ตั๋วเงินคลังคืออะไร
ตั๋วเงินคลัง (Treasury bills หรือ T-bill) คือตราสารหนี้อายุสั้นที่รัฐบาลออกเพื่อกู้เงินระยะสั้น โดยขายในราคาต่ำกว่ามูลค่าที่ตราไว้ และจ่ายคืนเต็มมูลค่าเมื่อครบกำหนด
ตั๋วเงินคลังไม่มีดอกเบี้ยรายงวด (คูปอง) ผลตอบแทนของผู้ถือมาจากส่วนต่างระหว่างราคาที่ซื้อกับมูลค่าที่ตราไว้
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามที่แม่นยำสำหรับผู้มีประสบการณ์
- ตราสารแบบขายลดราคา (discount security): ไม่มีคูปอง ราคาจึงต่ำกว่ามูลค่าที่ตราไว้ในเกือบทุกกรณี
- ผู้ออก: กระทรวงการคลังหรือหน่วยงานคลังของรัฐ ในหลายประเทศขายผ่านการประมูลเป็นรอบ
- อายุ: สั้นกว่าพันธบัตรรัฐบาล มักครบกำหนดภายในเวลาไม่ถึงปี
- ความเสี่ยงด้านเครดิต: โดยทั่วไปถือว่าต่ำมากสำหรับรัฐบาลที่ออกหนี้ในสกุลเงินของตัวเอง แต่ไม่ได้เป็นศูนย์ ดูเรื่องการผิดนัดชำระหนี้
- ความเสี่ยงด้านราคา: อายุสั้นทำให้Durationต่ำ ราคาจึงเปลี่ยนตามอัตราดอกเบี้ยน้อยกว่าพันธบัตรระยะยาว
ตัวอย่าง: ตั๋วเงินคลัง ผลตอบแทนคิดอย่างไร
กรณีสมมติ ใช้ตัวอักษรแทนตัวเลข:
- F = มูลค่าที่ตราไว้ ซึ่งได้รับคืนเมื่อครบกำหนด
- P = ราคาที่จ่ายตอนซื้อ (P ต่ำกว่า F)
- D = จำนวนวันจนครบกำหนด
- Y = จำนวนวันในปีตามเกณฑ์ที่ตลาดนั้นใช้
ผู้ซื้อจ่าย P วันนี้ และได้รับ F เมื่อครบกำหนด กำไรคือ F − P
| วิธีวัด | สูตร | ใช้ฐานอะไร |
|---|---|---|
| อัตราส่วนลด (discount rate) | (F − P) / F × (Y / D) | มูลค่าที่ตราไว้ |
| ผลตอบแทนเทียบเท่า (investment yield) | (F − P) / P × (Y / D) | เงินที่จ่ายจริง |
อัตราส่วนลดจะต่ำกว่าผลตอบแทนที่คิดจากเงินที่จ่ายจริงเสมอเมื่อ P ต่ำกว่า F เพราะใช้ตัวหารที่ใหญ่กว่า เวลาอ่านข่าวต้องดูว่าตัวเลขที่รายงานเป็นแบบไหน และใช้เกณฑ์จำนวนวันในปีแบบใด หลักคิดเรื่องมูลค่าเงินตามเวลาอยู่ในหน้า FV และ PV
กรณีพิเศษที่ควรรู้
- ผลตอบแทนติดลบ: ถ้าความต้องการสูงมาก ราคาอาจสูงกว่ามูลค่าที่ตราไว้ ทำให้ผู้ถือจนครบกำหนดได้รับคืนน้อยกว่าที่จ่าย เคยเกิดขึ้นในบางประเทศ
- ตั๋วพิเศษเพื่อบริหารเงินสด: บางรัฐบาลออกตั๋วอายุสั้นเป็นพิเศษนอกรอบปกติเพื่อปิดช่องว่างกระแสเงินสด
- ไม่ใช่ตราสารของธนาคารกลาง: พันธบัตรหรือตั๋วที่ธนาคารกลางออกเพื่อดูดซับสภาพคล่องเป็นคนละประเภทกับตั๋วเงินคลังที่รัฐบาลออก
- เพดานหนี้: ในประเทศที่มีเพดานหนี้ ตั๋วที่ครบกำหนดใกล้ช่วงเจรจาอาจมีผลตอบแทนผิดปกติ เพราะตลาดกังวลเรื่องการจ่ายคืน
คำนี้ปรากฏที่ไหน
- ข่าวเศรษฐกิจ: ผลการประมูลตั๋วเงินคลัง ผลตอบแทนที่เปลี่ยนเป็นเบสิสพอยต์ และการไหลเข้าสินทรัพย์ปลอดภัยแบบ Flight to Quality
- รายงานการคลัง: ยอดออกตั๋วเงินคลังเป็นส่วนหนึ่งของการระดมทุนเมื่อรัฐขาดดุลการคลัง และสะท้อนในหนี้สาธารณะต่อ GDP
- การวิเคราะห์ตลาด: ผลตอบแทนตั๋วเงินคลังมักใช้เป็นตัวแทน "อัตราปลอดความเสี่ยง" ในการเทียบผลตอบแทน คิดราคาฟอร์เวิร์ดตาม Covered Interest Parity และดูส่วนต่างเครดิต
- แพลตฟอร์มเทรด: ผู้ที่เทรดค่าเงินหรือทองคำมักติดตามผลตอบแทนระยะสั้น เพราะสะท้อนความคาดหวังต่ออัตราดอกเบี้ยนโยบาย หากเทรด CFD หรือฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจ ควรรู้ว่าราคาอาจเคลื่อนเร็วเมื่อข่าวดอกเบี้ยออก และขาดทุนได้รวดเร็ว ดูการบริหารความเสี่ยง
คำที่เกี่ยวข้อง
- มูลค่าที่ตราไว้
- ดอกเบี้ยพันธบัตร (คูปอง)
- การประมูลพันธบัตร
- Duration พันธบัตร
- ดอกเบี้ยค้างรับ
- การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
- ศัพท์เทรดและการเงินทั้งหมด
คำถามที่พบบ่อย
Treasury bills คืออะไร ต่างจากพันธบัตรรัฐบาลอย่างไร
ทั้งคู่เป็นหนี้ของรัฐบาล แต่ T-bill อายุสั้นกว่า ไม่มีคูปอง และให้ผลตอบแทนจากส่วนลดราคา ส่วนพันธบัตรมักอายุยาวกว่าและจ่ายคูปองเป็นงวด
T-bill มีดอกเบี้ยไหม
ไม่มีดอกเบี้ยรายงวด ผลตอบแทนคือส่วนต่างระหว่างราคาซื้อกับมูลค่าที่ได้รับคืนเมื่อครบกำหนด
ตั๋วเงินคลังขาดทุนได้ไหม
ถ้าถือจนครบกำหนดและผู้ออกจ่ายคืนตามปกติ จะได้รับมูลค่าที่ตราไว้ แต่ถ้าขายก่อนครบกำหนดหลังดอกเบี้ยขึ้น ราคาขายอาจต่ำกว่าราคาที่ซื้อ และในกรณีที่ผลตอบแทนติดลบ ผู้ถือได้รับคืนน้อยกว่าที่จ่าย
ทำไมผลตอบแทนที่รายงานในข่าวต่างกัน
บางแหล่งรายงานอัตราส่วนลด บางแหล่งรายงานผลตอบแทนเทียบเท่าที่คิดจากเงินที่จ่ายจริง และเกณฑ์จำนวนวันในปีก็อาจต่างกัน ตัวเลขจึงไม่เท่ากันแม้เป็นตั๋วชุดเดียวกัน
