Risk free rate คืออะไร
Risk-free rate หรือ อัตราผลตอบแทนที่ปราศจากความเสี่ยง คือผลตอบแทนที่ได้จากสินทรัพย์ที่ถือว่าปลอดภัยที่สุดในตลาด บางครั้งเรียกว่า อัตราดอกเบี้ยปลอดความเสี่ยง
ในทางปฏิบัติ คนมักใช้ผลตอบแทนของพันธบัตรรัฐบาลหรือตั๋วเงินคลังระยะสั้นในสกุลเงินของประเทศตัวเองแทนค่านี้ เพราะโอกาสที่รัฐบาลจะผิดนัดชำระหนี้ในสกุลเงินของตัวเองต่ำมาก
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบเป็นทางการ
ในทฤษฎีการเงิน risk-free rate (เขียนย่อว่า Rf) คือผลตอบแทนของสินทรัพย์ที่ผลตอบแทนจริงเท่ากับผลตอบแทนที่คาดไว้ทุกกรณี จึงมีความแปรปรวนเป็นศูนย์ และไม่มีความเสี่ยงผิดนัดชำระ
Rf ใช้เป็นจุดอ้างอิงในสูตรสำคัญหลายสูตร:
- CAPM: E(R) = Rf + β × (E(Rm) − Rf) ดูความหมายของ β ที่ ค่าเบต้า
- Sharpe ratio: (Rp − Rf) ÷ σp คือผลตอบแทนส่วนเกินต่อหน่วยความผันผวน
- การคิดลดกระแสเงินสด: ใช้ Rf เป็นฐานของอัตราคิดลด ดู FV และ PV
- Covered interest parity: ส่วนต่าง Rf ของสองสกุลเงินกำหนดราคา forward ดู Covered Interest Parity และ Forward Points
ตัวอย่าง (สมมติ)
สมมติตั๋วเงินคลังระยะสั้นให้ผลตอบแทนต่อปีเท่ากับ Rf และกองทุน X ให้ผลตอบแทนต่อปีเท่ากับ Rp
- ผลตอบแทนส่วนเกิน (excess return) = Rp − Rf
- ถ้า Rp สูงกว่า Rf เพียงเล็กน้อย แต่กองทุน X ผันผวนมาก Sharpe ratio จะต่ำ หมายความว่าผู้ลงทุนรับความเสี่ยงเพิ่มขึ้นมากแต่ได้ผลตอบแทนเพิ่มขึ้นน้อย
- ถ้า Rp ต่ำกว่า Rf ผลตอบแทนส่วนเกินจะติดลบ แปลว่ากองทุนนี้ให้ผลตอบแทนแย่กว่าการถือตราสารปลอดภัยในช่วงเวลาเดียวกัน
พบคำนี้ที่ไหน
- รายงานกองทุนและพอร์ต: ใช้คำนวณ Sharpe ratio, ค่าอัลฟ่า และ ผลตอบแทนต่อปี เทียบกับเกณฑ์
- ข่าวเศรษฐกิจ: การเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยนโยบายของธนาคารกลางทำให้อัตราอ้างอิงระยะสั้นและ Rf เปลี่ยนตาม มักรายงานเป็นหน่วย เบสิสพอยต์
- ตลาดฟอเร็กซ์: ส่วนต่างดอกเบี้ยระหว่างสองสกุลเงินมีผลต่อราคา forward และต่อ ค่าสวอป ของสถานะที่ถือข้ามคืน
- แหล่งข้อมูลอัตราดอกเบี้ยของไทย: BOT API (ระบบใหม่ตั้งแต่ 17.09.2025): มี Developer Portal และ Gateway ต้องมีบัญชีและส่งโทเคนใน Authorization Header ครอบคลุมอัตราแลกเปลี่ยน อัตราดอกเบี้ย และสถิติ
การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจไม่มีลักษณะใดของสินทรัพย์ปลอดความเสี่ยง และอาจขาดทุนได้อย่างรวดเร็ว ดูเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
ข้อจำกัดและกรณีพิเศษ
- ไม่มีสินทรัพย์ใดปลอดความเสี่ยงจริง: พันธบัตรรัฐบาลยังมีความเสี่ยงเงินเฟ้อ ความเสี่ยงการนำเงินไปลงทุนต่อ และความเสี่ยงราคาเมื่อขายก่อนครบกำหนด ดู Duration พันธบัตร
- ขึ้นกับสกุลเงิน: สำหรับผู้ลงทุนต่างชาติ พันธบัตรของประเทศอื่นมี ความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยน
- รัฐบาลก็ผิดนัดได้: โดยเฉพาะหนี้สกุลเงินต่างประเทศ ดู การผิดนัดชำระหนี้ และ ส่วนต่างเครดิต
- ระยะเวลาต้องตรงกัน: การวิเคราะห์ระยะสั้นใช้อัตราระยะสั้น ส่วนการประเมินมูลค่าระยะยาวมักใช้ผลตอบแทนพันธบัตรระยะยาว
- ค่าติดลบได้: บางประเทศเคยมีผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลต่ำกว่าศูนย์
- แบบ nominal และแบบ real: ค่า real คือค่า nominal หักเงินเฟ้อที่คาดไว้
คำที่เกี่ยวข้อง
ค่าเบต้า · ค่าอัลฟ่า · ดอกเบี้ยพันธบัตร (คูปอง) · Flight to Quality · การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน · ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Risk-free rate กับอัตราดอกเบี้ยนโยบายเหมือนกันไหม
ไม่เหมือนกัน อัตราดอกเบี้ยนโยบายเป็นเครื่องมือของธนาคารกลาง ส่วน Rf มักวัดจากผลตอบแทนตั๋วเงินคลังหรือพันธบัตรรัฐบาล แต่ทั้งสองค่ามักเคลื่อนไหวไปในทางเดียวกัน
ทำไมนักวิเคราะห์แต่ละคนใช้ Rf ไม่เท่ากัน
เพราะเลือกสกุลเงิน ระยะเวลาของตราสาร และวันที่ของข้อมูลต่างกัน จึงควรดูว่ารายงานแต่ละฉบับใช้อัตราใดเป็นฐาน
เงินฝากธนาคารถือเป็น risk-free ได้ไหม
ในทางทฤษฎีไม่ได้ เพราะยังมีความเสี่ยงของธนาคารผู้รับฝาก แต่บางครั้งก็ใช้เป็นค่าประมาณอย่างหยาบ
ข้อมูลอัตราดอกเบี้ยจาก BOT API ใช้ได้โดยไม่มีเงื่อนไขไหม
ไม่ได้ มีเงื่อนไขการใช้งาน: ข้อกำหนด BOT API: ไม่รับประกันความถูกต้องหรือความล่าช้าของข้อมูล ผู้ใช้ต้องเก็บข้อมูลยืนยันตัวตนเป็นความลับ ธปท. จำกัดหรือยกเลิกได้ทุกเมื่อ ไม่ระบุค่าธรรมเนียมและไม่ระบุข้อกำหนดเรื่องการอ้างอิงแหล่งที่มา
