CCP คืออะไร
คู่สัญญากลาง (Central Counterparty: CCP) คือหน่วยงานที่เข้ามาอยู่ระหว่างผู้ซื้อและผู้ขายในตลาดซื้อขาย และรับประกันว่าสัญญาจะได้รับการชำระ แม้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะผิดนัด
ในข่าวภาษาอังกฤษมักใช้คำว่า clearing house ส่วนภาษาไทยใช้ว่า สำนักหักบัญชี
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามอย่างเป็นทางการ
CCP เข้าแทรกตัวเป็นคู่สัญญาของทุกธุรกรรมที่ผ่านการจับคู่แล้ว ด้วยกลไกที่เรียกว่า novation คือสัญญาเดิมระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขายถูกแทนที่ด้วยสัญญาใหม่ CCP จึงเป็นผู้ซื้อของผู้ขายทุกราย และเป็นผู้ขายของผู้ซื้อทุกราย
เครื่องมือหลักของ CCP มีดังนี้
- Initial margin คือหลักประกันที่สมาชิกต้องวางก่อนเปิดสถานะ
- Variation margin คือการปรับกำไรขาดทุนตามราคาตลาด (mark-to-market) เป็นรอบ ๆ
- Default fund คือกองทุนที่สมาชิกร่วมกันสมทบ เพื่อรองรับความเสียหายที่เกินหลักประกันของผู้ผิดนัด
- Netting คือการหักกลบภาระระหว่างกัน เพื่อลดจำนวนเงินที่ต้องโอนจริง
ขั้นตอนเรื่องการชำระราคาและส่งมอบอธิบายไว้แยกในหน้าของคำนั้น
ตัวอย่างสมมติ
นาย ก. ซื้อสัญญาฟิวเจอร์สทองคำในตลาดซื้อขาย และนาง ข. เป็นผู้ขาย
- เมื่อคำสั่งจับคู่กันแล้ว CCP แยกสัญญาออกเป็นสัญญาระหว่าง นาย ก. กับ CCP และสัญญาระหว่าง CCP กับ นาง ข. โดย นาย ก. ไม่จำเป็นต้องรู้ว่าใครเป็นผู้ขาย
- ต่อมาราคาปิดของสัญญาสูงขึ้น CCP เรียกเก็บ variation margin จาก นาง ข. แล้วโอนให้ นาย ก.
- ถ้า นาง ข. ไม่วางเงินเพิ่มตามที่ถูกเรียก CCP จะปิดสถานะของเธอ แล้วใช้หลักประกันของเธอชดเชย นาย ก. ยังได้รับเงินตามสัญญาครบ
สถานะในตัวอย่างนี้มีความเสี่ยงสูง ราคาอนุพันธ์ที่ใช้มาร์จิ้นเปลี่ยนได้เร็ว และผู้ถือสถานะอาจขาดทุนเกินกว่าที่คาดไว้ในเวลาสั้น
เจอคำนี้ที่ไหน
- ข่าวการเงิน มักพูดถึงการที่ clearing house ปรับขึ้นอัตรามาร์จิ้นในช่วงที่ตลาดผันผวน
- เอกสารของบริษัทหลักทรัพย์ ระบุการเรียกหลักประกันเพิ่มตามเกณฑ์ของสำนักหักบัญชี
- รายงานของหน่วยงานกำกับ พูดถึง CCP ในฐานะโครงสร้างพื้นฐานที่ลดความเสี่ยงเชิงระบบ
กรณีพิเศษที่ควรรู้
- CFD และฟอเร็กซ์รายย่อยแบบ OTC มักไม่มี CCP คั่นกลาง โบรกเกอร์หรือดีลเลอร์เป็นคู่สัญญาของลูกค้าโดยตรง ดูเพิ่มที่ A-book และ B-book
- อนุพันธ์นอกตลาด เช่นสัญญา Forward อาจชำระผ่าน CCP หรือทำแบบทวิภาคีก็ได้
- ความเสี่ยงกระจุกตัว เกิดขึ้นเพราะ CCP รวมความเสี่ยงของทั้งตลาดไว้ที่จุดเดียว ถ้า CCP ล้มเหลว ผลกระทบอาจเป็นวิกฤตการเงินลุกลาม
- Clearing house ไม่ใช่ CCP เสมอไป บางแห่งทำหน้าที่หักกลบและชำระราคาเท่านั้น โดยไม่ได้เข้ารับประกันสัญญา
คำที่เกี่ยวข้อง
อนุพันธ์ · การผิดนัดชำระหนี้ · Exposure · ผู้รับฝากทรัพย์สิน · กฎระเบียบและความปลอดภัย · ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
CCP กับ clearing house เหมือนกันไหม
ในข่าวมักใช้แทนกันได้ แต่อย่างเป็นทางการแล้ว CCP คือ clearing house ที่เข้ารับประกันสัญญาด้วย novation
CCP ทำให้ผู้เทรดไม่ขาดทุนใช่ไหม
ไม่ใช่ CCP ลดเฉพาะความเสี่ยงที่คู่สัญญาจะผิดนัด ส่วนความเสี่ยงจากราคาที่เปลี่ยนไปยังเป็นของผู้ถือสถานะทั้งหมด
เทรด CFD กับโบรกเกอร์มี CCP คุ้มครองไหม
โดยทั่วไปไม่มี เพราะโบรกเกอร์เป็นคู่สัญญาโดยตรง ควรอ่านเงื่อนไขของผู้ให้บริการที่คุณใช้ให้ละเอียด
สำนักหักบัญชีเรียกมาร์จิ้นเพิ่มเพราะอะไร
เพราะราคาเคลื่อนไหวจนหลักประกันที่วางไว้ไม่พอรองรับความเสี่ยง หรือเพราะ CCP ปรับเกณฑ์ขึ้นในช่วงที่ตลาดผันผวน
