วัฏจักรเศรษฐกิจคืออะไร
วัฏจักรเศรษฐกิจ (business cycle) คือการที่กิจกรรมเศรษฐกิจโดยรวมขยายตัวและหดตัวสลับกันเป็นรอบ ผ่านช่วงขยายตัว จุดสูงสุด ช่วงหดตัว และจุดต่ำสุด
คนทั่วไปเรียกว่า "ขาขึ้นขาลงเศรษฐกิจ" หรือ "รอบเศรษฐกิจ" รอบเศรษฐกิจไม่มีความยาวตายตัว แต่ละรอบอาจสั้นหรือยาว และความแรงของแต่ละช่วงไม่เท่ากัน
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ช่วงของรอบเศรษฐกิจ
| ช่วง | ลักษณะที่มักเห็น |
|---|---|
| ขยายตัว (expansion) | GDP โต การจ้างงานเพิ่ม การบริโภคและสินเชื่อขยาย |
| จุดสูงสุด (peak) | การเติบโตเริ่มชะลอ เงินเฟ้อและดอกเบี้ยมักอยู่ในระดับสูง |
| หดตัว (contraction) | ผลผลิตลด การว่างงานเพิ่ม หากรุนแรงเรียกว่าภาวะถดถอย (recession) |
| จุดต่ำสุด (trough) | การหดตัวหยุดลง ก่อนเศรษฐกิจเริ่มฟื้น |
ตัวอย่างสมมติ
สมมติประเทศหนึ่งมี GDP เพิ่มขึ้นทุกไตรมาสติดต่อกันนาน และอัตราว่างงานลดลง ช่วงนี้คือช่วงขยายตัว
ต่อมาธนาคารกลางขึ้นดอกเบี้ยเพื่อคุมเงินเฟ้อ การกู้ยืมจึงแพงขึ้น ยอดขายบ้านและรถลดลง การเติบโตของ GDP ชะลอจนหยุดโต จุดนั้นคือจุดสูงสุด หลังจากนั้น GDP ลดลงต่อเนื่องหลายไตรมาส บริษัทลดการจ้างงาน ช่วงนี้คือช่วงหดตัว
เมื่อธนาคารกลางลดดอกเบี้ยและการบริโภคเริ่มกลับมา GDP หยุดลดลง จุดนั้นคือจุดต่ำสุด และรอบใหม่ก็เริ่มต้น
หากต้องการลองตัวเลขอัตราการเติบโตด้วยตัวเอง ใช้เครื่องมือในหน้า เครื่องคำนวณและจำลอง
พบคำนี้ที่ไหน
- ข่าวเศรษฐกิจ: "เศรษฐกิจเข้าสู่ภาวะถดถอย" หรือ "สัญญาณฟื้นตัว" หมายถึงตำแหน่งในรอบเศรษฐกิจ
- รายงานธนาคารกลาง: แถลงการณ์นโยบายการเงินมักประเมินว่าเศรษฐกิจอยู่ช่วงใด ซึ่งมีผลต่อการตัดสินใจเรื่องดอกเบี้ย
- ปฏิทินเศรษฐกิจบนแพลตฟอร์มเทรด: ตัวเลขอย่าง GDP การจ้างงาน และดัชนีภาคการผลิต ใช้ติดตามรอบเศรษฐกิจ ดูวิธีอ่านได้ที่ การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
- บทวิเคราะห์ตลาด: มักเชื่อมรอบเศรษฐกิจกับ ตลาดกระทิง และ ตลาดหมี
นิยามแบบละเอียดและกรณีพิเศษ
ในทางวิชาการ วัฏจักรเศรษฐกิจคือความผันผวนของกิจกรรมเศรษฐกิจรวมรอบแนวโน้มระยะยาว ข้อมูลที่ใช้ไม่ได้มีแค่ GDP แต่รวมถึงรายได้ การจ้างงาน ผลผลิตอุตสาหกรรม และยอดค้าปลีก จุดสูงสุดและจุดต่ำสุดจึงมักถูกระบุย้อนหลัง หลังข้อมูลถูกปรับปรุงแล้ว
กรณีที่ควรรู้:
- ภาวะถดถอยทางเทคนิค: นิยามจากการที่ GDP ลดลงต่อเนื่อง ใช้กันในสื่อ แต่ไม่ใช่นิยามทางการในทุกประเทศ
- Growth recession: เศรษฐกิจยังโตแต่ช้ากว่าแนวโน้มจนการว่างงานเพิ่ม
- Stagflation: เศรษฐกิจซบเซาพร้อมเงินเฟ้อสูง ซึ่งไม่ตรงกับรูปแบบปกติ
- ตลาดกับเศรษฐกิจไม่ตรงกัน: ราคาสินทรัพย์มักเคลื่อนไหวล่วงหน้าตามการคาดการณ์ จึงอาจกลับทิศก่อนตัวเลขเศรษฐกิจจริง
การรู้ว่าเศรษฐกิจอยู่ช่วงใดไม่ได้บอกว่าราคาจะไปทางไหน การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจอาจขาดทุนได้เร็ว อ่านเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
- เงินฝืด และ Disinflation
- วิกฤตสินเชื่อตึงตัว
- ฟองสบู่สินทรัพย์
- ตลาดปรับฐาน
- Flight to Quality
- ทฤษฎี Dollar Smile
- ขาดดุลการคลัง และ มาตรการรัดเข็มขัด
- ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
วัฏจักรเศรษฐกิจกับ business cycle ต่างกันไหม
ไม่ต่างกัน เป็นคำเดียวกันในภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
รอบเศรษฐกิจหนึ่งรอบยาวแค่ไหน
ไม่มีความยาวตายตัว แต่ละรอบต่างกันตามสาเหตุและนโยบายที่ใช้
รู้ได้อย่างไรว่าถึงจุดสูงสุดหรือจุดต่ำสุดแล้ว
ส่วนใหญ่รู้ได้ชัดเจนเมื่อมองย้อนหลัง เพราะข้อมูลเศรษฐกิจออกช้าและถูกปรับปรุงภายหลัง
ภาวะถดถอยกับช่วงหดตัวเหมือนกันไหม
ภาวะถดถอยคือช่วงหดตัวที่รุนแรงและกว้างพอ ไม่ใช่ทุกการชะลอตัวจะเป็นภาวะถดถอย
