นิยามสั้น
Haircut (แฮร์คัท) คือส่วนลดที่ผู้ให้กู้หักออกจากมูลค่าตลาดของหลักประกัน ก่อนนำมูลค่าส่วนที่เหลือไปใช้เป็นฐานของวงเงินกู้หรือมาร์จิ้น
ส่วนลดนี้ใช้กันชนความเสี่ยง หากผู้กู้ผิดนัด ผู้ให้กู้ต้องขายหลักประกัน และราคาอาจลดลงระหว่างที่ขาย ส่วนต่างจาก haircut จึงช่วยให้ผู้ให้กู้ยังได้เงินคืนครบ
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
นิยามแบบเป็นทางการ
อัตรา haircut มักแสดงเป็นสัดส่วนของมูลค่าตลาดหลักประกัน
- มูลค่าหลักประกันที่ยอมรับ = มูลค่าตลาด − (มูลค่าตลาด × อัตรา haircut)
- อัตรา haircut ยิ่งสูง มูลค่าที่ใช้ได้ยิ่งต่ำ
ปัจจัยที่ทำให้อัตราสูงขึ้น ได้แก่
- ความผันผวน ของราคาหลักประกัน
- สภาพคล่องต่ำ หรือขายได้ยากในช่วงตลาดตึงตัว
- Duration ยาว ซึ่งทำให้ราคาพันธบัตรไวต่ออัตราดอกเบี้ย
- คุณภาพเครดิตของผู้ออกตราสารต่ำ
- สกุลเงินของหลักประกันไม่ตรงกับสกุลเงินของเงินกู้ จึงมีการหักเพิ่มสำหรับความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยน
ตัวอย่าง (สมมติ)
สถาบัน A ทำธุรกรรมซื้อคืน (repo) โดยวางพันธบัตรเป็นหลักประกันเพื่อกู้เงินสด และเตรียมพันธบัตรไว้สองชุดที่มีมูลค่าตลาดเท่ากัน
| หลักประกัน | อัตรา haircut | เงินสดที่ได้รับ |
|---|---|---|
| พันธบัตรรัฐบาลอายุสั้น | ต่ำ | มากกว่า |
| หุ้นกู้เอกชนอายุยาว | สูง | น้อยกว่า |
ต่อมาตลาดผันผวน ผู้ให้กู้ปรับอัตรา haircut ขึ้น มูลค่าหลักประกันที่ยอมรับจึงลดลงทั้งที่ราคาตลาดยังไม่เปลี่ยน สถาบัน A ต้องวางหลักประกันเพิ่ม หรือคืนเงินกู้บางส่วน
พบคำนี้ที่ไหน
- ธุรกรรม repo และการกู้ยืมจากธนาคารกลาง: ตารางหลักประกันที่รับได้มักระบุอัตรา haircut แยกตามประเภทตราสาร
- คู่สัญญากลาง (CCP): ประกาศรายการหลักประกันที่รับวางเป็นมาร์จิ้นพร้อมอัตรา haircut ดูเพิ่มที่ การชำระราคาและส่งมอบ
- บัญชีมาร์จิ้นของโบรกเกอร์: เมื่อรับหลักทรัพย์เป็นหลักประกัน รายงานบัญชีมักแสดง "มูลค่าหลักประกัน" ที่หัก haircut แล้ว ไม่ใช่ราคาตลาดเต็ม
- ข่าวปรับโครงสร้างหนี้: "เจ้าหนี้รับ haircut" หมายถึงยอมรับเงินคืนน้อยกว่ามูลค่าหนี้เดิม ความหมายนี้ต่างจาก haircut หลักประกัน ดู การผิดนัดชำระหนี้ และ Bail-in
กรณีพิเศษที่ควรรู้
- การปรับขึ้นตามวัฏจักร: เมื่อตลาดตึงตัว ผู้ให้กู้หลายรายขึ้นอัตรา haircut พร้อมกัน ผู้กู้ต้องหาหลักประกันเพิ่มหรือขายสินทรัพย์ แรงขายนี้อาจกดราคาลงอีก กลไกนี้เกี่ยวข้องกับวิกฤตสินเชื่อตึงตัว และวิกฤตการเงินลุกลาม
- Wrong-way risk: หากราคาหลักประกันมีแนวโน้มลดลงพร้อมกับฐานะของผู้กู้ อัตรา haircut ปกติอาจไม่พอ
- haircut กับ margin ratio: ในสัญญาบางรูปแบบ ส่วนต่างเขียนเป็นอัตราส่วนหลักประกันต่อเงินกู้แทนส่วนลดจากมูลค่าหลักประกัน ผลลัพธ์ของสองวิธีใกล้กันแต่ไม่เท่ากัน จึงควรอ่านนิยามในสัญญาให้ชัด
- ความเสี่ยง Tail Risk: อัตรา haircut มักคำนวณจากความผันผวนในอดีต จึงอาจไม่ครอบคลุมราคาที่เคลื่อนไหวรุนแรงกว่าที่เคยเกิด
ในการเทรดที่ใช้เลเวอเรจ มูลค่าหลักประกันที่ลดลงอาจทำให้ต้องเติมเงินหรือถูกปิดสถานะ และอาจขาดทุนได้อย่างรวดเร็ว ดูเพิ่มที่ การบริหารความเสี่ยง
คำที่เกี่ยวข้อง
คำถามที่พบบ่อย
haircut คืออะไรในภาษาง่าย ๆ
คือส่วนลดที่หักจากมูลค่าหลักประกัน เพื่อเผื่อกรณีราคาหลักประกันลดลงก่อนที่ผู้ให้กู้จะขายได้
แฮร์คัทในการเงินมีกี่ความหมาย
ความหมายหลักมีสองแบบ แบบแรกคือส่วนลดมูลค่าหลักประกัน แบบที่สองคือการที่เจ้าหนี้ยอมรับเงินคืนน้อยกว่ายอดหนี้ในการปรับโครงสร้างหนี้
ทำไมหลักประกันแต่ละชนิดมีอัตรา haircut ไม่เท่ากัน
ผู้ให้กู้กำหนดอัตราตามความผันผวน สภาพคล่อง คุณภาพเครดิต และสกุลเงินของหลักประกัน หลักประกันที่เสี่ยงกว่าจึงถูกหักมากกว่า
อัตรา haircut เปลี่ยนได้หรือไม่
เปลี่ยนได้ ผู้ให้กู้หรือคู่สัญญากลางอาจปรับอัตราตามสภาพตลาด ผู้กู้จึงควรตรวจเงื่อนไขปัจจุบันในสัญญาหรือประกาศของผู้ให้กู้
