Risk premium คืออะไร
Risk premium หรือ ส่วนชดเชยความเสี่ยง (บางแหล่งใช้คำว่า เบี้ยความเสี่ยง) คือผลตอบแทนส่วนที่นักลงทุนต้องการเพิ่มจากผลตอบแทนของสินทรัพย์ที่ถือว่าไม่มีความเสี่ยง เพื่อแลกกับการรับความเสี่ยงที่สูงกว่า
นิยามที่เป็นทางการ: risk premium คือผลตอบแทนที่คาดหวังของสินทรัพย์ลบด้วยอัตราผลตอบแทนที่ปราศจากความเสี่ยง (risk-free rate) ซึ่งมักใช้ผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลระยะสั้นที่มีอายุใกล้เคียงกับช่วงเวลาที่วิเคราะห์
Risk premium = E(R) − Rf
- E(R) คือผลตอบแทนที่คาดหวังของสินทรัพย์
- Rf คืออัตราผลตอบแทนที่ปราศจากความเสี่ยง
ค่านี้เป็นค่าคาดการณ์ล่วงหน้า (ex-ante) จึงสังเกตโดยตรงไม่ได้ ผลตอบแทนส่วนเกินที่วัดจากข้อมูลย้อนหลัง (ex-post) เป็นเพียงค่าประมาณ และอาจเป็นค่าติดลบในบางช่วง
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ตัวอย่างการคำนวณ (กรณีสมมติ)
สมมติว่ามีตราสารหนี้ของรัฐบาลและหุ้นกู้ของบริษัทเอกชน อายุและสกุลเงินเหมือนกัน
- พันธบัตรรัฐบาลให้ผลตอบแทนต่อปีเท่ากับ A
- หุ้นกู้บริษัทให้ผลตอบแทนต่อปีเท่ากับ B โดย B สูงกว่า A
- ส่วนต่าง B − A คือส่วนชดเชยที่ตลาดต้องการสำหรับความเสี่ยงที่บริษัทอาจผิดนัดชำระหนี้ และความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ถ้าความกังวลต่อบริษัทเพิ่มขึ้น ราคาหุ้นกู้มักลดลงและ B สูงขึ้น ส่วนต่างจึงกว้างขึ้น หากต้องการลองใส่ตัวเลขเอง ดูเครื่องมือในหน้า เครื่องคำนวณและจำลอง
รูปแบบที่พบบ่อย
| ประเภท | ความหมายโดยย่อ |
|---|---|
| Equity risk premium | ผลตอบแทนคาดหวังของตลาดหุ้นลบอัตราที่ปราศจากความเสี่ยง |
| Credit risk premium | ส่วนชดเชยความเสี่ยงผิดนัดชำระ ดู ส่วนต่างเครดิต และ การผิดนัดชำระหนี้ |
| Term premium | ส่วนชดเชยสำหรับการถือตราสารหนี้ระยะยาวแทนการถือระยะสั้นต่อเนื่องกัน ดู Duration พันธบัตร |
| Country risk premium | ส่วนเพิ่มสำหรับความเสี่ยงของประเทศ พบบ่อยในตลาดเกิดใหม่ |
| Currency risk premium | ส่วนต่างที่ไม่อธิบายด้วยส่วนต่างดอกเบี้ย ดู Covered Interest Parity |
พบคำนี้ที่ไหน
- ข่าวเศรษฐกิจ: เช่น "นักลงทุนเรียกร้องส่วนชดเชยความเสี่ยงสูงขึ้น" ในช่วงที่ตลาดกังวล ซึ่งมักเกิดพร้อมกับการย้ายเงินไปสินทรัพย์ปลอดภัย
- รายงานตลาดตราสารหนี้: ส่วนต่างผลตอบแทนมักรายงานเป็นเบสิสพอยต์
- บทวิเคราะห์หุ้น: equity risk premium ใช้กำหนดอัตราคิดลด (discount rate) ในแบบจำลองอย่าง CAPM ร่วมกับค่าเบต้า
- แพลตฟอร์มเทรด: ไม่มีช่องที่แสดง risk premium โดยตรง ต้องคำนวณจากข้อมูลผลตอบแทนหรือราคา
ข้อควรระวังสำหรับผู้มีประสบการณ์
- ค่าที่ได้ขึ้นกับการเลือก risk-free rate อายุและสกุลเงินต้องตรงกับสินทรัพย์ที่เปรียบเทียบ
- ส่วนต่างผลตอบแทนตราสารหนี้มีทั้งความเสี่ยงเครดิต สภาพคล่อง และภาษีรวมอยู่ด้วย จึงไม่ใช่ credit premium ล้วน ๆ
- ค่าเฉลี่ยในอดีตอ่อนไหวต่อช่วงเวลาที่เลือก และไม่ได้บอกค่าในอนาคต
- risk premium สูงไม่ได้รับประกันผลตอบแทนสูง ความเสี่ยงยังเกิดขึ้นจริงได้ การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้รวดเร็ว ดูการบริหารความเสี่ยง
ศัพท์อื่นที่เกี่ยวข้อง: ค่าอัลฟ่า, ดอกเบี้ยพันธบัตร (คูปอง), FV และ PV, การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน, ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Risk premium คืออะไรแบบสั้นที่สุด
คือผลตอบแทนส่วนเพิ่มที่ต้องการเหนืออัตราที่ปราศจากความเสี่ยง เพื่อชดเชยการรับความเสี่ยง
ส่วนชดเชยความเสี่ยงกับเบี้ยความเสี่ยงต่างกันไหม
ไม่ต่างกัน ทั้งสองคำเป็นคำแปลของ risk premium
Equity risk premium คำนวณอย่างไร
ใช้ผลตอบแทนคาดหวังของตลาดหุ้นลบด้วยอัตราที่ปราศจากความเสี่ยง ผลตอบแทนคาดหวังต้องประมาณจากแบบจำลองหรือข้อมูลย้อนหลัง
Risk premium ติดลบได้หรือไม่
ค่าคาดหวังตามทฤษฎีมักเป็นบวก แต่ผลตอบแทนส่วนเกินที่วัดจากข้อมูลจริงในบางช่วงอาจติดลบได้
Risk premium สูงแปลว่าควรลงทุนหรือไม่
ไม่ใช่ ค่านี้สะท้อนระดับความเสี่ยงที่ตลาดประเมิน ไม่ได้บอกว่าสินทรัพย์นั้นเหมาะกับใคร และไม่ใช่สัญญาณซื้อหรือขาย
