Repo คืออะไร
Repo (Repurchase Agreement) หรือธุรกรรมซื้อคืน คือการกู้ยืมเงินระยะสั้นโดยมี หลักประกัน ฝ่ายที่ต้องการเงินขายหลักทรัพย์ (ส่วนใหญ่เป็นพันธบัตร) ให้อีกฝ่าย และตกลงไว้ล่วงหน้าว่าจะซื้อคืนในวันที่กำหนดในราคาที่สูงกว่า
Reverse repo คือธุรกรรมเดียวกันเมื่อมองจากฝั่งคู่สัญญาที่ให้เงิน ฝ่ายนี้ซื้อหลักทรัพย์ไว้ก่อนและขายคืนภายหลัง จึงเท่ากับปล่อยกู้โดยถือหลักประกันไว้
ส่วนต่างระหว่างราคาขายกับราคาซื้อคืนคือดอกเบี้ย เมื่อคิดเป็นอัตราต่อปีจะเรียกว่า อัตรา repo หรือ อัตราดอกเบี้ย RP
พร้อมลองกับบัญชีจริงหรือบัญชีทดลองแล้วหรือยัง?
ลิงก์พาร์ทเนอร์ · การเทรดมีความเสี่ยงสูงที่จะขาดทุน
ตัวอย่าง (กรณีสมมติ)
ธนาคาร A ต้องการเงินสดข้ามคืน ส่วนธนาคาร B มีเงินเหลือ
- ธนาคาร A ขายพันธบัตรรัฐบาลให้ธนาคาร B และได้รับเงินสด ฝั่งนี้คือ repo
- ธนาคาร B จ่ายเงินและถือพันธบัตรไว้ ฝั่งนี้คือ reverse repo
- วันทำการถัดไป ธนาคาร A ซื้อพันธบัตรคืนในราคาที่ตกลงกันไว้ ซึ่งสูงกว่าราคาที่ขายไป
วิธีคิดดอกเบี้ยแบบทั่วไป:
ดอกเบี้ย = เงินที่กู้ × อัตรา repo × จำนวนวันที่กู้ ÷ ฐานจำนวนวันต่อปี
ฐานจำนวนวันต่อปีขึ้นอยู่กับข้อตกลงของแต่ละตลาด หากต้องการลองใส่ตัวเลขจริง ดูเครื่องมือได้ที่หน้าเครื่องคำนวณและจำลอง และอ่านเรื่องมูลค่าเงินตามเวลาได้ที่ FV และ PV
คำนี้ปรากฏที่ไหน
- ข่าวนโยบายการเงิน: ธนาคารแห่งประเทศไทยใช้อัตราดอกเบี้ยธุรกรรมซื้อคืนพันธบัตรแบบทวิภาคีระยะสั้นเป็นอัตราดอกเบี้ยนโยบาย เมื่อข่าวรายงานว่า กนง. ขึ้นหรือลดดอกเบี้ย จึงหมายถึงอัตรา RP นี้ ธนาคารกลางหลายประเทศก็ใช้ repo และ reverse repo เพื่อเพิ่มหรือดูดสภาพคล่องในระบบเช่นกัน
- รายงานตลาดพันธบัตร: อัตรา repo บอกต้นทุนการกู้เงินโดยใช้พันธบัตรเป็นประกัน การเปลี่ยนแปลงมักรายงานเป็นเบสิสพอยต์
- ช่วงตลาดตึงตัว: ถ้าอัตรา repo พุ่งขึ้นเร็ว อาจเป็นสัญญาณว่าสภาพคล่องขาด อ่านต่อได้ที่ วิกฤตสินเชื่อตึงตัว
- แพลตฟอร์มเทรด: บนแพลตฟอร์ม CFD ไม่มีคำสั่ง repo ให้กด แต่ดอกเบี้ยระยะสั้นในตลาดเงินมีผลต่อค่าสวอปที่คิดเมื่อถือสถานะข้ามคืน
นิยามเชิงเทคนิคและกรณีพิเศษ
- ทางกฎหมายกับทางบัญชี: repo แบบคลาสสิกโอนกรรมสิทธิ์หลักทรัพย์ให้ผู้ให้กู้จริง แต่ในทางบัญชีมักบันทึกเป็นเงินกู้ที่มีหลักประกัน ไม่ถือเป็นการขาย
- Haircut: ผู้ให้กู้มักจ่ายเงินน้อยกว่ามูลค่าตลาดของหลักประกัน ส่วนต่างนี้ช่วยรองรับความเสี่ยงที่ราคาหลักประกันจะลดลง หลักทรัพย์ที่มี Duration ยาวหรือเครดิตต่ำมักโดน haircut สูงกว่า
- Margin call: ถ้าราคาหลักประกันลดลงระหว่างอายุสัญญา ผู้ให้กู้อาจเรียกหลักประกันเพิ่ม
- General collateral กับ special: หลักทรัพย์ทั่วไปใช้อัตราตลาด แต่พันธบัตรรุ่นที่ตลาดต้องการมาก (special) อาจมีอัตรา repo ต่ำกว่าปกติ และบางครั้งติดลบ
- ดอกเบี้ยคูปองระหว่างสัญญา: คูปองที่จ่ายระหว่างอายุสัญญามักส่งคืนให้ผู้ขายเดิม ราคาที่ตกลงจึงต้องรวมดอกเบี้ยค้างรับด้วย
- รูปแบบการทำธุรกรรม: มีทั้งแบบทวิภาคี แบบ tri-party ที่มีตัวกลางดูแลหลักประกัน และแบบผ่านคู่สัญญากลางที่ช่วยลดความเสี่ยงคู่สัญญา
- ความเสี่ยงที่ยังเหลือ: ถ้าคู่สัญญาผิดนัดในช่วงที่ราคาหลักประกันลดลงเร็ว ผู้ให้กู้อาจได้คืนไม่ครบ
ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
หลักประกัน · คู่สัญญา · การชำระราคาและส่งมอบ · มูลค่าที่ตราไว้ · สัญญา Forward · Covered Interest Parity · การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน · ศัพท์เทรดและการเงิน
คำถามที่พบบ่อย
Repo กับ reverse repo ต่างกันอย่างไร
เป็นธุรกรรมเดียวกัน ฝั่งที่ขายหลักทรัพย์เพื่อรับเงินคือ repo ฝั่งที่จ่ายเงินและรับหลักทรัพย์ไว้คือ reverse repo
อัตราดอกเบี้ย RP คืออะไร
คืออัตราดอกเบี้ยของธุรกรรมซื้อคืนที่คิดเป็นอัตราต่อปี ในไทยคำนี้มักหมายถึงอัตราดอกเบี้ยนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทย
ทำไม repo จึงถือว่าความเสี่ยงต่ำกว่าเงินกู้ทั่วไป
เพราะผู้ให้กู้ถือหลักประกันไว้และมักหัก haircut แต่ความเสี่ยงไม่ได้เป็นศูนย์ หากคู่สัญญาผิดนัดตอนที่ราคาหลักประกันลดลง ผู้ให้กู้ยังขาดทุนได้
นักเทรดรายย่อยต้องสนใจ repo หรือไม่
ไม่ต้องทำธุรกรรมนี้เอง แต่การเปลี่ยนอัตรา RP มีผลต่อดอกเบี้ยในตลาด ค่าเงิน และค่าสวอป การเทรด CFD และฟอเร็กซ์ที่ใช้เลเวอเรจทำให้ขาดทุนได้เร็ว ข่าวดอกเบี้ยจึงเป็นเรื่องที่ควรเข้าใจก่อนเปิดสถานะ
