายแก้ปัญหานี้ได้หรือไม่
ช่วยได้เพียงบางส่วน หากธนาคารขาดเงินกองทุนหรือกังวลเรื่องหนี้เสีย ต้นทุนเงินที่ถูกลงอาจไม่ทำให้ธนาคารปล่อยกู้เพิ่ม ธนาคารกลางและรัฐบาลจึงมักใช้มาตรการเสริมสภาพคล่องและเพิ่มทุนให้ธนาคารร่วมด้วย
